Posts Tagged ‘Lê Xuân Quang’

TRẢ LỜI PHẢN HỒI về bài’’Thử trả lời…’’

TRẢ LỜI  PHẢN HỒI về bài’’Thử trả lời…’’

Lê Xuân Quang

Tôi đã đọc tất cả các phản hồi của dcv.infor và truongduynhat.vn, nhận ra một khía cạnh quan trọng : Rất ít ý kiến đồng tình quan điểm với tôi thông qua bài viết’’Thử Trả Lời…’’(TTL). Tôi không’’Sốc’’ mà bình tĩnh suy nghĩ, nhận ra: Cả xã hội VN – thể hiên ở các mạng xã hội thông qua Internet – rất quan tâm đến tình hình chính trị của đất nước, các động thái của bộ máy chính quyền, phản ứng của số đông nhân dân, trưóc những quyết sách liên quan đến vận mệnh của tổ quốc – dân tộc. Chỉ mới có một chuyện’’nhỏ’’ : Nhà nước ưu đãi một người có tiếng tăm – GS Ngô Bảo Châu – cho một căn hộ, ưu tiên cho khoản tiền 650 tỉ VNĐ để nhà khoa học thực hiện ý đồ tốt đẹp – đưa ngành Toán cao cấp của nước nhà theo kịp các nước tiên tiến có nền Kinh tế, Khoa học kĩ thuật phát triển (thành lập Viện toán cao cấp). Thế mà đã có nhiều ý kiến’’phản đối’’. Tất nhiên đây mới chỉ là ý kiến của những người có may mắn , có điều kiện sử dụng Internet , trong khi chưa hề có ý kiến phản hồi của những quan chức nằm trong bộ máy quyết định sự ưu đãi kia.Dù chưa đầy đủ cơ sở để kết luận nhưng tôi thấy cần nói rõ thêm ý kiến mình.

Muốn kết luận một vấn đề quan trọng cần có các dữ kiện, tư liệu, tài liệu về đối tượng cần kết luận. Cho đến lúc này, chúng ta ở’’hạ tầm cơ sở – dứoi đáy cuộc đời (các blog)’’ không hề biết nhiệm vụ chính yếu của VTCC, là gì ? Tại sao Chính phủ lại bỏ ra hơn 30 triệu USD để giao cho GS NBC thực hiện nhiệm vụ này, trong khi tình hình đất nước đang đứng trước các thử thách về phát triển kinh tế, nguy cơ bị TQ lấn ép, cướp biển đảo, đang bị dồn đến chân tường cuộc chiến tranh bảo vệ tổ quốc. (nếu cuộc chiến nổ ra,  nhân dân ta phải đổ xưong mắu…). Vậy VTCC có liên hệ gì tới An ninh – Quốc phòng – Kinh tế của đất nước ? Câu hỏi này, người ngoài cuộc không thể trả lời được ! Đã chưa có câu trả lời, chỉ căn cứ cảm tính’’có hiện tưọng tham nhũng của nhóm lợi ích’’ , sao lại phản đối dữ dội thế ?

Còn hai món quà – một của chính phủ , một của cá nhân doanh gia Đào Hồng Tuyển , so với chúng ta là qúa lớn, nhưng với NBC chưa to.  Nhất là căn hộ của chính phủ tặng.Trong hoàn cảnh ’’Nhân tại giang hồ, thân bất vô kỉ’’ NBC nếu muốn’’yên thân’’ để làm được những việc lớn phục vụ nhân dân, không thể không nhận…

Qua những bài viết, của nhà báo Trương Duy Nhất, hai nhà văn Nguyễn Quang Vinh trên Blog cu Vinh, Nguyễn quang Lập trên Blog quê choa – đều có những ý nghi ngờ NBC…Tôi nghĩ rằng hành xử như vậy với NBC là chưa khách quan, chưa thấu tình đạt lí !

 

Ngô Bảo Chân mới bắt đầu sự nghiệp.

 

Mọi việc vẫn đang ở phía trước. Chúng ta hãy yên tâm, lặng lẽ quan sát các hành động của anh. Tôi tin rằng ngươì trí thức – nhà khoa học này có đủ bản lĩnh để vượt qua thủ thách cam go. Không dễ gì cường quyền và vật chất có thể cám dỗ khiến anh đi đến quyết định : ’’Mua danh ba vạn – Bán danh ba đồng’’ !

 

Hãy để cho anh yên.

 

Hãy chờ xem !

 

Lần nữa, tôi nhớ lại câu nói của Ngô Bản Châu:  Chỉ có Cừu (súc vật) mới chịu đi theo lề, theo bầy đàn. Câu nói đó cũng áp dụng cho mọi lĩnh vực : Văn chương, báo chí, khoa học và cả ngay trong tư duy , trong văn hóa tranh luận…

4.2.2012

LXQ

Cha và…Con

Cha và…Con

Lê Xuân Quang

(Tặng C.K)

 

Kim bị 2 cảnh sát áp tải vào thang máy.

Vài phút sau thang máy dừng, họ kẹp nách dẩn Kim đi trên hành lang nằm ở giữa ngôi nhà. Hai bên trái phải có các khung cửa cánh đóng im ỉm khoảng cách vị tri của chúng lại khá xa nhau. Đến trước phòng nằm áp cuối, họ dừng lại. Một người mở khóa, đứng dạt sang bên, người kia đưa Kim vào, mở còng tay, chỉ chiếc ghế băng dài, rộng – bảo: Anh phải ở lại đây 24 giờ. 4 giờ nữa mới tới bữa chiều, sẽ có người mang xuất ăn đến, nếu khát, có thể uống nước trong chiếc chai nhựa này. Muốn đi vệ sinh thì vào kia – anh ta chỉ vào chiếc Cupol đối diện với ghế băng. Chờ một chút anh ta tiếp – Anh có còn hỏi gì không. Kim lắc đầu. viên CS quay gót đi ra, cửa tự động đóng lại.

Không gian trở nên tĩnh lặng.

Khi chỉ còn một mình, Kim tiến đến chăm chú quan sát chiếc cửa sổ: Nó giống như mọi chiếc khác nhưng trong lòng khuôn có 2 lớp ngăn – chấn song thép tròn to cỡ ngón tay cái, cách nhau chừng 10 phân, nằm chính giữa phân thành 2 phần. Ở sát lớp kính có lưới mắt vuông bằng thép tròn nhỏ hơn song cửa. Nhìn qua kính, tầm nhìn bị căn nhà đối diện bên kia đường chặn lại. ”Chắc tầng này phải nằm ở trên cao” – Kim nghĩ – Chợt lia mắt sang trái, nhìn thấy căn nhà kiến trúc cổ nằm ở góc đường, luc ở ngoài, khi đi qua – vẫn thường dừng lại ngắm nhìn. Thì ra phố này anh cũng quen nhưng không hề biêt đây là khu nhà tạm giam.

Kim kết thúc giòng suy nghĩ, xoay người, thất thểu trở về ghế băng, khó nhọc ngồi xuống. Mặt ghế rộng chừng 70 phân, cấu tạo bằng những nan gỗ cách đều nhau chừng 1 phân. Do khe hở, khi ngồi thấy mông hơi cồm cộm…

Sau khi đã tạm thoả mãn trí tò mò, vấn đề nổi cộm trước đây ít phút lại trở về xáo động tâm trí. Anh cay cú bật ra thành lời: Sao lại đến nông nỗi này? Đây là lần thứ hai trong đời bị tạm giam. Lần trước – cách đây hơn 20 năm – mới vừa qua tuổi vị thành niên ít lâu, bồng bột, hiếu thắng – đến nhà văn hóa Thanh Niên nhẩy nhót, ”Ra oai trước Đĩa” – đánh nhau, gây rối, bị công an quận Hoàn Kiếm băt đưa về nhà giam ”Bốt” Hàng Trống. Tuy mới chỉ bị nhốt 48 tiếng rồi được bố cho người đến bảo lĩnh nhưng thời gian đó đã hằn sâu trong tâm khảm. Đến nay hình ảnh căn buồng nhốt tù ”tạm giam” của bốt Hàng Trống năm xưa vẫn hiện ra rõ như đang đứng trong đó. Lời hứa khi ra khỏi cửa bốt, bước trên đường Tràng Thi – lại văng vẳng bên tai – ”sẽ không bao giờ để bị trở lại”. Sự thật kinh khủng của kiếp tù tội đã hằn sâu trong tiềm thức. Và cũng lần đó Kim thực sự biết thế nào là ‘‘dưới đáy đầy cặn bã của cuộc đời‘‘…”Đại bàng”… Câu nói của người xưa, trước chỉ nghe loáng thóang – ”Nhật nhật tại tù, thiên thu tại ngoại” – khi vào ”Kho”, tự nhiên vang lên khiến xương tủy nhức nhối. Nó như vết rãnh được chạm khắc vào da thịt của cơ thể.

 

Thế mà bây giờ – tại đây, hơn 20 năm sau – lại tái diễn. Cho dù hai nhà tạm giam khác xa nhau nhưng vẫn cùng một mục đích. Tại sao? – Kim gào lên trong đầu. Đang cơn xúc động, không thể ghìm giữ, lẩm bẩm bật ra thành lời, vừa hỏi nhưng như có tiếng ai đó đáp lại – ‘’Vì phạm luật’’! ”Tôi dậy con, liên quan gì đến qúy vị mà lại bắt giam?

– Luật pháp Đức không cho phép đánh người với bất cứ li do gì!

– Bố bực mình vì con trai hỗn láo, không kìm được bạt tai con thì có sao? Mà có ”thằng bố” Việt nào lại không dậy con theo kiểu cha ông, cụ kị nó vẫn làm: ”Yêu cho vọt – Ghét cho ăn, chơi” ?

Đằng này, tôi sinh ra nó, vất vả, hi sinh nhiều thứ để chỉ mới 3 tuổi đã lôi nó sang đây, cho nó được hưởng mọi sự quan tâm của xã hôi, nhà trường, gia đình… đến bây giờ…. Nó làm sai, dậy dỗ , nó dám cãi lại bằng cái giọng khiến người nghe chói tai: Lục cục… oăng oẳng như chó sủa:

‘Mày” sinh ra ”Tao” (1) trong một cơn sướng. Đó là lẽ tự nhiên. Mày nuôi tao lớn, cũng là lẽ tự nhiên – cũng như ông Tao – bố Mày – sinh ra, nuôi Mày. Nhưng không thể vì vậy mà bắt tao răm rắp làm theo… Tao có suy nghĩ của Tao bởi vì tao đã lớn…”. Cứ như thế nó nói với bố n như nói với thằng bạn bằng vai phải lứa, dậy bạn phải làm ”bố” như trong trò chơi gia đình của lũ trẻ.

Đối với thằng nhãi ranh mới nứt mắt, có chút kiến thức, ti toe biết chút ít luật pháp do người ta nhồi vào óc từ lúc nói còn chưa sõi, bước chưa vững, giờ khi được bố dậy dỗ… liền phản ứng’’phun’’ ra những lời mà theo truyền thống của dân Việt – Ngỗ nghịch! Thử hỏi ” bố thằng nào” nào chịu được?

Kim ngập chìm trong giòng tự sự với những ẩn ức, những bất mãn. Thằng ”Bất hiếu” đã đang tâm cho anh vào tù là vì sao? Có bao nhiều ‘‘thằng Việt con‘‘ hành động như nó nữa? Mà có gì đâu, mình chỉ muốn cho nó nên người, chỉ muốn nó đừng quên nó là ai? Thế mà ai ngờ… Nghĩ đến đây tự nhiên nước mắt Kim ứa ra.

– ”Nhưng bọn trẻ sinh ra, bú sữa, ăn cháo HIP (2)… hít thở không khí của xứ người nên mắu chúng đã trộn lẫn giòng mắu của dân bản xứ – đó là điều tất yếu, là quy luật tự nhiên – ”Cây sinh ở đâu, trái hút chất vi lượng ở đấy”!

– Nó có là gì thì cũng vẫn da vàng, đầu đen, mắt đen, mũi tẹt. Dân bản xứ vẫn chỉ coi nó là thằng ngụ cư, cho dù nó có học hành đến nơi đến chốn, làm ra vẻ giống hệt người ta … Mà… mà…

– Luật của xứ này cấm ngược đãi trẻ con.

– Hừ… hừ – luật …luật…‘‘.

Có thể qúa căng thẳng vì suy nghĩ, Kim mệt mỏi mà vẫn không ngăn được cơn xúc động: ”Rút cục, nó có còn là con mình nữa không”? Mới chỉ cho nó một bạt tai, ngần nấy tuổi – đã biết gọi cảnh sát tới băt giam, để người ngoài ghép tội ”ngược đãi trẻ con”. Nếu lớn chút nữa trong trường hợp tương tự rất có thể nó đánh lại… Trời ơi! Nghĩ đến đây Kim gục đầu, người rã rời, đổ kềnh ra ghề băng. Anh không còn tiêp tục lý giải, biện báo để phản đối luật pháp Đức vì trong này chẳng có ai đại diện, đối thoại. Mà càng đối thoại lí lẽ của Kim càng đuối dần khi liên hệ với thực tế xã hội đang trú ngụ, khi người ta chỉ nói gọn lỏn một điều – Đó là Luật – Chấm hết – Stop! Nếu lúc này có người nào đó chịu nghe, chịu tranh luận, chắc Kim cũng không thể tiếp tục bào chữa cho hành động của mình trước cái lí của người… Đức!

Bi kịch của gia đình anh đã xẩy ra xung quanh chuyện bất đồng chính kiến giữa anh và thằng Long khi nó bỏ học đến sống với con bé gốc châu Phi cùng lớp, cùng tuổi, cả hai đều mang thân phận ngụ cư. Anh khuyên giải, thằng Long cãi lại, nó phản ứng kịch liệt. Điều qua tiếng lại, mâu thuẫn của hai bố con cứ ngày một lớn dần, căng lên, cuối cùng bật ra ”lời phản nghịch” – kia.

Điều tệ hại – cũng do bị thằng con kích động – Kim trở nên nóng nảy quá mức, đẩy nội dung lời nói của con lên tới sự tức giận, bất chấp ngữ cảnh rồi suy diễn theo chiều ngược lại. Hai đại từ nhân xưng Tao – Mày nếu nó dùng ở trường hợp khác, lúc khác có lẽ chẳng sao. Nhưng lúc này khi mà cả hai cái đầu đều đang bốc lửa, đều khăng khăng bảo vệ lí lẽ của riêng mình. Cộng với thái độ, hình hài khi thằng con lần đầu tiên không được bố chiều như mọi lần,

Kim – cũng lần đầu tiên bị con phản kháng dữ dội. Hai từ ‘‘Tao – Mày‘‘ từ mồm thằng Long phát ra, lặp đi lặp lại, lập tức trở về ý nghĩa nguyên thủy của tiếng Việt… Sẵn đang bực vì có vài chuyện trong công việc làm ăn không được như ý… Kim đã đi tới giới hạn cuối cùng của phương pháp giáo dục cổ truyền: Tát tai!

Thằng Long đứng nhìn bố như thể nhìn kẻ thù. Lát sau nó đưa tay lên xoa má rồi lẳng lặng đi vào phòng riêng đóng cửa. Ở ngoài Kim nghe loáng thoáng tiếng đối đáp… Cũng vào lúc đó anh kịp ghìm cảm xúc, dần lây lại bình tĩnh, suy nghĩ… chợt thấy ân hận về hành động của mình.

Đột nhiên có người bấm chuông.

Kim ra mở cửa: 2 Cảnh sát hiện ra, lịch sự chào, dơ thẻ, tiến vào. Long từ trong phòng của nó bước ra. Viên hạ sĩ hất đầu hỏi: Anh vừa đánh con phải không?

Kim ấp úng…

Hạ sĩ không chú ý đến thái độ của Kim, tiếp: Tôi nhận được điện, con anh tố cáo như vậy, yêu cầu anh hãy trả lời rõ – Đúng không?

Người cảnh sát khác tiến lại sát mặt Long, nhìn chăm chú đoạn quay sang bảo: Đúng là anh ta đánh thằng bé! Trên má vẫn còn lằn vết bàn tay. Viên hạ sĩ nhìn Kim nghiêm khắc, không hỏi thêm, lẳng lặng rút từ trong cặp ra tờ giấy đã in sẵn, ghi, điền… đoạn bảo: Anh hãy xác nhận điều này rồi kí vào đây. Cơn nóng giận với con đã qua, Kim đọc tờ Biên bản. Thấy trên đó ghi rõ như sự việc đã xẩy ra. Không thể trốn tránh trước sự thật nên ngần ngừ chút ít rồi kí.

Hạ sĩ đut tờ giấy vào cặp, đứng dậy, nghiêm nghị nói: Anh đã bị bắt vì đánh người, dứt lời người cảnh sát cùng đi tiến tới còng vào tay Kim chiếc còng số 8… mọi việc đã diễn ra chớp nhoáng.

 

Chị Ngoan – Vợ Kim cuống cuồng lo sợ,.

”Thằng nhãi” mặt tỉnh bơ, mắt trân trân nhìn bố nó bị cảnh sát dẫn đi…

Và bây giờ ngồi đây, Kim có thời gian điểm lại mọi việc đã qua. Anh không còn ân hận về việc đánh con mà trong lòng tái tê đau xót. Chính con anh đã cho anh vào tù ư?. Chợt trong đầu có tiếng ai đó khẽ khàng vang lên: ”Nhưng anh cũng phải tự kiểm điểm mình xem đã? Sống đâu âu đấy. Bọn trẻ từ lúc còn ở lơp mẫu giáo bập bẹ tiếng Đức, đã được học Luật pháp thông qua các trò chơi của chúng. Mọi trò chơi đã lồng vào ý nghĩa phải tôn trọng luật pháp. Các bé luôn được gíao dục rằng, trong mọi trường hợp, nếu lẽ phải thuộc về mình, sẽ được luật pháp bảo vệ. Anh đánh nó, nó không thể làm gì được thì phải nhờ luật pháp chế ngư anh”!

Những cuộc đối thoại trong đầu cứ ào ạt tuôn trào. Kim bật ngồi dậy, nhìn chăm chăm vào khung cửa sổ, tiếp tục phản ứng: Bây giờ nó mới 16. Cứ tình hình này chắc chắn sẽ gay. Mà không phải chỉ có thằng Long. Lũ em trai em gái sẽ theo gương anh nó và thế là gia đình anh đâu còn là gia đình nữa!

Điều chủ yếu anh không dám nghĩ đến chính là chuyện Long đi yêu con bé da đen. Hai đứa công khai trốn gia đình đến với nhau. Tất nhiên anh không phải hạng người trong mắu có Gien phân biệt chủng tộc. Nhưng bảo anh làm thông gia với chủng tộc da mầu, có một đứa con gái da đen len vào nhà, rồi ít lậu sau mấy đứa bé da vàng chẳng ra vàng, đen chẳng ra đen, đầu tóc như một tổ rắn (3) gọi anh là ông, là Bố, thử hỏi nhà anh sẽ ra sao?…

Cái quan trọng nhất: Vợ chồng anh phải đối mặt với người thân, họ hàng làng xóm – nhất là khi chúng nó về quê hương. Cái gì sẽ xẩy ra?

Tuy nước Đức cũng ngăn cấm trẻ chưa đủ tuổi trưởng thành quan hệ như vợ chồng. Nếu bố mẹ con bé kia cùng anh đều lên tiếng đề nghị, cơ quan gíam sát, thi hành luật sẽ can thiệp, ngăn cản, vấn đề sẽ được giải quyết.

Ác cái bố mẹ nó không phản ứng gì, lại như có vẻ đồng tình…hai đứa được thể… vợ chồng anh không có bằng chứng, thế thì làm gì được nó. Chính vì vậy mà tấn bi kịch đã xẩy ra.

”Thà rằng ở bên nhà lại đi một nhẽ” – một ý nghĩ vụt xuất hiện – ừ… bên nhà… bên nhà… Kim lẩm bẩm… câu nói như khơi gợi, mơ hồ thúc ép…

Bỗng ngoài hành lang có tiếng động cắt đứt giòng suy tưởng. Kim đưa mắt nhìn ra: Trên chiếc bàn vuông đặt áp sát tường, miếng thép hình chữ nhất cỡ 15×25 cm nằm chìm trong tường- từ từ dạt sang bên, lộ ra lỗ hổng, một bàn tay từ bên ngoài, qua lỗ hổng đùn vào chiếc khay, khi bàn tay rút ra, miếng sắt tự động đóng lại. Anh thấy tò mò, tiến đến nhìn vào, trong lòng khay bằng nhựa có 4 ngăn, bên trong từng mỗi ngăn đều có một thứ : 4 lát bánh mì, chai nước Táo ép loại 0,250, hai khoanh Würt (giò), tròn to bằng miệng chiếc bát ăn cơm, dầy chừng vài ba li, 1 qủa táo. Cạnh mép khay đặt con dao, cái dĩa – cả hai cũng bằng nhựa. Suốt 4 tiếng vật lộn với suy nghĩ nên vừa thấy xuất ăn, bụng dạ cồn cào. Anh ngồi ăn ngốn ngấu. Xong bữa trong khoảng vài chục phút. Khi tu chai nước táo, như được tiếp thêm nghị lức giòng suy nghĩ trước khi ăn lại ập đến. Kim thầm đi đến quyết định dứt khoát… và thấy lòng dịu, nhẹ đi. Anh từ từ ngả lưng.

Đang sắp vào Hè, trên ghế băng chỉ có chiếc chăn dạ mỏng, Kim vơ lấy gấp nhỏ làm gối để kê cao đầu. Mùi của nước thơm lẫn trong xà phòng giặt ảm vào chăn – tỏa ra khiến tinh thần Kim thoải mái. Cơn buồn ngủ ập đến. Anh cố tự nhủ đừng ngủ… đừng ngủ… nhưng không cưỡng lại được nhu cầu của cơ thể sau hơn 4 tiếng lao động tri óc cật lực.

Mi mắt sụp xuống… Kim thiêp đi…

Tỉnh lại, nhìn đồng hồ đã hơn 12 giờ đêm. Anh trở dậy đi lại trong buồng từ góc này sang góc kia rồi tiếp tục suy nghĩ, toan tính. Giòng suy nghĩ khắc khoải, triền miên khiến Kim thức luôn cho tới chiều hôm sau.

Khoảng 14 gìờ, cửa phòng mở, viên cảnh sát hôm qua dẫn Kim vào giờ lại xuất hiện, yêu cầu anh xuống gặp Sếp. Kim đi theo. Đến nơi đã thấy trong phòng có người đàn ông mặc thường phục, tuổi cỡ trên dưới 40, vợ anh và người luật sư ngồi đối diện. Ngưới kia nhìn Kim bằng cặp mắt thân thiện, nói nhỏ nhẹ: Ông được trả tự do. Hi vọng chúng tôi sẽ không được ”mời” ông tới đây lần nữa.

Ông ta ngừng lại đoạn chậm rãi tiếp: Trước khi chia tay, tôi nhắc lại – Trong mọi trưởng hợp, với bất cứ lí do gì – trừ trường hợp tự vệ – không được dùng vũ lực với đối tượng, nhất là với trẻ em. Ông có thể giáo dục con cái theo truyền thống của chủng tộc mình, nhưng đó là nơi khác, còn ở đây thì không được. Ngừng lại nhìn Kim chăm chú, tiêp – hãy ki vào biên bản rồi có thể đi.

Ông ta đưa cho Luật sư tờ giấy.

Luật sư đọc, đẩy tờ giấy tới trước mặt Kim, gật đầu ra hiệu. 24 giờ qua đã làm Kim thay đổi suy nghĩ. ”Nhập gia tùy tục”. Mọi người đều phải nhớ đạo lí này. Anh nói từ tốn: Rất cám ơn sự nhắc nhở của ngài. Chắc chắn tôi sẽ không bao giờ trở lại gặp ngài trong trường hợp tương tự – đoạn cầm but kí..

– Tốt lắm! Tôi biết! Luật pháp của chúng tôi chưa được các vị đến đây cư ngụ – hoàn toàn chấp nhận. Nhưng đó là luật, bắt buộc ai hiện diện ở Đức cũng phải tuyệt đối tôn trọng, chấp hành – (nói mà mắt ông ta long sòng sọc) . Vị đại diện cảnh sát đứng dậy bắt tay luật sư và vợ anh và anh. Luật sư chào, quay người đi ra, Kim và vợ lụt cụt theo sau.

Rời khỏi cổng nhà tạm giam, Kim chợt thấy thèm li rượu mạnh, bước lên xe của mình (do vợ mang đến). Chị Ngoan định giành tay lái, Kim không nghe bảo vợ ngồi bên, mở máy cho xe chạy. Khi đã rẽ quặt vào một phố khác, đến trước Restaurant Cửu Long, anh cho xe dừng, hai vợ chồng tiến vào. Sau khi Ngoan gọi món mà chồng thích, Kim quay sang hỏi vợ: Thằng Long ra sao?

– Nó ra khỏi nhà khoảng 1 giờ sau khi cảnh sát dẫn anh đi. Từ hôm qua đến giờ vẫn chưa về. Trước khi nó đi, em đã ”cho một trận”!

– Cho một trận như thế nào – Kim nhương mắt nhìn vợ, hỏi.

– Em nói cho nó biết: Người Việt Nam không bao giờ gọi cảnh sát đến bắt bố mình cho dù ông ấy thực sự có tội. Đứa con mà làm vậy, sẽ bị dư luận lên án. Đó là hành động mà người Việt gọi một cách chê trách là ”Bất hiếu”, ‘‘Trời không dung, Đất không tha‘‘.

– Thế nó phản ứng ra sao?

– Nó nhún vai… gật gù rồi rồn rập hỏi lại khiến em xửng sốt – Thế ở Việt Nam không có luật chống hành hạ trẻ em à? Người Việt không được học về luật pháp à? Bố đánh con, con tự vệ gọi là bất hiếu à?

Vợ anh ngừng lại ngẫm nghĩ, lát sau mới dè dặt, tiếp: ”Chất Đưc” nhiễm khá sâu vào tim óc nó rồi.

– Không hẳn như em nghĩ. Thằng này bị bệnh thì có. Đâu phải tất cả trẻ con Đức đều hành động như nó. Ngồi trong tù 24 giờ, anh nghĩ nhiều về thằng con. Em có nhớ chuyện hôm đưa nó đi nhà trẻ, về nhà, câu đầu tiên học được, nói với anh và em là câu gì không? Đó là câu Của tao ! Hừ… của tao – Xuất ăn, trang phục, đồ chơi… cái gì nó cũng vơ vào lòng rồi nói – Của tao. Bây giờ là sở thích của cá nhân nó – tất tần tật cái gì cũng phải là ”của Tao” – Của Nó – trước đã. Bất chấp ai – kể cả bố mẹ – mà xâm phạm cái ”Của tao” – là nó nổi khùng!

Kim như được dịp xả hơi, tuôn ra lời cay cú.

Chị Ngoan vôn dịu dàng đằm tính – khẽ nắn tay chồng an ủi: Thôi anh! Dù sao con nó cũng còn trẻ. Đến nông nỗi này, thực sự chúng ta cũng có trách nhiệm. Chúng ta mải kiếm sống, mải ki cóp từng EU với mục đích lo cho tương lai của các con. Tương lai chưa thấy đâu đã thấy hậu qủa tai hại. Từ nay mình phải thay đổi cách suy nghĩ cổ hủ. Phải quan tâm đến bọn trẻ nhiều hơn. Dậy con phải thường xuyên, từ từ chứ không thể nôn nóng, nếu không – Dục tốc bất đạt – chị dẫn một câu chữ Hán, nhập tâm từ các nhân vật trong phim Hồng Công – thường hay nói.

– Em hãy thử đi. Anh thì hết cách rồi. Quá chậm rồi. Câu nói mà nó nói ra để bào chữa hành động của mình là câu nói thực lòng nó nghĩ vậy, đúng nó là thằng lắu cá, ma lanh. Nó suy nghĩ trong đầu rồi cố tình ”chơi chữ”, mượn hoàn cảnh lập lờ của ngôn ngữ Đức – để bày tỏ ý của mình hòng che đậy tâm địa…

Thấy chồng tỏ ra hậm hực, Ngoan im. Chị đang nghĩ cách cứu con trai. Trong tận đáy sâu cõi lòng, chị không tán thành chồng giáo dục con theo cách này. Nhưng hoàn toàn thông cảm trước cú Sốc mà những người bố có cá tính mạnh cũng có phản ứng như chồng mình.

Sống với nhau nhiều năm, chị hiểu chồng rõ hơn ai hết. Vốn gốc gác là nông dân, lại mang nặng đạo li Á đông nên trước hoàn cảnh trớ trêu không thể kìm giữ… Cũng là lần đâu tiên anh đánh con… Thằng Long của chị phản ứng hoàn toàn theo bản năng – Tìm chỗ dựa hiệu qủa nhất để bảo vệ mình. Nó mơi chỉ 16 tuổi, được hai vợ chồng thương yêu, được sống trong mội trường đầy đủ tiện nghi, lớn lên trong sự quan tâm đặc biệt của xã hội rồi tiếp nhận nền văn hóa Đức qúa nhiệt thành. Nó đâu có hiểu đạo làm con đối vơi bố mẹ – truyền thống ngàn năm của dân Việt!

 

Hai vợ chồng im lặng, mỗi người theo đuổi một ý nghĩ… lát sau Kim lên tiếng: Thôi được, anh đồng ý với em chúng ta đừng nhắc lại chuyện này nữa. Cho qua… từ nay anh sẽ chú ý hơn hành động của mình trước con trai.

Ngoan vui mừng hết sức, nhìn vào mắt chồng thú nhận: Trách nhiệm này em phải gánh phần lớn. Chúng ta hãy cùng nhau níu giữ đứa con rứt ruột đẻ ra, nếu không… chẳng những mất nó mà lũ em nó chúng ta cũng sẽ mất luôn…

– Đúng thế! Nhưng níu giữ… niu giữ… xem ra khó lắm!

– Phải kiên trì dậy con anh ạ!- Ngoan nói dịu dàng, đầy vẻ cảm thông nhưng cũng gợn lên sự ngạc nhiên. Đây là điều chị chưa thấy trong việc xử thế trước các vân đề tương tự mà chồng đối diện – ”Sao anh ấy lại dễ tha thứ cho lỗi lầm của con vậy”?

Kim vẫn trầm ngâm…

Hai vợ chồng về đến nhà khoảng 15 phút thì Long cũng về theo. Nó lẳng lặng vào nhà, đi thẳng vào buồng mình. Kim đưa mắt ra hiệu cho vợ, Ngoan theo vào thấy con đang ngồi bên bàn máy vi tính. Chị tiên đến đứng sát cạnh con kéo đầu con âp vào ngực mình. Long nép trong lòng mẹ im lặng, chị Ngoan khẻ khàng: Con ra xin lỗi bố đi – Vưa nói vừa kéo con đứng dậy. Long làm theo. Đến trước mặt bố cậu đứng nguyên nhưng vẫn im lặng. Chị Ngoan dục – Con nói đi!

Kim nhìn xoáy vào mặt con, dơ tay ngăn vợ lại – Để anh nói: Bố xin lỗi con. Bố không nên đánh con. Sau 24 giờ ngồi trong nhà tạm giam suy gẫm và đã vỡ ra nhiều điều – Kim dừng lại như ngãm nghĩ…

Hai mẹ con Long lắng nghe, chờ đợi.

Lát sau anh tiếp: Chỉ có 1 điều quan trọng nhất mà bố muốn – Con phải đảm bảo đi học đều, học tốt như con đã từng học trước đây. Bố cũng không phản đối con quan hệ với đứa bạn gái, thậm chí con có thể đưa nó tới thăm nhà!

– Cám ơn bố – Long nói bằng tiếng Việt phải nói là rất sõi!

Kim và vợ nhìn nhau. Hai người cố giấu đi sự kinh ngạc…

Từ sau khi mối quan hệ của hai bố con được chính thức xác lập trên cơ sở mới, chị Ngoan chẳng những không vui mừng mà thấy căng thẳng hơn trước. Chị biết tính chồng. Đó là sự biến đổi kì lạ nếu không muốn nói rằng chị khó tin là sự thật. Chị nêu ra mấy giả thuyết, tựu trung không thể tìm được niềm tin vững chắc dù sự thật đó đang hiển nhiên trong không gian nhỏ hẹp của căn hộ 4 buồng này. Cuối cùng vẫn không thể thoát khỏi sự ám ảnh về một trận giông bão sắp nổ ra, giáng xuống gia đình chị. Nhưng bao giờ thì chị không thể nào đoán được.

Ngay sau hôm nói với con những điều khó khăn lắm mới nói ra, Kim như co mình lại. Sự trăn trở cứ lớn dần. Thằng Long như vậy sẽ làm thằng Quy, con Li, con Phượng theo gương, bắt chước. Nếu cả bốn đứa đều như thế, gia đình của anh đâu còn nữa? Tất mọi người trong gia đình chung sống trong cùng một mái nhà, mục đích để gia đình đoàn tụ, vui vẻ, hạnh phúc. Thế mà bây giờ xẩy ra như vậy, có thể chấp nhận được không? Suy nghĩ triền miên, mối ưu phiền cứ ngày một gia tăng. ý nghĩ bột phát lúc đang ngồi trong nhà tạm giam lại tiếp tục trở về dằn vặt Kim…

Hàng ngày sau giờ làm việc ở xí nghiệp, về đến nhà Kim không còn sảng khoái sống với khung cảnh êm ấm của gia đình như trước nữa. Sau cú Sốc lớn kia, anh âm thầm chịu đựng, sự bất mãn cứ ngày một sâu đậm rồi dần phình ra che lấn một phần cuộc sống của mình. Tuy cũng có một thay đổi làm anh thấy thú vị: Ba đứa em của Long tỏ ra gần gũi bố hơn trước. Con Phượng 8 tuổi thì quẩn quanh bên bố hỏi này hỏi nọ… Con Li – 12 tuổi, thấy bô từ xưởng về, tắm rửa xong, em săn đón, hỏi bố có uống Bia hay Cà phê, Trà rồi hăng hái làm theo lời yêu cầu của bố. Sợ con chưa quen công việc của mẹ, anh chỉ làm vừa lòng con bằng cách sai đi lấy bia, rượu hay li, cốc. Thằng Quy – 10 tuổi thì tíu tít kể cho bố nghe về chuyện của lớp nó học… lòng Kim thấy ấm lại. Anh thầm cảm ơn vợ hiểu mình, bảo các con gần gũi khi anh đang khủng hoảng tinh thần …

Long thì khác.

Từ sau lúc bố nói ”Xin lỗi”, cậu thấy thoải mái, vẫn là bản chất con trẻ, Long không giận bố nữa, thực sự chuyển biến trong đời sống, học tập. Cậu chỉ đến với bạn gái vào 2 ngày cuối tuần, rồi thứ 2 trở về, dành tất cả thời gian còn lại cho học tập. Long vốn là học sinh giỏi nên sự sút kém trong thời gian qua vì lơ là – đã được khắc phục và khắc phục có hiệu qủa. Cậu lây lại phong độ của người học giỏi nhất lớp! Rồi hứng chí, Long đưa cô bạn gái về trình diện bố mẹ và các em.

Có lẽ theo bản năng nữ tinh, và cái chinh đã quen tiếp xuc vơi các bạn khác mầu da, khác chủng tộc ở trong nhà trẻ nên khi Jenker xuất hiện, các em đón nhận nồng nhiệt. Jenker tự tin, chan hoà với các em của người yêu. Điều quan trọng làm cô yên tâm hơn: Mẹ của Long rất tinh tế, dịu dàng thậm chi còn hiểu tâm li cô còn hơn cà mẹ đẻ mình. Do vậy khoảng cách do mầu da, phong tục – đã nhanh chóng bị xóa bỏ. Cộ cảm thấy thoải mái như ở nhà mình…

Riêng đối vơi ông Kim – Jenker đã được Long dặn, ”gà cho” trước khi đến – cô thực hiện đúng: Lúc tiếp xúc, không quá bộc lộ nhiệt thành như ở nhà. Cô trả lời tất cả những câu hỏi có tính chất thử thách của ”ông gìa” – một cách dè dặt, thận trọng nhưng chân tình. Cô dùng trí tuệ của một học sinh giỏi, bản năng của cô gái bắt đầu, đang yêu, vì tình yêu – để giao tiêp với ”người cha khó tinh”, vẫn coi hai đứa là ”trẻ con”.Tất nhiên, do hiểu rõ nguyên nhân, Jenker vượt qua mọi thử thách để không gây cho ông ‘’Khốt’’sự khó chịu – làm đà, phụ họa cùng với ý nghĩ ”định kiến” của ông.

– ”Nó có nét hao hao giông như Naomi Campel, thảo nào mà thằng nhãi nhà mình chết mê chết mệt? Ngữ ấy, chắc chúng sẽ sinh con đẻ cai ào ào như truyền thống của chủng tộc nó, cộng vơi sự đam mê tột cùng của con mình, chắc chắn chúng sẽ cho ra đời đàn đàn lũ lũ như Gà. Thế thì chỉ có thể sống ở nước ngoài chứ làm sao sống được ở Việt Nam. Nếu vướng vào cuộc tình này, rồi cuôi cùng cũng sẽ đi đến tan vỡ, lúc ấy sẽ rất khổ…”. Cứ giòng suy tưởng ấy Kim triền miên trong tâm trạng của người cha thương con, nghĩ rằng con cố tình lao vào đường cụt mà không thể thuyết phục được con từ bỏ ý nghĩ rồ dại. Kim không thể gỡ được rối rắm đang rồn rập trong lòng. Suy nghĩ, dự kiến – khi nằm trên chiếc ghế băng trong căn phòng tạm giam kia, đã chìm đi, giờ khi đứa bạn gái của con hiện diện trong nhà – lại trở về, đẩy quyết tâm của Kim lên nấc thang mới… Anh trầm ngâm rồi thầm thốt lên – Đành vậy! Không còn cách nào khác…

Chỉ còn 3 tuần nữa là đến kì nghỉ hè.

Trong bữa ăn tươi cuối tuần của gia đình, Kim hỏi: Hè năm nay nhà mình muôn đi nghỉ mát ở đâu?

Nghe thấy bố nói vậy, con Li, thằng Quy, con Phượng đồng thanh nêu ý kiến muốn về Việt Nam. Chị Ngoan cũng hùa theo các con. Long ngồi nguyên chưa lên tiếng. Kim nhìn con trai, hỏi: Long thế nào? Việt Nam mình có nhiều bãi biển đẹp lắm.

– Thế có gần quê mình không – Cậu hỏi dè dặt.

– Cũng không xa lắm chừng hơn trăm vây số. Con sẽ được chiêm ngưỡng phong cảnh đẹp không kém so vơi những nơi được ngành du lịch Đức quảng cáo nếu không muốn nói hơn hẳn: Đó là Vịnh Ha Long! Nghe bố nói, mắt Long sáng lên. Địa danh đã được Unesco hai lần tôn vinh, cậu đã nhìn thây nhiều lần trên phim ảnh, sách báo, truyền hình.

– Vậy thì con cũng đồng ý theo bố mẹ và các em về nghỉ hè nhân tiện thăm quê.

Con trai quyết định, vợ chồng Kim vội bắt tay chuẩn bị để sau nghỉ hè 1 tuần, kế hoạch chuyến đi được bắt đầu thực hiện.

Chú bác, cô dì, anh em – thuê hẳn một chuyến Taxi 12 chỗ ra sân bay Nội Bài đón gia đình Kim về quê. Do đã điện báo trước, cả họ tới chúc mừng con, cháu. Giờ phút đầu tiên đặt chân tới nơi mà bố mẹ thường nhắc – gây cho cậu ấn tượng rất mạnh! Ăn mặc của những người đi đón chưa đẹp so vơi dân Đưc, nhưng tấm lòng của mọi người biểu lộ bằng thái độ bên ngoài làm cho Long ngạc nhiên: ”Ở bên Đức hoàn toàn không có cảnh chung vui ồn ào như thế này” – Cậu khẳng định!

Sau một tuần, nghỉ ngơi, giữ lời hứa, Kim đưa vợ và các con đi tắm biển Bải Cháy. Toàn cảnh bãi biển, mặt biển lúc hoàng hôn, khi bình minh thật diệu kì, hùng vĩ. Thiên nhiên làm Long choáng ngợp. Ngày thứ hai, cậu tự thuê thuyền ra tận nơi, đi xung quanh chân hòn Gà chọi, vào hang Đầu gỗ – côt để tìm xem nó có gì đặc biệt… rồi hôm sau, hôm sau nữa lại đi thăm các hòn núi khác hoặc dạo trên biển. Các chuyến đi làm Long đắm chìm trong niềm vui tột cùng. Nhìn trên phim ảnh, Hạ Long đã đẹp, nhưng so với cảnh thực thì ảnh còn kém xa. Em nằm dài trên sàn boong tầu cùng nhiều du khách, hai tay làm gối, ngước mắt nhìn trời mây rồi nhắm lại, lắng nghe tiếng gió thổi vù vù, tiếng sóng ì oạp, xô đập vào mạn tầu đang bồng bềnh lắc lư, làm tăng thêm cảm giác lâng lâng… Lần đầu tiên hai tiếng quê hương mà em đã nghe bố mẹ nói rất nhiều lần – song chỉ thoáng qua trước cuộc sống ồn ào của đô thị hiện đại – bây giờ đã len lỏi, lắng đọng, khơi gợi đến xao động lòng người.

 

Mấy hôm sau, cả nhà từ gĩa biển, lên rừng, leo núi thăm chùa Yên Tử, Côn Sơn, về Thái Bình – đồng bằng, vựa lúa – xem chùa Keo, vào Huế thăm cung điện, lăng tẩm các triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam, rồi tiếp tục cuộc hành trình xuyên Việt. Đến Thành phố HCM, Long đột ngột đề nghị bố cho đi thăm đất Mũi, Rừng Chàm. Cảnh sống trên ghe thuyền, sông nước mà bộ phim Đất Phương Nam đã nói đến, bây giờ lại thúc dục cậu đi. Kim bảo Ngoan cùng 3 con ở lại thăm bà cô ruột, tham quan thành phố, rồi cho Long toại nguyện. Chính anh cũng bị nhân vật An, ”Võ Tòng” cùng cuộc săn bắt cá Sãu… phong cảnh sông nước phương Nam thu hút! Chuyến đi đã tác dụng mạnh vào tâm tư tình cảm của cậu con trai. Dù Long sinh ra ở Việt Nam nhưng khi đó còn qúa bé, không có khái niệm gì về quê hương. 13 năm sau, hôm nay trở về, Long đã đủ khả năng nhận biết, cảm xúc được tình cảm của mình về mảnh đất quê cha đất tổ.

Trên đường từ TP Hồ Chí Minh ra Bắc bằng máy bay, nhin qua khung cửa thấy bên dưới dải đất nằm bên bờ Thai Binh Dương, phía trong rừng núi, thảo nguyên, sông ngòi, đồng ruộng, bải cát trắng trải dài. Phía ngoài đại dương sóng nước mênh mông… Hình ảnh từ trên cao nhìn xuống đã gieo vào lòng Long ấn tượng không phai mờ…

 

Một tháng rưỡi qua đi nhanh.

Trước hôm lên đường về Đức, Kim tổ chức bữa liên hoan chia tay với gia đình. Bữa ăn thật thịnh sọan. Khi chuyển sang ăn hoa quả tráng miệng, uống chè, Kim đứng dậy nói lời cám ơn Nhạc phụ, Bác, Cô dì, anh em – đọan cao gịong: Con có một việc cần phải nói trước họ hàng: Muốn để thằng Long ở lại quê nhà, trước hết nhờ ông Ngoại, ông Bác, bà Dì cùng anh cả, các em – giup chăm sóc giáo dục cháu, dậy cho chắu làm việc, tự lập!

Cả bàn tiệc hơn 20 người đang ồn ào, nghe tiếng Kim bỗng lặng đi.

Ngoan tái mặt không cất lên lời.

Long đang ngồi đứng phắt dậy, dương mắt nhìn bố.

Thấy thái độ của thằng bé, mọi người đổ dồn chăm chú nhìn. Kim vẫn bình tĩnh, nhìn con bằng cặp mắt lãnh đạm. Long không để cho bố kịp tiếp mà vội cườp lời, nói bằng tiếng việt rất sõi: Con không muốn ở lại quê nhà. Con phải trở lại Đức để chuẩn bị vào niên học mới!

– Không! Con cần phải ở lại. Bố suy nghĩ mãi rồi. Ở lại sẽ tốt cho con… Khi nào con thực sự trưởng thành, lúc đó bố sẽ cho con sang du học.

– Anh, xin anh – Ngoan run rẩy lên tiếng.

Kim không chú ý lời khẩn cầu của vợ, mà vẫn nhìn con, thản nhiên, tiếp – Em chưa quên chuyện xẩy ra mới mây tháng trươc sao? Nếu em thương con, không sợ mất con thì hãy tán thành quyết định của anh.

”Tao” không thể nghe theo lời ”Mày”. ”Tao” phải đi, dù ”Mày” có làm gì để ngăn cản thì ”Tao” vẫn cứ đi! – Lần này Long nói bằng tiếng Đức.

 

Kim vẫn không thay đổi thái độ quay sang nhìn ông bố vợ, ông bác, bà cô bà dì – thanh minh: Nó nói bằng tiếng Đức đã học được trong 13 năm qua – Anh dịch lại nguyên văn trần trụi câu nói của con trai mà không theo ngữ cảnh. Tiếp theo Kim kể những chuyện đã xẩy ra…

Mọi người ngơ ngác nhìn nhau.

Ông bố vợ vốn nông dân chân chất chỉ nhìn con rể, nhìn chắu ngoại chăm chắm mà không thể lên tiếng. Ông bác, bà cô, bà dì ruột của Kim – nhìn hai bố con ”thằng chắu – có văn bằng, trình độ cao nhất giòng họ‘‘ – đầy thắc mắc. Tại sao lại đến nông nỗi hai bố con nó xung khắc một mất một còn như vậy?

Kim quay sang bảo con: 13 năm trước bô mẹ đã đưa con từ đây sang Đức, nuôi con ăn, học. Bây giờ con tự coi là đã lớn, không cần sự chăm sóc của bố mẹ, tự quyết định lấy tương lai của mình… như vậy bố mẹ không còn lí do gì để giữ con bên cạnh. Hãy bằng khả năng trí tuệ, tự khẳng định mình để làm theo y mình, đó là điền rất tốt! 13 năm con nhờ hơi bố mẹ để được ăn mặc, học hành và con đã tiếp thu được nhiều thứ… Bắt đầu từ bây giờ, việc ăn nhờ, ăn theo sẽ chấm dứt. Con không có quyền đòi hỏi mà phải bằng chính sức của con đê có cơ sở tự quyết định những điều mà con thích. Bố mẹ sẽ tiếp tục giúp con theo khả năng nếu con muốn. Đây là căn nhà bố mẹ xây dựng bằng chính mồ hội, sức lực của mình. Mẹ con sinh con ở trong căn buồng kia, con sẽ tiếp tục sống ở đó. Bố mẹ đã chuẩn bị cho con lương thực, tiền bạc đủ dùng trong 6 tháng rồi con phải tự tìm lương thực mà sống. Nhưng cần nhất phải học làm việc. Ông, Bà, Bác, Chú… không có cơm gạo để nuôi người ngồi rỗi, mơ mộng, lêu lổng. Bố Mẹ còn phải lo cho 3 em còn bé, chúng nó chưa thể tự kiếm sống. Cũng ở đây, nếu con không nên người thì sẽ bị đạp xuống bùn đen. Lúc đó không thể trách ai!

Kim chuyển thái độ quay sang nói với mọi người đang chăm chú nghe từng lời của anh dậy con: Thưa Bố! Thưa Chú, Bác, Cô, Dì: Cháu không muốn mất con. Bây giờ nó mới 16 tuổi đã dám cho cháu vào tù thì lớn chút nữa, điều gì mà nó muốn – chắu ngăn cản – nó cũng sẽ bất chấp, làm cho kì được để đạt mục đich. Cho nên cháu tuyên bố: Con chắu sẽ ở lại đây, chính cái gian nhà này nó đã sinh ra và bây giờ trở về tiếp tục sống… Nếu nó học được cách làm việc để sống thì đó là may cho nó. Còn nếu không – thì đó là con đường nó chọn, phải chịu trách nhiện trước quyết định của mình! Chúng cháu cũng hết cách!

– Anh ới! Đừng – Chị Ngoan chỉ thốt ra được ngần ấy lời rồi cứ ôm mặt khóc rưng rức…

Thấy thằng chău ”tuyên bố xanh rờn”, thái độ kiên quyết trước một quyết định ”kì quái”, ông bác ruột – vốn là một cán bộ cao câp đã về hưu – lúc này mới lên tiếng: Chắu phải suy nghĩ cho chín trước quyết đînh này. Làm vậy liệo có được không? Có nên không? Đành rằng… đành rằng – ông không nói tiếp hết ý mình…

– Chắu giải quyết vấn đề như vậy đối với thằng con liệu có qúa khắt khe, không? – Bà Dì dè dặt.

– Một thằng bé mới 16 tuổi chỉ quen ăn học, sinh hoạt đầy đủ, sung sướng, giờ chú vất nó vào cuộc sống tự lập, lam lũ đầy khó khăn… liệu nó có chịu được không? – Ông anh cả can ngăn.

– Thưa Bác, thưa Dì. Để đi đến quyết định này cháu đã phải trăn trở, suy nghĩ hơn 3 tháng trời. Thưa anh! Em đã phải nhiều đêm dằn vặt, rốt cuộc không còn cách nào khác. Chắu không muốn mất một đứa con, lại càng không muốn mất tất cả những đứa còn lại mà cháu kì vọng ở chúng nó rất nhiều. Đây là quyết định, theo chắu hoàn toàn đúng. Đúng trong đạo lí, nguyên tắc, truyền thống của gia tộc!

– Cháu cám ơn các Ông các Bà, Chú, Bác – Long đột ngột lên tiếng khi tiếng bố vửa dứt – rành rọt bằng tiếng Việt – Bố chắu đã quyết định như vậy cháu không còn gỉ để nói. Bởi vì bố cháu là Bố. đã, đang nuôi chắu. Bởi vì chắu mang giòng mắu Việt… Bây giờ chắu mới hiểu rành rõ về luật lệ, phong tục của quê hương. Bố yên tâm, con đã nghĩ lại – Long quay sang hướng vào bố – Con sẽ không phá phách hoặc còn có thể lấy luật pháp làm chỗ dựa như ở bên Đức. Có điều này con phải nói để bố hiểu: Bố vẫn là bố của con. Nhưng nhất định những gì bố quyết định hôm nay sẽ không làm con thay đổi suy nghĩ. Nhất định con sẽ… con sẽ… làm… con tin rằng con sẽ làm được!

Long dứt lời đứng dậy đi ra khỏi cửa.

Chị Ngoan lật đật theo con.

Thằng Dũng cùng tuổi – anh con ông bác – thấy vậy cũng lao ra theo. Nó cũng tỏ ra bất bình trước quyết định của Chú.

Dũng nhìn chú bằng ánh mắt xa lạ…

Lời thách thức của thằng con làm Kim giận sôi mắu nhưng chỉ đành ngơ ngác bất lực, quay sang nói với mọi người: Chắu cám ơn các ông các bà cùng các anh em. Đây là hậu qủa do chắu gây ra phải tự giải quyết. Không còn cách nào khác tốt hơn cách này. Rất mong cả nhà ủng hộ! Giờ xin phép cho cháu chuẩn bị để sáng mai ra sân bay sớm, kịp chuyến!

Tất cả im lặng, lục tục kéo nhau ra về.

Long đi nhanh. Dũng đã đuổi kịp, nắm lấy tay em, bước sóng đôi. Chị Ngoan phải chạy vội mới theo kịp 2 đứa, tới nơi chị giữ con lại. Long miễn cưỡng dừng, quay sang nắm lấy tay mẹ, nhìn mẹ trong mắt ầng ậc nước. Chị Ngoan thấy con đang xúc đông nên nhẹ nhàng: Con hãy thông cảm cho Bố đang bực bội. Bố rất thương con…

– Thương – mà bố lại quyết định như vậy à? Bố cậy quyền làm bố, cậy thế nuôi con… và bây giờ nắm giữ sinh mạng của con là chiếc hộ chiếu Việt chỉ dán tem quyền cư trú có thời hạn của con ở Đức để bắt con phải ở lại… nghe lời. Được rồi. Mẹ yên tâm. Con sẽ đứng vững và sẽ không gục ngã… Mẹ hãy trở về để chuẩn bị sáng mai lên đường, thơm các em hộ con. Long rời khỏi tay mẹ.

Chị Ngoan hốt hoảng: Giờ con định đi đâu?

– Về chắu rồi tính sau – Dũng nói nhanh.

Chị Ngoan nhìn cháu tin cậy gật đầu- Phải đấy! Con sang lánh tạm ở chỗ anh Dũng cũng tốt. Lúc này bố con đang nóng. Chiều mai phải trở về nhà. Tuy đây không bằng ở bên Đức, dù sao cũng là nhà của con. Anh Dũng xin vơi bố sang ở cùng em, giúp em quen dần với cuộc sống mới. Con hãy bình tĩnh, mẹ tin và ủng hộ con, nhất định con sẽ thực hiện được mục đích. Nhưng muốn vậy con phải dũng cảm đối diện với hoàn cảnh. Điều trước tiên – con phải tiếp tục học và học lên đại học.

Chị Ngoan ngừng lại, móc túi đưa cho con mấy tờ 100 EU, tiếp: Con hãy cầm lấy sô tiền này mua sắm thêm những thứ cần thiết để học tập, sinh sống. Con nhớ: Dù thế nào cũng phải học tập tốt. Trước hết là học tiếng Việt để vào đại học, khi vào được ĐH, mẹ sẽ gửi tiền sinh hoạt, học phí cho con. Anh Dũng cố giúp em, hộ thím nhé. Mẹ sẽ dần khuyên giải bố… tin rằng bố sẽ bình tĩnh, nguôi giận và mọi chuyện sẽ tốt đẹp.

– Nếu Jenker đến tìm, mẹ bảo với cô ấy rằng con sẽ ở lại Việt Nam học, trong thời gian dài sẽ không trở Đức. Ngừng lại một chút ngẫm nghĩ, Long tiếp giọng nhỏ dần- Nhưng nếu cô ấy hỏi địa chỉ của con thì mẹ đưa, bảo cô ấy duy trì liên lạc vói con qua hộp thư điện tử… Dứt lời cậu ôm hôn mẹ.

Hai mẹ con bịn rịn phút chia li…

Lát sau Long rời mẹ, kéo Dũng đi.

Chị Ngoan đứng nguyên nhìn bóng con trai xa dần, khi tới ngã 3 đầu xóm, hai đứa rẽ quặt khuất hẳn – mới mếu máo, thất thểu quay lại…

Sáng sớm hôm sau họ hàng nội ngoại tiễn đưa vợ chồng con cái Kim lên đường (Long và Dũng không có mặt). Trong không khí thân tình nhưng không thể dấu được sự gượng gạo. Các bậc bề trên, anh, em – ai cũng không tán thành quyết định ”cực đoan” của con rể – thằng cháu – câụ em – ông anh. Nhưng họ dấu đi sự bất đồng nhằm cho vợ chồng Kim vui trước lúc lên đường. Kim hiểu tâm trạng của mọi người, cố tạo ra không khí bình thường, chào từ biệt từng người rồi mới lên xe.

Khi chiếc xe đã chạy trên quôc lộ – xa làng mình – Kim mới trở về trạng thái đăm chiêu…

Cho tới lúc máy bay cất cánh rồi hạ cánh, lên Taxi về nhà – 17 tiếng sau – Kim vẫn không nói thêm một lời nào…

 

Berlin Tháng 4 năm 2005 – 5.2011

LXQ

(Rút trong tập truyện ngắn NHỮNG MẢNH ĐỜI PHIÊU BẠT III , Nhà xuất bản VĂN HỌC Hà Nội tháng 8.2011)

 

(1) – Ngôi thứ nhất (ich), ngôi thứ hai (Du) – trong tiếng Đức nguyên thể là Tao, Mày (Tôi- Anh…). hiểu, dịch tùy theo từng ngữ cảnh. Trong trường hợp hai bố con xưng hô với nhau, lẽ ra ông bố phải hiểu con mình đang xưng hô – Bố! Nhưng vì tức giận… Nhân vật cố tình hiểu : ‘’Tao – Mày’’ theo nghĩa thuần túy tiếng Việt…

(2) Thức ăn sản xuất cho trẻ em, có nhiều dinh dưỡng, dùng cho trẻ tới 3 tuổi.

(3) – Có một chủng tộc Châu Phi, các bé gái trang điểm, tóc trên đầu tết thành những duôi Sam nhỏ, trông như chùm những con rắn, rêt…

 

NGÀY XUÂN, CÙNG LÊ XUÂN QUANG – MỘT NGƯỜI CON XA TỔ QUỐC BÀN ĐÔI ĐIỀU VỀ MIẾNG NGON QUÊ NHÀ (phần 3)

MÓN NGON QUÊ NHÀ – 3

Tạp bút

Lê Xuân Quang

 

BÚN CHẢ NEM – CHẢ CHÓ:

 

Bún và Chả đi vơi nhau tạo thành món ăn hấp dẫn trong những bữa cơm ngon của dân Việt. Bún làm từ gạo. Chả làm từ thịt những con vật sinh sôi phát triển trên đất nước được ’’thiên nhiên 4 mùa ưu đãi’’.

Tôi đã được ăn bún chả nhiều lần, ở nhiều nơi. Thế nhưng khi nghe ông chủ quán Hoa Nhài quảng cáo’’độc chiêu’’ lại đâm ra tò mò , quyết định đến ăn thử .

Bước chân vào văn phòng cửa hàng trưởng đã thấy có 3 ông bạn gìa, – những người có cổ phần hùn vốn. Ông chủ đang cao giọng : Hôm nay tôi mời các anh món truyền thống của người Việt: Bún Chả Nem.

Bún thì khỏi phải nói, nhưng chả nem đang bị khách ăn Đức ‘’trừ điểm’’ – trong khi đó là món ăn hấp dẫn của ta. Cần phải lấy lại vị thế cho nó – Bạn vừa giới thiệu vừa muốn cải chính một thông tin bất lợi cho món ăn mà bất cứ người châu Âu nào cũng cho là ngon nhất trong số các món ăn của người Việt họ đã ăn qua….

Nghe bạn nói, tôi liên tưởng tới những món Chả của người Việt. Có rất nhiều con vật sống xung quanh ta để làm chả.

Gia súc thì có: Lợn, cừu, dê, chó, gà…

Sâu bọ: Rắn, bọ cạp. dế mèn, cà cuống, châu chấu, bọ xít…

Bay trên trời – Chim cu gù, bồ câu và  nhiều loại chim…

Dưới nước: Các loại tôm, cá…

Dù bọn chúng – có con cực độc như bọ cạp, rắn hổ mang,  to như voi, dữ như hổ, báo… bé như tôm tép – nghĩa là ’’lớn bùi, bé mềm’’ – dân ta đều có thể  ’’ăn thịt tuốt’’ (1) – mà ăn lại ngon mới thú vị chứ!

Nhưng miếng ngon gây ấn tượng mạnh – phải kể là chả chó!

Nói đến chả chó – Ôi chao… chậc!

Người nào đã được ăn thịt chó ở những quán ’’Thịt cầy 7 món’’ – nhất là uống với rượu cuốc lủi thì… không ai quên được chả và nhựa mận. Thịt chó lọc xương sắt con bài, dầy vừa phải. Dã nát củ riềng, trộn mẻ (cơm nguội lên men chua), mắm tôm cùng tiết chó bóp nhuyễn, đem nướng trên than hồng, hoặc cho đám thịt đã ướp vào nồi đất đun cách thủy, vùi trong than vỏ trấu. Sau vài ba giờ ủ than, bới ra: Nồi nấu sền sệt nước mỡ trộn những gia vị tạo thành mầu trắng đục như nhựa cây mận, dân gian gọi là món nhựa mận. Múc ’’Nhựa’’ lẫn ’’thịt’’ chan vào bát bún… chà – ngon  ’’tuyệt cú mèo’’ – nói theo cách diễn đạt sự ’’ngon’’ của dân  nông thôn Nam Định. Chỉ có lùa bún vào miệng, nuốt… nuốt… cho tới khi bát bún hết cũng là lúc dạ dầy căng phồng!

Nếu nhựa mận tưởng như đã đạt tới ’’cảnh giới’’ cuối cùng sự’’ngon’’ của món thịt chó, thì so với chả thịt chó, nhựa mận – chỉ có thể nói vắn tắt: Còn kém một bậc!

Ngon thì đúng rồi, nhưng ở Đức, dù có thích cũng phải ’’quên ngay’’ vì không chủ hàng nào dám tìm thịt chó để làm chả – kinh doanh. Cách đây mươi năm, báo chí Đức không hiểu bằng cách nào – chụp được cả ảnh của một đầu bếp, cửa hàng China Restaurant ở một thành phố kia: Đã giết thịt hơn 20 con chó bán cho khách châu Á sành ăn. Lập tức thông tin này loang ra cả nước Đức, kết qủa: Tay đầu bếp cùng chủ quán bị phạt, cửa hàng bị đóng cửa, dân Đức bảo nhau tẩy chay thương hiệu China Restaurant một thời gian dài…

Đức coi con chó như bạn thân của con người. Giết chó coi như ’’giết’’… NGƯỜI, sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Tuy tội danh chưa đến mức phải tù chung thân, dư luận của xã hội ghê tởm, nghiêm khắc lên án. Áy thế, nhưng nếu những người Đức đã đến Việt Nam, đưọc nhắm ’’Mộc tồn’’ với rượu cuốc lủi – chẳng ai quên được, đều phải công nhận: Không có thứ thịt con vật nào ngon bằng thịt chó do người Việt chế biến thành món ăn. Đến Việt Nam mà không ăn thịt chó, coi như chưa đến!

Nhận xét này là của anh Otto Hans – chuyên gia xây dựng nhà bê tông tấm lớn đã từng sang làm việc ở VN  hồi đầu những năm tám mươi của thế kỉ 20. Năm 1987, nhân một lần Tổng công ty xây dựng nhà tấm lớn của thành phố Sliven – Bungaria họp, hội thảo… tôi gặp Otto ở đây. Biết tôi là người Việt, anh vui vẻ nhắc lại những kỉ niệm khi ở VN rồi buông lời nhận xét kia.  Sau cùng anh nháy mắt nắm tay để thò ngón cái hướng lên trên – như dân Ý biểu lộ sư thán phục – dứ dứ trước mắt tôi, nói bằng tiếng Việt lơ lớ: Việt Nam… ồ… Sài Gòn… con gái ’’hết sảy’’, Hà Nội Chả cá, thịt chó ngon… ngon – rồi tiếp sau, như cảm thấy vẫn chưa ca tụng đủ mức – anh dùng luôn mấy từ tiếng Đức, tựu trung, có cùng một ý nghĩa: Ngon tuyệt!

Thế nhưng ở Đức, quan niệm về chó hoàn toàn khác!

Chuyện đối xử tàn nhẫn, man rợ với chó khiến một người Việt – ông K, bán quần áo ở cửa ga – đã bị vố  ’’đau nhớ đời’’. Nguyên do: Ông bạn kia lái xe chạy ẩu, cán chết con chó xổng xích của một bà gìa trên đường Tereskowa Alle. Lẽ ra phải gọi cảnh sát đến lập biên bản… Nhưng vì trong đầu của anh ta coi con chó chỉ là con vật… bên nhà vẫn nuôi để giết thịt… và lại – là chó thôi mà, chết có sao đâu!

– Ồi! – gã tặc lưỡi, tăng ga… ’’Phắn’’ nhanh!

Chỉ ít giờ sau, phạm nhân bị tóm và kết qủa là: Tước bằng lái xe vĩnh viễn,  ngồi tù, bồi thường số tiền đủ để mua một chiếc xe ô tô loại nhỏ.

– Sau khi Hoa Nhài khai trương ít lâu – ông chủ thủng thẳng tham gia – đã có mấy ’’lái chó’’, ’’lái lợn’’ đến gạ , hứa hẹn sẽ cung cấp cho thịt chó để ’’làm chả và nấu nhựa mận’’. Lời mời chào qúa hấp dẫn vì thịt chó ở Đức hầu như không có (họ giết trộm ở những làng quê heo hút hoặc mang từ Tiệp, Ba lan – nơi pháp luật chưa qúa khắt khe -sang).

– ’’Cửa hàng bán món ăn thuần Việt mà có thịt chó thì tha hồ… xúc…EU’’ – ông đi cùng lái chó buông câu ’’cò mồi’’.

Tiếc cho một số người Việt sinh sống ở đất nước ’’Sống làm việc theo pháp luật’’ nhung trước mối lợi nhỏ đã cố tình bịt tai cho điếc để không sợ súng hoặc che mắt để không nhìn thấy quan tài…

– Tôi cúi lạy ’’các ông lái’’, tặng li Cuốc Lủi với đĩa mực khô xé phay rồi lịch sự mời các vị đi cho nhanh!

Hôm sau, một ông Lái lơn lại mời mua thịt lợn cả con mỗi kí gía rẻ từ 2 đến  3 EU. Hàng ngày, cửa hàng tiêu thụ hơn năm chục kí thịt lơn. Nếu đem 2,5x 50 x 30x 12 – mỗi năm tiền lãi thu được từ khoản này không nhỏ. Tôi cũng lại phải ’’ nuốt nước bọt’’ kính cẩn chào rồi theo lệ của khách thương: Mời li Cuốc Lủi để cám ơn tấm thịnh tình, tiễn ông ’’ lớn… lại’’.

– Khước từ thịt chó thì đúng, nhưng sao lại không mua thịt lơn? Đó là thịt được phép dùng trong cửa hàng ăn uống?

– Ông nghĩ thật đơn giản. Nếu không may có một khách hàng ’’sôi bụng’’ phải đi cấp cứu ở bệnh viện – (vì một lí do nào đó chứ không hẳn là ăn thịt lợn ở cửa hàng). Nhưng ngành y tế khám thấy trong dạ dầy người kia có thức ăn … khách khai ra… họ truy cứu: Thịt mua ở cửa hàng nào? Lợn có bị bệnh không? Không rõ xuất xứ, không có chứng từ, hóa đơn… cảnh sát, thuế vụ đề nghị tòa án truy tố… chứng cứ rành rành, họ buộc ngay cho cái tôi kinh doanh hàng lậu, dùng thịt lợn mang bệnh bán cho khách hàng, thế là: Họ truy thu thuế từ khi mở cửa hàng cùng tiền phạt…. Khoản lãi thu được vẩn chưa đủ một phạt (2)…

Hám món lợi nhỏ sẽ ’’Tham bát, bỏ mâm’’ như vậy đó!

Có đầy kinh nghiệm và hiểu rõ việc kinh doanh ở trên đất nước ’’Trị quốc – An dân bằng pháp luật’’, bạn tôi chọn phương án an toàn nhất: Kiên quyết thực hiện những quy định vệ sinh thực phẩm của nước sở tại, chọn lọc từng món ăn Thuần Việt để kinh doanh. Do vậy Bún chả nhiều loại, chỉ chọn dùng vài loại loại là chả quế và chả nem (chả giò), mặc dù chả thịt lợn (thịt ba chỉ sắt con bài, hoặc xay nhỏ, nướng) – ngon không thua kém 2 món chả kia. Nhưng không làm được vì bếp dưới ngầm, nướng, khói, hơi, mùi – sẽ bay, toả làm ảnh hưỡng tới vệ sinh của toàn không gian cửa hàng. Muốn khử hết, phải cấu tạo hệ thống thông gió đặc biệt, chi phí qúa đắt, cửa hàng không chịu đựng được, đành bỏ.

Chúng tôi vẫn còn muốn nghe tiếp, nhưng ông chủ gọi anh đầu bếp bưng ra 4 khay trên mỗi khay có những điã bún, nước hấm salat, dưa góp và chả nem cùng li rượu cuốc Lủi đang sủi tăm. Mọi người  vui vẻ đưa cay.

Qủa thật nem ngon tuyệt : Thơm mùi thịt nướng ướp gia vị. Cắn vào, vỏ bọc dòn, nhân thịt béo ngậy . Ở nhà, tôi cũng đã từng tự làm nem ăn nhưng so với đĩa này, sản phẩm của tôi thua hẳn về hương vị của nhân, vỏ bọc cũng không dòn bằng. Nước chấm và dưa góp rất tuyệt: Đủ cả 4 mùi mặn, ngọt, chua, cay khiến chấm nem, rưới vào bát bún, hương vị thật đặc biệt!

Ông chủ có nhắc tới ý: Chả nem đang bị khách ăn Đức ’’trừ điểm’’ ý nói không ngon, ít người ăn. Điều này là đúng sự thực. Tôi đã từng đi phụ bếp ở những nhà hàng Asia Resstaurant của người Tầu. Nhìn thấy họ làm nem rán bán cho khách mà sởn gai ốc, rùng mình, buồn nôn. Dân ta nói ’’Khuất mắt trông coi’’ – chẳng sai!

Những tay chủ nhà hàng bủn xỉn, đặt mục tiêu lợi nhuận lên trên, chỉ lấy thịt làm nhân nem là thứ bạc nhạc, đầu thừa đuôi theọ, xẻo, cắt ra từ tảng thịt lợn, thịt bò lẫn mỡ rồi xay nhuyễn. Nếu làm ngay trong ngày cũng có thể còn chấp nhận được. Đằng này số thịt đó một ngày không bán hết, đem bỏ vào tủ lạnh dùng trong mấy ngày. Lẽ ra phải để trong buồng đá, đầu bếp lười chỉ để trong buồng lạnh 5 độ C, do vậy thịt ươn, bốc mùi… mỗi lần có khách gọi, đầu bếp lấy thịt đó ra cuôn nem, rán vàng. (Cũng may cho họ, đơn vị kiểm tra vệ sinh không bắt gặp). Nhân đó lại chỉ có thịt với chút bột gia vị, hương liệu, thử hỏi nem rán làm sao mà ngon.

Điều rất nguy hiểm cho người ăn còn ở chỗ: Dầu rán trong ngày, đầu bếp theo lệnh chủ trước khi kết thúc ngày làm việc, gạn bỏ cặn, giữ lại nước để ngày hôm sau, thậm chí lưu cữu tuần này sang tuần khác cho dầu mới vào dùng tiếp, lẽ ra giữ vệ sinh công nghiệp, phải đổ hết đi, thay dầu mới để  tránh thứ dầu đã hết chất nhờn, đầy chất cháy mà theo các nhà khoa học: Một trong những nguyên nhân con người phát bệnh ung thư là ăn những thứ mốc, khê cháy… trong khi dầu rán bên này rất rẻ, chỉ 50 xu 1 lít, có thể rán được mấy trăm cái nem. Một cái nem nhà hàng bán hai EU. Chính vì vậy nem không ngon, khách ăn Đức dần xa lánh món ăn Việt thượng thặng….

Một số người bạn Đức đến nhà riêng của dân Việt làm khách, dự tiệc vui , được ăn nem rán của từng gia đình, khen ngon hết lời trong khi đến Asia Resstauran, họ ăn thử thấy khác lạ nên chỉ ăn một lần rồi thôi.

Tôi hỏi bạn: Qủa thật nem rán của ông ngon tuyệt, ngon hơn cả so với tôi tự làm dù nguyên liệu vẫn như nhau, cùng quy trình chế biến. Có bí quyết gì thế?

– Chẳng có bí quyết nào cả: Nhân nem phải là thịt lợn tươi – loại thịt ba chỉ nhiều nạc – sau khi xay được ướp hành củ – loại hành tía của ta –  nước mắm cá cơm trộn thêm thịt tôm nõn, thịt cua bể hộp cùng gía đỗ, mộc nhĩ, cà rốt và bột ngọt. Điều quan trọng: Nhân thịt chỉ xay, ướp cho vừa đủ bán trong ngày. Nếu lỡ bán không hết, phải cuốn nem, rán vừa chín tái, để ngày mai khách ăn, rán lại cho vàng. Tuyệt đối không được để thịt chưa làm chín sang ngày hôm sau trong tủ lạnh. Nếu muốn phải để tủ đá. Đây là quy định của sỡ vệ sinh. Làm nem loại thịt ’’ươn’’ ăn mất ngon, nếu lỡ kiểm tra vệ sinh đột xuất, bắt gặp, chủ sẽ bị phạt nặng, tái phạm là ’’rút phép thông công’’.

– Nhân chả nem anh cho cả tôm nõn, cua bể thì ngon là phải, nhưng gía thành sẽ cao, lãi ít.

– Vấn đề phải hạch tóan.  Anh làm không ngon người ăn sẽ it, tổng lãi it, trong khi tôi chĩ thêm chút ít phụ gia, lãi đơn vị từng chiếc ít và gía thành đơn vị sẽ cao, thực lãi đơn vị giảm nhưng tổng sản phẩm bán ra lại nhiều, do vậy tổng lãi sẽ lớn kết qủa là doanh số cao, lãi nhiều. Nem của cửa hàng chẳng những chinh phục khách Đức, mà ngay người Việt ăn cũng khen ngon. Tôi hé lộ cho anh anh biết: Gía thành một cái Nem rán của cửa hàng bán gấp 5 gía xuất xưởng, trừ thuế má, cuối cùng vẫn lãi gấp 3 vốn bỏ ra. Nguyên nhân chính là chất lượng của nó! Ngừng lại nhấp cạn li rượu, thuyết trình viên, tiếp: Qua nhận xét của các anh, trong thời gian bán thử nghiệm, khách hàng chấp nhận, trước khi bán đại trà, có cần điều chỉnh gía bán không?

– Không cần. Thời gian tới chả nem tiêu thụ nhiều hơn, sẽ được đưa vào siêu thị, đóng gói mang dến tận nhà người tiêu dùng!

– Nếu thế, tôi đề nghị: Cửa hàng có thể nói đã thành công bước đâu, các anh có hứng thú tăng cổ phần không? Trước khi kêu gọi vốn từ bên ngoài, tôi muốn thông báo với các anh, coi như một ưu tiên đối với những người bạn thân.

Dường như để cũng cố lòng tin cho các bạn, chủ nhân ngừng lại giấy lát, mới tiếp: Không phải tôi thiếu tiền, cần tiền trả nợ. Mục đích của việc huy động vốn lần này chủ yếu nâng cấp cơ sở Hoa Nhài để đạt được hình mẫu của một qúan ăn Việt Nam vào loại sang trọng, xứng với thương hiệu đã có vị trí đứng dưới ngầm, nay mai sẽ tiến lên mặt đất – ở những phố đông người, phố sầm uất, sang trọng. Cần quảng bá thương hiệu mà lâu nay người Việt không dám khẳng định mình, phải đi mượn danh diệucủa China, thậm chí chụp giật của người ta… Mọi ngưòi im lặng nghe, ông chủ chậm rãi tiếp : Trước mắt sẽ dùng số tiền đó trang trí, bổ xung thêm kĩ thuật cho các phòng Karaoke, đèn chiếu sáng, sàn nhẩy, hệ thống thông gío, điều hòa nhiệt độ, phương tiện vận chuyển và đặc biệt là gia công chế biến món ăn, đóng gói để trong tủ nóng, đưa đến tận nhà khách hàng. Xin các anh suy nghĩ và cho tôi biết ý kiến sớm nhất.

Lời đề nghị khá hấp dẫn.

Cả 4 chúng tôi thừa biết kết qủa tốt của Hoa Nhài trong thời gian qua. Mấy anh em cũng tích lũy được chút tiền… Song, đây là ’’chuyên lớn’’ – Rút hầu bao – cần phải bàn với các thủ qũy – các ’’Cồng Bà’’ để họ đồng ý, vui vẻ ’’cởi ruột tượng’’. Nếu không – ’’Lệnh ông’’ sẽ mất… thiêng!

 

15.04.2008

LXQ

(Rút trong tập Kí – Tạp bút chưa xuất bản)

 

 

(1) – Mượn lời thơ của Nguyễn Duy’’Một ngày kia thiên nhiên ăn thịt tuốt’’ (Kim mộc thủy hỏa thổ)

(2) – Ở Đức, Tù kinh tế (nhỏ) – có thể dùng tiền thay thế việc ngồi tù. Nhưng tù hình sự, nặng – dù có tiền cũng không được thay thế, cứ phải ngồi tù và vẫn phải nộp phạt. Ngồi tù sẽ bị ghi lí lịch, đưa vào hồ sơ  có tiền án. Những đối tượng có tiền án nếu đang làm việc sẽ bị thải hồi, khó có thể tìm được việc làm tử tế khác.

 

Kì tới: BÁNH CUỐN .

 

———————————-

 

THỬ PHẢN BIỆN : Sự Phản biện về 4 cái phản biện ’’Gía như…’’ !

THỬ PHẢN BIỆN : Sự Phản biện về 4 cái phản biện ’’Gía như…’’ !

Lê Xuân Quang

Mấy tuần nay trên các mạng xã hội trong nước rộ lên nhiều bài viết xung quanh việc Giáo sư Ngô Bảo Châu trả lời  phỏng vấn của báo Tuổi Trẻ, mà đoạn’’nặng kí’’ nhất khi anh nói về vai trò của Trí Thức VN trong Phản Biện xã hội !

Phải nói rằng NBC đã điểm đúng huyệt ’’Tức (giận)’’ của một số trí thức– văn nghệ sĩ đang đau đắu nỗi niềm trước hiện tình đất nước… Ngay sau khi nhận giải thuởng cao quý phát minh’’Bổ đề cơ bản’’ – trở về nước, anh đã  mang kiến thức, kinh nghiệm thu nhận được từ những cường quốc Khoa học cơ bản (Mĩ, Pháp, Anh…) , hăng hái bắt tay vào việc xây dựng cho đất nước một cơ sở nghiên cứu khoa học cơ bản hàng đầu – Viện toán cao cấp.

Ở một đất nước như VN ta, khi Kinh tế , Quản lí còn ngổn ngang trăm mối, Khoa hoc – Kĩ thuật còn tản mạn, tách riêng, xa rời giữa thực tế và lí thuyết… và nhất là tổng thu nhập quốc dân còn thấp, đời sống của đa số nhân dân còn nghèo, có nơi còn đói. Đề xuất ý tưởng này với chính phủ  rồi lí giải, thuyết phục được cả một bộ máy tư vấn KHKT – của chính phủ là công việc không dễ . Chắc chắn VTCC kia có ý nghĩa quan trọng như thế nào trưóc sự phát triển toàn diện, bền vững đối với Kinh tế – An ninh – Quốc phòng, mà mũi nhọn là xây dựng – vận hành những cơ sở kĩ thuật cao (…), tham gia chế tạo – xử dụng vũ khí hiện đại nhằm bảo vệ hữu hiệu đất nước. Trong khi mục đích chính này ẩn nấp sau những lời nói công khai của phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân. Từ hành động đến phát ngôn của GS NBC đã có một số ý kiến’’bàn’’, trong đó cụ thể: Nhà báo Trương Duy Nhất Phản biện với 4 ’’Gía như’’ trong bài viết đăng trên truongduynhat.vn ngày 27.1.2012:

Thứ nhất:

TDN viết – ’’Giá như Ngô Bảo Châu không ngửa tay nhận 650 tỷ từ nguồn ngân sách chính phủ để… làm gì tùy thích mà “không bị yêu cầu phải nghiên cứu cái gì“. Nếu muốn làm gì thì làm, “không bị yêu cầu phải nghiên cứu cái gì” thì lập ra cái Viện nghiên cứu toán kia để làm gì? Vả lại, số tiền đó nếu có, với tình hình hiện tại, nên dồn cho việc khác. Tôi không nói là việc nghiên cứu toán cao cấp với “bổ đề” bổ điếc kia không cần tiền, nhưng trong lúc này, hoàn cảnh này, nhiều thứ khác cần tiền hơn, thiết thực, cấp thiết và “bổ” hơn những bài toán “bổ đề” nhiều – hết trích (1).

Chúng ta tự hỏi : Ông TDN đã được đọc luận chứng Kinh tế Kĩ thuật công trình xây dựng VTCC chưa , có kiến thức về Toán học – nghành khoa học cơ bản nền tảng của mọi khoa học, không ? Có thông tin gì xác thực hơn về quyết định xây dựng cơ sở nghiên cứu Toán học kinh phí hơn 30 triệu USD, hay, chỉ nghe (tin lan truyền ) ông phó TT NTN nói rồi nhấn mạnh (in ngiêng) mà ’’hăng mắu – Phản biện’’ –  vậy ? TDN chỉ là nhà báo ngồi ở’’đáy’’ Bờ lốc của mình? Chẳng lẽ ông chỉ có một cái đầu, một bộ óc – lại nghĩ thay cho cả bộ máy tư vấn Khoa học khổng lồ của chính phủ ông Nguyễn Tấn Dũng?

Tổ tiên ta có câu nói răn dậy hậu thế’’Biết thì thưa thốt, không biết dựa cột mà nghe’’. Chúng ta nếu chưa biết rõ vấn đề thì… đừng  bàn !

Cái  GIÁ NHƯ tiếp theo – TDN ’’Khuyên’’ GS NBC : Đừng nhận món qùa của chính phủ tặng : Một căn hộ cao cấp trị giá hơn 10 tỉ VNĐ.

Tại sao lại không nhận món qùa cao qúy này ?

Dù muốn hay không, ông Nguyễn Tấn Dũng đương nhiên vẫn là người đứng đầu nhà nước VN, đại diện cho Nhân dân VN, thay mặt nhân dân tặng quà cho người đã được cả thế giới ngưỡng mộ, khen tặng. Lẽ nào, cả dân tộc VN không tự hào đáp lại cử chỉ đó ? NBC chỉ là hạt cát trong biễn cát, anh không thể – (không được) – tách ra khỏi biển cát đó. Tách ra, hạt cát sẽ bị gió bão thổi bay, chìm xuống đáy nước, bị rác rưởi trùm lấp…

NBC thực ra rơi vào hoàn cảnh ’’Thân bất vô kỉ’’ !

Anh đã hành xử với tư thế của người trí thức nhìn xa trông rộng: Vì nghiệp lớn, không chấp nhặt điều nhỏ, như người Trung hoa có câu nói rất hay’’Tiểu bất nhẫn – Tất loạn đại mưu’’. NBC hành động thông minh, khôn ngoan làm chúng ta nhớ lại câu thơ của Chế Lan Viên trong bài thơ Bánh Vẽ :

’’ Chưa cần cầm lên nếm, anh đã biết là bánh vẽ

Thế nhưng anh vẫn ngồi vào bàn cùng bè bạn

Cầm lên nhấm nháp

Chả là nếu anh từ chối

Chúng sẽ bảo anh phá rối

Đêm vui!

Bảo anh không còn có khả năng nhai

Và đưa anh từ nay ra khỏi tiệc…

Thế thì còn đâu dịp nhai thứ thiệt ?…’’

Còn cái GIÁ NHƯ thứ 3 :’’Chúa đảo’’ Đào Hồng Tuyển’’ rút ruột’’ tặng Viện Toán Cao Cấp một biệt thự ở khu du lịch Tuần Châu (nghe nói trị gía mấy triệu USD) – lại càng cần phải nhận. Dù chúa đảo là ai, dù với mục đích gì… đây là món qùa dành cho tập thể VTCC, GS NBC không thể vì cái sĩ diện cá nhân mình từ chối món qùa lớn phục vụ cho tập thể do anh lãnh đạo.

Người xưa nói : Nước qúa trong sẽ không có cá. Nước qúa trong chỉ có ở trong phòng thí nghiệm (nước cất) chứ trong đời sống không có. Nghĩa đen của quan điểm này, là : Trong cuộc sống thường nhật (ao hồ, biển cả…) – không thể có ’’nước qúa trong’’. Muốn sống cùng dòng nước không có sinh vật (tạp chất ) – chỉ có …Chết !

Nhà thơ Khuất Nguyên – người sống thời Sở Hoài Vương nước Trung Hoa cổ đại, thời Đông chu liệt quốc cách nay hơn 2000 năm – đã chọn cách hành xử này: Cuộc đời’’Đục’’ – mình ta’’Trong’’, để giữ trọn danh tiết, ông ta đã ôm tảng đá, nhẩy xuống sông Mịch La kết liễu đời mình !(1) Thời đại của Ngô Bảo Châu khác xa thời đại Khuất Nguyên !

Anh còn cầp phải sống, sống kiên cường, sống vui vẻ hết mình, để phục vụ dân tộc đã cho anh làm người Việt, giành vinh quang cao qúy… Nhận món qùa của chính phủ và nhân dân , khiến anh phải có trách nhiệm với cuộc đời này. Đây là hai tín vật để GS Ngô Bảo Châu luôn nhớ mình là ai và phải làm gì để khỏi phụ lòng Nhân dân Việt Nam. GS NBC không nhận qùa mới đáng tiếc, đáng ngại, đáng suy nghĩ !…

Cái GIÁ NHƯ thứ 4, sau cùng – cần phải nói :

Trương Duy Nhất sau cùng mới bật ra :’’ Giá như Ngô Bảo Châu không trả lời Tuổi Trẻ bằng một câu…(2) phũ phàng đến thế. Không phải báo chí người ta không nhìn ra, không biết viết. Nhưng trong tình thế hiện tại (tôi không tin là Ngô Bảo Châu không hiểu), khi báo chí đã cài một câu hỏi như vậy là họ muốn mượn nhờ câu trả lời của anh, chỉ có anh, với tên tuổi và vị thế của anh nói ra mới có thể đứng được trên mặt báo. Điều đó là cực kỳ lợi hại, hữu ích. Cái tên Ngô Bảo Châu cần cho những thời khắc đó. Tôi không tin là Ngô Bảo Châu lại không hiểu, không nhìn ra vị thế của trí thức và vai trò phản biện, đặc biệt trong bối cảnh này.

Giá như…(hết trích (3) .

Câu trả lời báo Tuổi Trẻ, có thể khai triển như sau :

– Định nghĩa về Trí Thức. Không nên coi Trí thức phải phản biện. Mọi người đều có thể phản biện (…), không phản biện , xã hội coi như’’chết lâm sàng’’.

– Khi PB cần tỉnh táo- Không phải người có học hàm, học vị – trí thúc – ’’Phản biện’’ đều đúng… Cái PB đưa ra cần phải vững chắc, thuyết phục. Nhà lãnh đạo văn minh, có bản lĩnh (nlđtmcbl) – sẽ biết lắng nghe…Nhà Trí thức gây sức ép lên người lãnh đạo, cũng như lãnh đạo – nhà Phản Biện không độc quyền chân lí !

Đây mới là thông điệp quan trọng mà GS Ngô Bảo Châu đã gửi tới cả hai phía ‚’Người lãnh đạo thông minh có bản lĩnh’’ và’’nhà Trí thức – những người Phản biện’’ !

Vấn đề mấu chốt ở đây là : Khi lập luận của phản biện đã vững chắc, có sức thuyết phục mà’’Nlđtmcbl’’ vẫn – vì lí do này hay khác – không tiếp thu… thì nhà Trí Thức chân chính – phải làm gì ? Bó tay, im lặng, buông xuôi, hay tiếp tục phản biện, lôi cuốn mọi tầng lớp nhân dân đều lên tiếng, cùng Phản Biện… đến chừng nào đó – nhà lãnh đạo’’Không thông minh’’ – (hay giả vờ không thông minh), không có bản lĩnh (vì bị thế lực nào đó ngăn cản) – quyết đoán, sẽ không thể ù lì được nữa mà phải lắng nghe , biện giải cho hành động của họ hoặc thực hiện theo phản biện của nhũng người PB !

Tóm lại : Ý kiến của NBC hoàn toàn khúc triết, mạch lạc, mang tầm vóc của một chính khách – trí thức đẳng cấp cao. Hành xử – phát biểu của GS NBC làm tôi nhớ đến câu nói của một vĩ nhân (Hình như của nhà bác học M.Lô mô lô xốp), đại ý được diễn tả bằng một công thức Toán học mà bất cứ cậu học sinh tiểu học nào cũng hiểu – biết:

Tài năng thực của con người ví như TỬ SỐ

Tài năng mà anh ta tưởng tượng ra là MẪU SỐ

MẪU SỐ càng lớn – PHÂN SỐ càng nhỏ !

Câu nói của nhà bác học ngắn gọn nhưng sâu sắc , thuyết phục hàng trăm triệu người. Ngay cả những thư viện sách,  chưa chắc đã thuyết phục, bằng !

Cũng từ bài trả lời PV báo Tuổi trẻ, tôi nhớ lại : Có lần (mới gần đây thôi), GS NBC còn nói một câu nổi tiếng khác , đại ý:’’ Đi theo Lề (phải, trái) là cách đi của bầy Cừu ! (Chứ không phải cách đi của con người) !

Đọc, nghe lời Vĩ nhân nói, viết cần nghiêm túc, suy nghĩ bằng tư duy sâu lắng. Một người thông minh khác, nói – tôi đã quên tên, chỉ nhớ nội dung lời khuyên : Đọc, hiểu tác giả là tự nâng mình lên ngang tầm với tác gỉa !

Berlin 1.2.2012

LXQ

(1) Theo Wikipedia : Khuất Nguyên (chữ Hán: ; bính âm: qū yúan), tên Bình, biệt hiệu Linh Quân (340 TCN – 278 TCN) là một chính trị gia, một nhà thơ yêu nước nổi tiếng của Trung Quốc. Ông là người trong hoàng tộc nước Sở, làm chức Tả Đồ cho Sở Hoài Vương. Ông học rộng, nhớ dai, giỏi về chính trị, lại có tài văn chương. Lúc đầu ông được vua yêu quý, sau có quan lại ganh tài ông, tìm cách hãm hại. Vua Sở nghe lời gièm pha nên ghét ông. Ông âu sầu, ưu tư viết thiên Ly Tao để tả nỗi buồn bị vua bỏ.

Ngoài tập Ly Tao là tập thơ bất hủ của ông để lại, ông còn có nhiều sáng tác thơ khác như Sở từ, Thiên Vấn (Hỏi trời).v.v.

Đến cuối đời ông bị vua Tương Vương (người nối ngôi Sở Hoài Vương) đày ra Giang Nam (phía nam sông Dương Tử). Ông thất chí, tự cho mình là người trong sống trong thời đục, suốt ngày ca hát như người điên, làm bài phú “Hoài Sa” rồi ôm một phiến đá, gieo mình xuống sông Mịch La tự tử.

Ông cũng chính là nhân vật trong sự tích tết Đoan Ngọ (Đoan Dương). Theo truyền thuyết này, để tưởng nhớ về con người và cái chết bi ai của ông, hàng năm người ta tổ chức vào ngày mồng năm tháng năm là ngày tết Đoan Dương ở Trung Quốc và một số nước khác ở Châu Á

(2) – Giáo sư Ngô Bảo Châu:
Mời đọc nguyên văn bài trả lời báo Tuổi Trẻ “BẠN TRẺ VẪN ĐẦY NIỀM TIN TƯƠNG LAI

——————-

(3) – Mời đọc nguyên văn bài của TDN GIÁ NHƯ NGÔ BẢO CHÂU…

MẸ VÀ… CON – truyện ngắn Lê Xuân Quang

MẸ VÀ… CON – I

Rút trong tập truyện ngắn “Những Mảnh đời phiêu bạt” tập 2 ( Sẽ xuất bản vào cuốn năm)

Truyện ngắn – Lê Xuân Quang

 

– Nào, nâng cốc !

– Nâng cốc…

Theo nhịp điệu dăm phút một, gịong lè nhè của Ty lại cất lên rồi tiếp nối là tiếng ực… cứ sau mỗi tiếng nâng côc… ực… ực…  giọng lai thêm lè nhè hơn, thần sắc tái dần, tay quờ quạng, chậm chạp cầm chai rượu rót vào cốc. Say đến nỗi động tác không chỉnh, rót chệch đổ lênh láng ra bàn.

Người đôi diện giằng chai rượu, gắt lên : Thôi đi ! Say xỉn rồi. Đứng dậy, về – vừa nói Chinh vừa dìu bạn kéo đi. Ty phản ừng chống cự, vùng vằng… nhưng thay vì gạt bạn ra, Ty lại loạng choạng ngã chúi xuống sàn nhà. Chinh lắc đầu cúi xuống xốc nách bạn đứng lên, dìu ra xe…

Về đến nhà đã quá nửa đêm. Bé Tiến cùng chị trông trẻ đã say giấc từ lâu. Sau khi đưa được ”con sâu rượu” ra buồng tắm, cởi áo khoác, quần ngoài, lau vết bẩn do nôn oẹ còn dính trên mép, trên tay, dìu vào giường, đắp chăn… chỉ vài phút sau Ty đã ngoẹo đầu, ngáy như kéo bễ lò rèn.

Giúp bạn xong Chinh mệt mỏi gieo mình xuống đi văng. Dù uống ít nhưng rượu cũng đã ngấm khiến đầu thấy choáng váng. Tuy vậy anh vẫn còn cố gượng, hướng nhìn Ty đoạn thở dài. Một nỗi buồn mênh mông, da diết ập đến. ”Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cành”… mình không vợ con, buồn đã đành, Ty có gia đình đề huề với hai vợ, hai con… thế mà còn khổ đến nỗi phải vùi mình trong rượu cho quên hết sự đời… từ nỗi buồn, Chính nhờ về qúa khứ, những ngày trước khi đến nước Đức…

Chính, Ty tốt nghiệp phổ thông, thi trượt đại học nên cùng xin vào học trường Công nhân kỹ thuật Cơ – Điện của tỉnh. Sắp tốt nghiệp, một ngày chủ nhật, hai người rủ nhau ra quán cà phê. Trong khi vui chuyện, chủ qúan quảng cáo rằng mình có ”đường dây” đưa người đi du lịch nước ngoài. Đang kỳ nghỉ hè, cả hai đều có điều kiện, lại háo hức muốn biết châu Âu. Mắu giang hồ bốc lên, hai chàng bàn nhau về thu xếp: ”ngao du một chuyến” ! Gia đình cả hai thuộc loại giầu có, mới phât lên trong cuộc đổi mới, mở cửa. Các ông bố bà mẹ sau khi nghe con trình bầy liền gạt phắt, đưa mọi lý do, biện bạch từ chối vì thời đó, mốt đi du lịch nước ngoài còn mới mẻ. Nhưng cuối cùng thấy con khao khát, chiều con các vị đành gật đầu.

Chính độc thân chẳng có vấn đề gì, Ty có vợ một con nên ngoài ý kiến của bố mẹ ra, còn phải thuyết phục vợ. Cô Giang vốn cũng con nhà nòi trên thương trường. Được bố mẹ đẻ quan tâm giúp đỡ, khuyến khích, Giang buôn bán bất động sản, phất lên như diều gặp gío. Khi chồng ngỏ ý đi du lịch, cô dẫy nẩy vì đã nghe nói nhiều về các chuyến ”đi hoang” của nhiều ông chồng, bà vợ, tuy chỉ từ Hà Nội vào miền Nam, mà sau đó gia đình lục đục, thậm chí tan nát. Giang từ chối phắt. Nhưng chồng vẫn nài nỉ, thuyết phục – lại gặp dịp cô đang cùng một bạn hàng ”Đối tác” hùn nhau mua một mảnh đất xây dựng nhà ở, kinh doanh. Tuy không muốn chồng đi, nhưng nghĩ đến chuyện hàng ngày cặp kè với người bạn hàng kia… sợ chồng chướng mắt, hiểu sai… Sau vài ngày đắn đo cân nhắc, trở lại bình tĩnh tự tin ở mình, cô tặc lưỡi vẻ thách thức : Được, không tin rằng ”ông xã” có thể tìm được người nào hơn mình. Cứ cho anh ấy thoải mái… mà mình cũng đỡ vướng chân. Thử vất cả hai vào môi trường đầy thử thách để kiểm chứng, xem sao…

4 tuần sau Chính, Ty cầm Hộ chiếu, vé, lên máy bay đi thăm Liên Xô đang đầy biến động.

Mùa hè năm 1991 , Liên Xô đầy cam go, cuộc sống của dân Ngavô cùng khốn khó… nghe nhiều thông tin từ Đức dội về, hai chàng quyết định đến nước Đức. Dạo đó việc tìm cách ở lại Đức chưa qúa khó khăn. Dịp may đến… cả hai đều được chính quyền Đức cho tạm dung. Một chương mới trong cuộc đời của họ mở ra…

Chinh vốn ngại vương vấn gia đình nên không nghĩ tới chuyện cặp kè. Trái lại, dù đã có vợ, một con ở bên nhà, Ty vẫn lao ngay vào cuộc tình với một cô gái cùng từ Mockba đi. Cô gái khá xinh đẹp khiến Ty mê mẩn tâm thần, luôn tấm tắc ”Nghiêng nước nghiêng thành”.

Chinh nhắc nhở… Ty gạt đi : Ôi dào ! Kệ đời. Tớ biết chứ. Đây chỉ là thay đổi ”khẩu vị” thôi. Làm sao ”phở, mì” ở ngoài, ngon bằng ”tiệc” của vợ tớ sắp sẵn trong nhà. Sẽ không có chuyện gì xẩy ra đâu – Ty nghẫm nghĩ giây lát, tiếp – cậu chưa sống trong hoàn cảnh đàn ông xa vợ, đàn bà xa chồng nên vô tư. Còn tớ chịu sao được. Vả lại… biết đâu… bây giờ nàng của tớ cũng đang cặp kè với ”Đối tác”. Ai bảo cô ấy để tớ ”xổng chuồng” !

Chính đành lắc đầu, im lặng trước lí lẽ của bạn.

Giữa năm 1992 – đúng chín tháng sau cái lần gặp nhau đầu tiên của Ty với nàng ’’Nghiêng nước nghiêng thành’’ – cô Nhài trở dạ. Ty đưa vôi tới bệnh viện. Nhưng ở đây hơn 1 ngày – 1 ngày kinh hoàng của người mẹ trẻ sinh lần đầu – Thằng bé ”cao vía” cứ đạp lung tung mà không chịu xuất đầu lộ diện khiến mẹ nó gào rú… kể cả chửi… bố lẫn… chửi con !

Mặc, nó vẫn ỳ… không ra.

Bà y tá vốn có kinh nghiệm đỡ đẻ lâu năm – tuy không hiểu tiếng Việt, nhưng nhìn thái độ, nghe âm lượng của giọng nói… bà hiểu ra, nghiêm mặt, quay sang an ủi người đàn ông đứng cạnh người đàn bà lúc trở dạ – mà theo cách nghĩ của người Đức – đó là bố đứa bé …Ty cám ơn bà, càng vui hơn vì lần đầu tiên trong đời anh được chứng kiến giây phút quan trọng nhất : Con anh sắp chào đời (đứa con gái do vợ sinh, anh không được chứng kiến).

Thứ nữa, bây giờ thì anh mới thực sự biết ”thế nào là đau đẻ”… Cuối cùng – tròn ngày rưỡi – cu Tiến cũng ”khó nhọc”… ra, bước vào cuộc đời mà rồi đây nó được chứng kiến những nghịch cảnh – nơi cách xa quê hương cha mẹ nó gần nửa vòng trái đất. Bé trai bụ bẫm, khoẻ mạnh khóc oang oang. Mẹ nó mệt ngất đị. 3 hôm sau Ty đưa hai mẹ con từ bệnh viện về nhà. Anh vui còn hơn vớ được kho vàng.

Dạo đó nền kinh tế Đức còn hưng thịnh, tìm việc làm không khó. Ty đi làm tự nuôi vợ con, không ăn nhờ vào trợ cấp xã hội của chính quyền Đức. Anh ý thức được trách nhiệm của mình trước cái gia đình nhỏ bé nên chăm chỉ làm việc nuôi con, thương yêu vợ. Thương đến độ vợ bảo gì cũng nghe theo. Việc gì trong nhà cũng giành lấy làm. Bạn bè – nhất là các chị, các cô – đến phát ”Ghen”… hộ, khi biết Ty cả ngày đầu tắt mặt tối ở trong bếp nấu của nhà hàng ăn châu Á, khi về nhà lại lao vào nấu ăn, giặt giũ phục vụ vợ. Trong khi cô vợ lẽ ra có thể đỡ đần chồng được các việc đó. Thảng hoặc có cô bạn nào nói, chê quá mạnh,  anh lại chép miệng : Ôi dào ! Mình làm rấn đi, để cô ấy có thời gian chăm con. Cô ấy mà làm thì… xẩm xờ…

Một chị hàng xóm thương tình, cảnh báo : Cậu đừng tưởng thế là hay đâu. Coi chừng… Khéo lại nuôi ong tay áo đó !

Mặc – Chinh bỏ ngoài tai.

 

Từ hôm sinh con, Nhài như đổi hẳn tính nết. Không hiểu sao khi nhìn thằng bé, Nhài không thấy xúc động – hay nói đúng hơn – thơ ơ thậm chí hơi ghen ghét là đằng khác ! Có lẽ cơn đau đẻ một ngày rưỡi kia đã làm Nhài phát sinh tâm lý này. Thằng bé lớn nhanh . Đặc biệt tính hắu đói. Mỗi lần đói cu cậu đòi ăn… ăn ngốn ngâu. Nhất là khi bú sữa. Nhài đọc được ở đâu đo – lúc còn con gái – đoạn văn nói về người đàn bà sinh nở… hình như người ta bảo rằng sữa mẹ tốt nhất cho việc nuôi dưỡng con. Nhưng cho con bú sữa, sau này mẹ sẽ xấu đi, rằng đứa con sẽ hút hết ’’vẻ đẹp’’ của người mẹ…

Vả lại ở Đức, người ta sản xuất thưc ăn cho trẻ em từ lúc mới sinh đến lớn. Nhài thực hiện ngay ý định, mua thức ăn sẵn về thay khẩu vị cho con. Khốn nỗi cô lại tốt sữa. Không cho con bú, sữa dồn về, không tiêu được khiến cơ thể đau, cực kỳ khó chịu. Thôi thì đẹp đâu chưa biết, đau muốn chết, thế là lại phải cho cu Tiến tiếp tục bú như cũ…

Khi gần một tuổi thằng bé mọc răng.

Mỗi lần ngứa lợi nó nghiến núm vú… Nhài kêu giời, không chịu được phát mạnh vào mông khiến đứa bé khóc thét. Lại nữa, hình như từ khi thằng bé ra đời, điều không may mắn, khó chịu cứ xuất hiện, trùng lặp liên tục đến với Nhài. Cô bất gíac liên tưởng và khẳng định nguyên nhân do… con trai. Và cứ mỗi lần như thế, hình như tình thương con bị xói mòn dần đi chút ít…

Trái lại, Ty thương con càng nhiều hơn.

Lúc ở bên nhà, chẳng hiểu sao tình cảm của Ty đối với đứa con gái do Giang sinh, chỉ ở mức độ bình thường. Có lẽ bao bọc xung quanh cái gia đình nhỏ bé của vợ chồng Ty, có ông bà hai bên nội ngoại, có một gia đình lớn và ở trong lòng quê hương nên Ty không cảm thấy gì đặc biệt. Thế nhưng ở nơi xứ lạ quê người, chỉ có Ty và cô bạn gái với dăm ba người bạn đồng hương, tự nhiên cảm gíac thương con của Ty sâu đậm, dạt dào đến mãnh liệt. Rồi không biết từ lúc nào, cảm gíac đó đẩy lên thành nhu cầu đời sống của Ty. Ngay cả trong lúc làm việc, anh cũng luôn lo lắng, suy nghĩ về con trai. Cuối ngày, khi trút bỏ bộ quần áo lao đông, về nhà, chẳng kịp tắm rửa Ty lao vội vào phòng nhìn con, nói với thằng bé lời âu yếm rồi làm gì mới làm.

Khi bé Tiến tròn 3 tuổi, đích thân Ty đến xin cho con vào nhà trẻ.

Cu Tiến hay ăn chóng lớn. Đặc biệt hiếu động đến nghịch ngợm. Một lần nhìn thấy trên hộc tủ có chiếc đồng hồ cấu tạo hình con ngựa. Tiến muốn lấy xem mà hộc tủ lại cao. Cậu bé tự chồng ghế rồi trèo lên. Ghế đổ, ngã, trán sưng bươu, bắp chân bầm tím. Hôm sau dến nhà trẻ, cô giáo nhìn thấy hỏi, Tiến bập bẹ trả lời… nhưng vốn tiếng Đức của đưa trẻ lên 4 kết hợp giữa nói và làm động tác ra hiệu khiến cô bảo mẫu hiểu chệch đi… Cô giáo báo cáo với Sếp. Bà Gíam đốc vội gọi điện cho vợ chồng Nhài, yêu cầu đến ngay văn phòng nhà trường.

Khi hai vợ chồng Ty tới nơi, đã thấy 3 người – một nữ cảnh sát, bà Giám đốc và cô bảo mẫu – đang sốt ruột ngồi chờ. Sau vài phút ”ngoại giao”, họ xúm vào hỏi, ghi biên bản… Ty phải đại diện trả lời những câu hỏi đầy soi mói, thậm chí rất khó nghe… Cuối cùng bà Giám đốc cao gịong : Chúng tôi tạm tin lời giải thích của ông bà, rằng – bà và chồng không hành hạ, ngược đãi đứa trẻ. Thế nhưng kết qủa còn ghi lại trên thân thể của cháu  và những lời nói chưa sõi của bé, cộng với những vết thương rất nặng, chứng tỏ một điều, hai ông bà không có trách nhiệm trong việc nuôi dậy con. Vậy trước mặt người đại diện cho cơ quan cảnh sát, ông bà hãy trả lời : Các vị có còn khả năng chăm sóc  bé Tiến không ? Nếu không, chúng tôi sẽ đề nghị chuyển chắu tới trại trẻ mồ côi. Ở đó người ta sẽ chăm sóc bé tôt hơn, ít nhất là không để xảy ra những chuyện tương tư.

Ty, Nhài hỏang hốt nhìn nhau rồi đồng thanh xin lỗi. Ty thành thực nhận lỗi, hứa sẽ không bao giờ có chuyện như thế tiếp diễn. Hai người ký vào bản cam kết rồi đưa Tiến ra về. Trên đường, Nhài im lặng, mặt đăm chiêu. Chút tình thương cuối cùng của cô đối với đứa con trai hình như đang mất dần – ”lại một xui xẻo ngoài sức tưởng tượng nữa đến” – Nhài lẩm bẩm. Trong khi đó cu Tiến vẫn bi bô, thỏ thẻ, bập bẹ hỏi chuyện mẹ rồi lại quay sang nói  với bố…

Ty im lặng làm vẻ đang tập trung lái xe, nhưng thực ra anh đang suy nghĩ lao lung những lời ”xóc óc” của Sếp nhà trẻ. Về đến nhà vừa ngồi xuống, thở… Nhài phá tan bầu không khí căng thẳng bằng một giọng trầm trầm : Hay là ta thuê người trông nom bé Tiến ? Bây giờ con đã lớn, em cũng muốn đi làm .

– Thuê người – Ty đai lại – em tưởng đơn giản thế à. Chúng mình đã có lỗi, bị lưu trữ trong hồ sơ… chỉ cần một lần nữa để xẩy ra chuyện tương tự là chúng ta mất con. Lúc ấy họ không thém hỏi ý kiến nữa đâu. Em quên rồi sao ? Mà, thằng con mình lại nghịch như quỷ sứ. Nếu không phải là bố mẹ, ai mà gíam sát nó suốt ngày – Ty nhướng mắt nhìn vợ .

– Hàng tháng trả công họ thật hậu hĩnh là giải quyết được vấn đề…

– Thuê được người có thể chăm sóc chu đáo cho con như em muốn đâu phải chuyện dễ. Vả lại trả công cho họ mội tháng bao nhiêu. Chả lẽ 2/3 tháng lương của anh ? Nhưng cái chính, con mới 4 tuổi, cần có bàn tay chăm sốc của bố mẹ.

– Thế thì anh nghỉ làm ở nhà trông con ?

– Hả, em nói thế mà nghe được à ?

Đến nước này thì gay go. Nhiều lần giằng co nhau trong việc chăm con vẫn không tìm được lối thoát. Nhài kiên quyết : Em không thể tiếp tục chịu đựng được. Em phải đi làm!

– Tại sao ? Mẹ nghỉ ở nhà trông con, bố đi làm mang tiền về… đó là thiên kinh địa nghĩa mà – Ty ngạc nhiên, trố mắt nhìn Nhài. Lần đầu tiên anh ”dám”  phản ứng, nhìn vợ bằng cặp mắt như vậy… Trong khi đó cô vợ vẫn thản nhiên : Em sinh cho anh đứa con như thế là đủ. Còn nuôi dây nó anh hãy tiếp tục trách nhiệm làm bố. Đây là ở Đức. Không thể đổ hết lên đầu người đàn bà những cực nhọc, khó khăn để các anh ”tung tẩy”…

– Thế… thế… – Ty chỉ thốt lên được đến đây rồi im lặng. Nhài ngẩng nhìn thẳng vào mắt Ty, tia nhìn long sòng xọc, tiếp theo bắn ra những tiếng như tiếng đạn nổ : Thế… thế cái gì ? Anh hãy thử làm vai trò của phụ nữ – người mẹ – ít lâu xem sao. Em đi làm cũng có thể mang về số lương như anh. Em muốn chứng minh rằng, anh làm được thì em cũng không thua kém. Ngược lại anh thử chứng minh xem, anh có làm được điều mà em đã làm không ?

Đến đây thì Ty chỉ còn biết im lặng cho yên cửa yên nhà. Đất không chịu Trời thì Trời đành chịu thua vậy. Ngay hôm sau anh đến thông báo với chủ để ông ta tìm người thay . Hai tuần nữa theo quy ước, Ty nghỉ làm, ở nhà trông con. Cái nợ phong trần phải trả cho đời chỉ mới bắt đầu…

Hàng ngày, sáng đưa con đến nhà trẻ rồi về nấu ăn, giặt giũ, hút bụi, quét dọn. Chiều đến ra đón con về, tiếp tục công việc vặt vãnh hết buổi chiều, lại chuẩn bị rồi nấu ăn, rửa ráy tắm táp cho con, 8 giờ tối đưa bé vào giường ngủ. Xong ra hâm nóng thức ăn, dọn cơm.  8 giờ 30 Nhài về… vợ chồng ăn cơm, thu dọn… Nhài tắm rửa… khi xong mọi việc trở vào thì cô đã lên giường gà gật… có vài lần xà vào… Nhài cắu kỉnh, kêu rằng rất mệt. Ty thương vợ (lại thương), không nỡ đắnh thức… đành cắp chăn gối ra Đi văng ngủ và sáng hôm sau chu kỳ, nhịp điệu của ngày hôm trước lặp lại. Ty cảm thấy khoảng cách của hai vợ chồng ngày một dần xa. Đặc biệt là chuyện chăn gối. Có lần khi Ty âu yếm, Nhài ngồi phắt dậy xẵng giọng : Để yên cho em nghỉ. Anh ở nhà ”ăn no ngủ kỹ, chổng tỹ lên giời”, em làm từ sáng đến tối kiếm tiền về nuôi bố con anh, anh có biết không ? Để cho em yên… có sức ngày mai đi làm chứ !

Mọi chuyện Ty cho qua hết, nhưng đến nước này thì không còn bình tĩnh được nữa, anh nổi đóa : Sao bảo để tôi đi làm cô không nghe, đòi tôi nghỉ ”thử làm vai trò bà mẹ”… bây giờ lại lên giọng. Lấy vợ thì chuyện này tất phải có. Nếu không lấy làm gì? Hả… hả…

Nhài không nói gì nằm vật ra, quay mặt vào trong tường. Ty càng tức uất, lại cắp chăn gối ra Đi văng. Cơn giận – cuộc ‘’chiến tranh’’kéo dài mấy ngày. Ty vẫn theo rõi, chờ đợi sự làm lành của Nhài như mọi khi. Lần này khác hẳn: Nhài lờ đi như không có chuyện gì xẩy ra.

Một hôm, trong đầu tự nhiên nẩy ra ý nghĩ : ”Thử đến xem cô này làm việc ra sao”. Ý nghĩ vu vơ chợt thoáng qua… Ty bắt tay thực hiện ngay, sau khi cho con tới nhà trẻ, Ty chuẩn bị, ăn mặc, chải chuốt đi tới nơi Nhài làm việc. Cửa hàng bán quần áo Mode của ông chủ người Thổ (Turkei) – nằm ở khu vực trung tâm thành phố. Từ đằng xa nhìn thấy khách ra vào nhộn nhịp. Ngần ngừ một chút, nửa định vào, nửa lại không muốn… cuối cùng Ty mạnh dạn quyết định… vào.

Quầy bán có tới 3 người phục vụ. Nhài đứng bán thu tiền. Xế bàn Kasse (thủ qũy) có người đàn ông nhỏ thó, thọt chân, râu ria xồm xoàn, đen kịt – Đang tươi cười mời chào khách, thấy Ty bước tới, Nhài thay đổi nét mặt hỏi :  Anh đến đây làm gì?

– Đến xem em bán hàng.

Thấy thái độ của Nhài, người đàn ông kia tiến tới, hỏi : Ông muốn mua hàng gì ?

– Không, tôi là chồng cô ấy, đến xem vợ tôi bán hàng thôi. Ông là chủ của cô ấy ư ?

– Anh ấy là chồng của cô ? – người kia quay sang hỏi Nhài, vẻ ngạc nhiên.

– Không, anh ta chỉ là bạn trai của tôi – Nhài trả lời ông chủ, mặt tỉnh bơ.

– Vậy cô giao quầy cho cô kia – ”ông gìa thọt” chỉ cô gái Đức có mái tóc cắt ngắn như tóc đàn ông, dục – rôi tiếp anh ta.

– Không cần – Nhàn ngắt lời chủ, đoạn quay sang Ty, nghiêm sắc mặt : Anh về đi, đừng đến quấy rầy em. Rồi coi như không có Ty, cô quay sang tươi cười tiếp khách mua, như chẳng hề nhìn thấy Ty đang trợn mắt, đứng như trời trồng.

Ty lủi thủi quay gót rời khỏi cửa hàng với tâm trạng chán chường hoang mang…

xxx

Như thường lê, đưa con đi nhà trẻ về. Ra ra, vào  vào một thoáng… đã 10 giờ sáng. Ty dọn bát đĩa rếch của 3 hôm ăn xong chưa rửa – bỏ vào máy rửa bát, bật công tắc điện. Xong, quay ra lau bếp – vừa làm vừa suy nghĩ về quan hệ của mình với Nhài trong thời gian qua…

Bỗng chuông cửa reo vang.

Một thoáng bâng khuâng, tự hỏi : Ai tới vào giờ này nhỉ ? đoạn chậm chạp ra mở cửa. Khi cánh cửa tư từ hé mở…. Giang hiện ra. Ty giật mình – Phản xạ tự nhiên – Ty thốt lên đầy kinh ngạc : Ô… ô… Sao em lại đến được đây ?

– Anh lạ lắm phải không ? Nhất định rồi…. Em có thể vào nhà được chứ ?

– Anh quên. Vào đi. Em đến Đức bao giờ, con có khoẻ không ? Hai bên nội ngoại thế nào… Ty bồn chồn hỏi, che đi sự lúng túng hồi hộp.

– Con khoẻ, học giỏi. Ở nhà vẫn bình thường. Em đi công cán trong đoàn Nghiên cứu thị trường Đông Âu… tranh thủ ghé qua thăm anh. Giang vừa nói vừa đưa mắt nhìn từ bên này sang bên kia, như nghiên cứu cách trang trí bầy biện trong phòng khách, đầu hơi gật gật…

Khi Ty đưa cho Giang ly nước cam vắt (cô rất thích), Giang đón, nhìn thẳng vào mắt Ty, cặp mắt long lanh xoi mói, tiếp : Vợ hai với thằng bé đâu ?  Khoé miệng Giang như mỉm cười đoạn ghé môi vào cốc nước cam nhấp ngụm nhỏ.

Mồm Ty đắng ngắt. Từ hơn bốn năm nay, Ty không hở môi cho Giang biết quan hệ của mình với Nhài, nhất là đẵ có cu Tiến. ”Sao cô ta lại biết nhỉ” – Một câu hỏi thoàng qua. Nhưng Ty nhanh chóng lấy lại thế chủ động, thản nhiên : Cô ấy đi làm. Thằng nhỏ đi nhà trẻ.

– Làm trai rửa bát quyét nha. Vợ gọi thì dạ: Bẩm bà con đây. Anh rất giống hoàn cảnh câu ca dao trong truyện cổ tích Việt Nam. Em nhận xét thế không oan chứ ?

– Cũng không hoàn toàn… Các cụ ta đã dậy ”ở hèn gặp lành”(1) mà. Nhưng khoan nói đến chuyện này. Anh muốn biết về cái Đoàn nghiên cứu thị trường thương mại… và thành viên Ngân Giang trước đã.

– Em cũng muốn biết về cô người đẹp Khuynh quốc khuynh thành làm thế nào để biến chồng em – một người cực đoan trong gia đình – thành kẻ rửa bát quyét nhà, thuộc làu một cách sai lệnh câu ca dao kia. Nhưng thôi, anh muốn, em cho anh biết trước vậy : Anh đi, ít lâu sau em cũng thấy háo hức muốn đi theo để nhìn thế giới bên ngoài. Em chấm dứt việc buôn bán, đi học… ra trường, xin vào làm việc ở UNIMEX của Tỉnh và đến giờ gặp dịp, được cơ quan cử đi trong đoàn Khảo sát thị trường may gia công. Mục đich chính là muốn đến bắt tận tay, day tận trán tình địch đã cướp chồng em. Và bây giờ hiện diện trước mắt anh. Giang nói bình thường, chẳng tỏ ra vẻ ghen tuông. Thái độ đàng hoàng đó càng làm Ty sởn gai ốc.

Khi cảm thấy sức thuyết phục của câu trả lời đã ngấm tận xương tủy người nghe, Giang mới tiếp : Lan man chút ít cho vui thôi. Em hơi đâu mà đánh ghen. Ngược lại còn cảm thấy hãnh diện vì chồng mình chinh phục được người đẹp. Bây giờ em mới đi vào việc chính. Những chuyện anh làm ở bên này em đã biết hết. Là lỗi tại em… đã chủ quan… để anh đi hoang mà không ngăn cản. Em coi đó là bài học đắt giá. Cho qua. Tuy nhiên có điều kiện : Hoặc là anh bỏ lại tất cả, theo em về. Làm lại từ đầu. Hoặc là ở lại với vợ đẹp con khôn – hãy chọn một đi. Giang nhìn chăm chắm vào mắt Ty chờ đọi câu trả lời.

Ty lúng túng…

Giang bồi tiếp : Tài sản của bọn mình gồm 1 dinh cơ và 3 mảnh vườn trồng Vải Thiều, Nhãn Tiến đã ra quả, đang khai thác. Trước khi em đi, có người đánh tiếng sẽ mua 3 mảnh vườn mỗi mảnh 1 héc ta với gía 3 tỷ đồng một mảnh. Nếu anh về chúng mình sẽ bán đi một thửa, lấy vốn khuyếch trương… nhất định cuộc sống sẽ hơn hẳn  cảnh rửa bát quyét nhà này. Ngừng một chút, ngẫm nghĩ… Giang ngẩng nhìn lên trần nhà, tiếp – Cô người đẹp kia sinh cho anh một bé trai, em đâu có kém cạnh, ấy là chưa kể anh đẵ có đứa con gái xinh đẹp, thông minh, đang tham gia ở lớp đào tạo học sinh giỏi của tỉnh. Nói đến đây Giang ngừng lại nhìn thẳng vào mắt Ty vẻ chờ đợi. Ty vẫn im lặng, Giang tiếp: Còn, nếu anh không về, em sẽ bán cả đất, gom tiền đưa sang, chúng mình cùng hợp lực kinh doanh. Tất nhiên anh phải thực hiện điều thứ nhất : Bỏ, chia tay người đẹp… chỉ có mình em va anh sống chung thôi.Giọng nói thiết tha, rủ rỉ… các thông tin mới mẻ, sôi động, hấp dẫn khiến sức thuyết tăng lên. Một phút ngây ngất… nhưng khi nghĩ đến con trai, Ty lại giật mình trở về với thực tế cay nghiệt… Anh nhìn vào mắt Giang… Hai tia nhìn … như hai luồng điện cao thế, hình như chúng đang tranh giành, áp đảo nhau… Ty khó nhọc, chậm chạp : Cám ơn sự tính toán chu đáo của em. Mong em tha thứ cho anh. Nhưng – Ty ngập ngừng… ngập ngừng khó tiếp lời. Giang im lặng. Trên khuôn măt cô không hề thay đổi, cứ như đang chăm chú nghe. Mãi sau rồi Ty cũng nói lên lời – Lúc này mà anh trở về thì chưa được. Anh có nỗi khổ riêng…

– Nỗi khổ riêng gì thế ? Nó có thể che lấn cả tình vợ chồng, cha con ư ? Vừa ra khỏi nhà anh quên em quên con ngay. Thôi, cũng được đi… bây giờ con cần có anh thì anh bảo anh không thể về vì nỗi khô riêng kia – Thế là thế nào ?

– Vì… vì… thôi, em đừng nên hỏi nữa. Sau này sẽ rõ. Coi như anh đã sai lầm… có lỗi… Mẹ con em hãy tha thứ cho anh đi ! Bé Thảo của chúng ta dù sao cũng có em thương nó… xung quanh có ông bà nội ngoại. Còn cu Tiến ngoài anh ra, nơi đây không có ai cả. Đưa nó về theo, không xong. Bỏ nó lại một mình nhất định không thể…

Giang tái mặt, im lặng.

Không khí trở nên ngột ngạt… một chiếc xe chạy trên đường qua cửa nhà rố máy chạy đi, không gian trở lại im ắng. Lát sau, Giang chậm rãi:

– Thôi, được. Anh đã nói vậy, em không nài ép nữa. Nếu anh chọn giải pháp thứ hai, chúng ta đành phải chia tay nhau. Anh đồng ý chứ?

Ty chưa biết trả lời ra sao, trong thâm tâm anh thực không muốn chia tay Giang, nhưng tình thương con khiến Ty trở nên quyết tâm… Giang im lặng lúc lâu, sau cùng mới lên tiếng: Thôi đành vậy. Duyên phận chúng mình có vậy, đành chịu. Tài sản của bôn mình sẽ bán chia đôi. Anh và em sẽ phải ký một số giấy tờ… Sau khi ký xong… em điện về, nếu anh muốn, thân nhân của người mua ở bên này sẽ giao tiền. Lúc đó chúng ta sẽ hoàn toàn tự do để làm theo việc mà mình thích.

– Việc bán đất chia nhau, theo anh không nên, em cần suy nghĩ lại. Anh đề xuất thế này : Chúng ta có 3 mảnh vườn và một thổ cư trên có ngôi nhà đang ở. Anh sẽ lấy thổ cư cùng một mảnh vườn nhỏ nhất, hai mảnh kia phần em. Tất nhiên thổ cư đó trước mắt mẹ con em cứ ở nếu chưa tìm được nhà khác. Sau này anh sẽ trở về dưỡng gìa cùng các con và chắu . Ngừng một chút, ngẫm nghĩ… lát sau Ty tiếp – Em… em… nhưng thôi, anh nghĩ rằng em đã… chắc sẽ thích nghi với thời đại mới… Cứ nhìn vào em bây giờ là rõ rồi…

Hai người im lặng. Lát sau Giang hỏi : Các phương tiên này – cô đưa tay chỉ cặp máy vi tính, máy Fax – hoạt động bình thường chư ?

– Tốt ! Đưa các thứ giấy tờ đây anh ký. Trong khi Ty thực hiện các yêu cầu kia, Giang tiến đến gọi điện thoại… 10 phút sau bật máy vi tính… máy Fax gửi, nhận các bản in… chỉ sau một giờ hầu như các vấn đề đã được giải quyết. Nhà nghiên cứu thị trường – Ngân Giang đã tiến hành thanh toán các vấn đề tình cảm vợ chồng, cha con thật nhanh gọn, chính xác nhu việc thanh lý đống quần áo may gia công kém phẩm chất, tồn đọng trong kho đã lâu…

Khi bước vào tiếp nhận mối tình với Nhài – và nhất khi là cu Tiến ra đời – Ty đã xác định, mường tượng sẽ có một ngày hôm nay. Nhưng anh không ngờ ngày đó đến nhanh và khi nó đến, cảm giác của lòng mình lại xáo trộn dữ dội đến thế. Anh chỉ còn biết cam chịu, bởi vì không còn đường chọn lựa.

Mọi việc xong suôi đã 4 giờ chiều. Ty giữ mấy Giang cũng không ở, kiên quyết chối từ, ra đi. Ty tiễn Giang ra bến Taxi. Trước khi bước lên xe, Giang xiết chặt tay Ty. Không hiểu sao lúc này lòng cô mới rung động… rung động rạt rào khiến nước mắt trào ra. Không kìm được, cô đóng vội cửa… dục người lái xe chạy ngay. Ty không biểu lộ tình cảm như Giang mà lặng lẽ đứng nhìn theo chiếc xe chạy, khi rẽ ngoặt, mất hút mới thở dài quay người. Nhìn đồng hồ, đã đến giờ đón con. Ty đi như chạy…

Thấy bố đến, cu Tiến lao tới ôm cổ bố, ríu rít gọi ba ơi… ba ơi… Cứ mỗi lần bé biểu lộ tình cảm là Ty lại thấy quên hết nỗi buồn, nhọc nhằn, cay đắng và nhận ra cuộc đời tươi đẹp biết bao…

Tối hôm nay Nhài về muộn.

Vừa bước chân từ ngoài vào, nhìn thấy Ty, cô đã xầm mặt, tiến tới, gằn gọng : Anh không tin em, nên cố tình đến kiểm tra phải không ? Sự ấm ức lâu nay đã tích tụ, giờ dường như được dịp bùng lên. Tuy vậy Ty vẫn cố nén : Cô không làm điều gì trái lương tâm thì việc gì phải ngại. Mà sao trươc mặt lão thọt, phải chối đây đẩy rằng không phải vợ tôi.

– Việc gì phải chối. Sự thực như vậy mà. Cặp nhau, có con… chứ cưới hỏi gì đâu mà chồng với vợ. Ở Đức chuyện đó cò gì lạ. Tôi nói như thế không đúng sao ?

Đến đây thì Ty im lặng. Nhài nói đúng. Cho đến lúc này Ty mới nhận ra cái lý của… người đàn bà đẹp ! Anh không thể cất lên lời, lẳng lặng gục đầu suy nghĩ. Nhài bực bội, ngúng nguẩy đi vào nhà tắm… Lát sau trở ra, trông nàng đẹp như hoa hậu. Ty lại mềm lòng, chủ động làm lành : Vào ăn cơm kẻo nguội hết thức ăn.

– Em ăn rồi. Anh ngồi xuống đây em có chuyện muốn nói.

– Chuyện gì – Ty thảng thốt… linh cảm thấy vấn đề quan trọng.

– Chúng ta hãy chia tay nhau.

– Tại sao ? Hôm trước… lúc nẫy… anh không phải… anh sẽ sửa…

– Anh không có lỗi. Chẳng qua em cố tình… bởi vì… bởi vì… em đã không còn yêu anh nữa. Nếu tiếp tục sống chung chỉ làm cho nhau khó xử, mất vui. Chia tay là cách tốt nhất.

Ty nhướng mắt nhìn Nhài. Bây giờ anh mới hiểu ra. Trạng thái tâm lý của Nhài lúc này dường như qúa ổn định, hoàn toàn khác anh. Nàng nói lên những lời này mà không hề lúng túng. Vấn đề qúa hệ trọng, pha lẫn sự gay cấn, gây cho Ty cảm giác mạnh đến chóang váng. Nó tác động đến tri gíac của người đàn ông , luôn mặc cảm về bản thân trước người đàn bà có bản lĩnh và nhan sắc.

Ty cố dằn lòng, trầm ngâm… lát sau mới thốt lên lời : Cám ơn sự thành thật của em. Anh biết rằng dù níu kéo cũng không được một khi em đã quyết định. Có điều này mới quan trọng : Em không nghĩ đến con ư ? Nó mới 4 tuổi. Thằng bé hiếu động, dễ thương. Không có một trong hai đứa mình con sẽ thiếu thốn, thiệt thòi…

– Em thương con chứ. Nhưng nếu không thương chính bản thân em, làm gì còn tồn tại để thương con, lo cho tương lai của con sau này. Chia tay là cách tốt nhất để em tồn tại. Chuyên này em để cho anh quyết định : Nếu em thực cần cho con, anh hãy ra đi để con lại cho em. Nhưng nếu anh thấy không thể thiếu con, anh hãy cùng con ở lại, em ra đi. Ngừng một chút ngẫm nghĩ… Nhài mới tiếp – Tất nhiên em sẽ phải đóng góp để anh thêm cặp, đảm bảo cho cuộc sống của con không khó khăn…

– Đừng nói nữa. Không cần thiết thứ đó. Không bao giờ anh có thể xa được con. Em cứ yên tâm đi thực hiện cái mà em cho là cần thiết để lo cho ’’tương lai của con’’. Thực ra đó chỉ là cách nói. Em lo cho tương lai của chính em thì có. Nhưng thôi, giữ được người ở chứ ai giữ được kẻ đi. Để hợp pháp, em hãy viết cho anh bản cam kết rằng, em tình nguyện giao con lại cho anh nuôi dậy, vĩnh viễn không có đòi hỏi gì.

– Không thành vấn đề, em viết ngay.

Họ chia tay nhau đơn giản cũng như lúc họ đến với nhau.

Giờ đây, bé Tiến đã 8 tuổi. Cô Nhài đã theo anh chồng người Thổ về sinh sống ở Ankara bên Turkei. Mãy năm trước cô thỉnh thoảng có về thăm con. 2 năm trở lại đây không thấy cô trở về lần nào nữa. Ty vẫn sống độc thân, chăm sóc con trai. Bạn bè xúm vào khuyên giải, mai mối… anh lịch sự cám ơn, khước từ. Khi Ty cặp kè với Nhài, Chinh là người can ngăn, thậm chí phản đối. Đến giờ lại chính anh khuyến khích xúi bẩy, khích bác… nhằm làm Ty thay đổi quan niệm : Tiếp nhận một người, mà ngay từ những ngày vợ chồng Ty khủng hoảng, chia ly – đã tình nguyện đến trông nom bé Tiến, săn sóc Ty mà không hề đòi hỏi mặc cả.

Ty vẫn từ chối.

Quá khứ nặng nề vẫn đè trĩu trên hai vai, lằn sâu trong tâm tưởng… đôi khi lại trỗi dậy.

Và đêm nay – không rõ là lần thứ bao nhiêu – quá khứ kia lại khuây động cuộc đời Ty…

 

(Xem tiếp phần 2)

 

xxx

 

MẸ VÀ… CON – II

Truyện Ngắn

Lê Xuân Quang

(Tiếp theo)

Lo xong đám tang cho ông chồng gìa, Nhài trở về cuộc sống tất bật của người đàn bà góa trẻ, đơn thương độc mã nơi xứ lạ quê người. Ở Đức tuy cũng không phải chính gốc quê hương, nhưng là nơi khởi đầu của một cuộc sống mới, đã để lại trong lòng cô dấu ấn sâu đậm : Cho cô một gia đình với hai người thân yêu – Ty và đứa con trai. Giờ đây, cô trở nên trơ trọi, đơn côi. Nước Thổ  hầu như không có người Việt sinh sống cư ngụ. Người chồng, chỗ dựa cuối cùng đã không còn, Nhài mới chưa đến 30 tuổi. Cuộc sống này là do cô từ bỏ tất cả để chọn. Tuy lúc đầu hoàn toàn làm cô thỏa mãn : Tiền bạc, sự cưng chiều của người đàn ông với ước muốn có những đứa con lai hai giòng mắu do người đàn bà trẻ đẹp, duyên dáng sinh ra nhưng thánh A La không cho ông ta diễm phúc đó!

Khi lần đầu tiên tiếp Nhài đến xin việc, ông chủ Chandra đã mê ngay, dù Nhài chỉ trạc tuổi người con gái thứ 1 của người vợ cả. Ở cô gái châu Á này dường như có ma lực không chỉ ở sắc đẹp mà còn ở sự tinh nhanh, nhậy cảm, khôn ngoan trong ứng xử – đức tính rất cần cho việc kinh doanh. Ông quyết định chọn cô và nói thẳng. Nhài cũng nhận ra gía trị thực của mình… và cuộc chia tay với chồng nhanh chóng diễn ra.

Khi thiếu thốn cái gì, người trong cuộc khát khao muốn có cái đó. Khi có rồi, nhất là có nhiều, khát khao đó nhanh chóng, nhường chỗ cho sự đam mê khác. Nhài cũng ở trong trạng thái tâm lý này. Lúc vừa bước chân ra khỏi biên giới nước nhà, lòng khát khao làm giầu trùm lấp tất cả. Trước mắt, ngày đêm cô chỉ còn nghĩ đên làm giầu, muốn những vật chất mà chỉ có tiền mới đáp ứng được. Mãn nguyện hơn khi ông chồng gìa tạo điều kiện cho cô làm giầu, hứa hẹn nếu cô sinh cho ông đứa con trai, 1/3 tài sản sẽ là phần thừa kế cho cô và con. Mặc sự so le tuổi tác, quan điểm sống, phong tục tập quán, tín ngưỡng có qúa nhiều khác biệt, thậm chí trái ngược, Nhài và chồng bất chấp, hăng hái lao vào thực hiện ý đồ… Chính vì sự say mê, ham muốn đó, làm cho bệnh tật của ông gìa gia tăng, kiệt lực, đi đến kết qủa cuối cùng : Rời bỏ thế giới này để tiếp tục sự mong muốn ở thế giới bên kia.

Tuy không được hưởng số gia tái bạc triệu nhưng trước khi chết ông Chandra không quên chia cho Nhài món tiền đủ để sinh sống hết đời mà không phải lo lắng gì. Lúc này cô lại khát khao có một gia đình như cô đã từng có. Ước muốn bùng lên, cháy bỏng. Cô không thể sinh cho ông già Thổ những đứa con nên bé Tiến trở lại trong cô với niềm suy nghĩ mới lạ. Nhiều đêm chợt tỉnh giấc, hình ảnh thằng bé khôi ngô tuấn tú lại trở về đày ắp trong ký ức rồi liên tưởng, nhớ tới lúc trở dạ… khi nó lớn dần, ”hành hạ” cô… gieo vào lòng cô những bực bội – tất cả cứ dồn dập phục hiện như cuốn phim quay chậm. Chính những hình ảnh đó đã dằn vặt Nhài…

Tình trạng đó thôi thúc Nhài quay trở lại Đức! ”Nhưng bây giờ hai người đó ra sao ? Họ có còn chấp nhận mình, có nhớ chuyện cũ nữa không. Mặc ! Chấp nhận hay không cũng đành. Nhất định phải trở về” – đoạn độc thoại như tăng thêm dũng khí. Nhài thu xếp, bán tài sản trong phần thừa kế, vội vã trở lại  Berlin sau 6 năm xa cách !

Vốn học được ở người chồng gìa kinh nghiệm buôn bán, việc đầu tiên nhờ thân nhân của chồng đã sống ở Đức gần nửa thế kỷ tìm cho một công việc kinh doanh để trú chân. Chỉ vài giờ sau, người em kế của ông Chandra tới. Ông ta cung cấp ngay một số thông tin ngắn gọn, xúc tích : Kinh tế Đức đang đi xuống. Mọi ngành kinh doanh – nhất là quần áo, vải lụa nghề quen thuộc, truyền thống của nhiều người Thổ – đều ít lãi. Chỉ còn một ngành quy mô không lớn, Đầu tư không nhiều, nhưng luôn luôn có lãi – đó là ngành ăn uống phục vụ . Đông Berlin nghèo, thất nghiệp nhiều mở ra hiệu qủa thu được  không cao. Nên mở ở Tây Berlin, nơi đó ngoài sự ổn định phồn vinh cũ chưa sụt kém mấy, lại có nhiều người Thổ cư ngụ. Mở được trong Siêu thị –  Trung Tâm (2) là tốt nhất.

Nhài làm theo lời khuyên, đăng ký với cơ quan môi giới, không tiếc món tiền lớn đặt cọc để mở ngay một quán ăn nhanh (Imbiss Stub) trong môt Siêu thị – Trung tâm thương mại lớn đang hoàn thiện phần xây dựng, sắp khai trương . ”Có an cư mới lạc nghiệp” – Nhài tâm niệm.

Sau mấy tháng chuẩn bị, quán ăn nhanh Tre Xanh ra đời. Với sự thính nhậy học được, cô bổ xung vào thực đơn một số món ăn Việt Nam khác, cùng với món đặc trưng nổi tiếng của Thổ – Doener Kebap. Qủa nhiên cửa hàng đáp ứng thị hiếu của khách, do đó lãi ngày một tăng. Khi công việc kinh doanh đi vào nề nếp, Nhài mới nghĩ tới chuyện đã toan tính. Cô chưa muốn xuất hiện ngay trước mặt Ty vì ngại quá đột ngột, kích thích, gây cú sốc, sẽ không lợi cho sự tiếp xúc. Nhài tìm đến văn phòng Thám Tử tư đặt vấn đề. Người chủ cơ sở tiếp nhận đề nghị của khách hàng nhiệt tình, hẹn 1 tuần sau sẽ làm khách thoả mãn.

Đúng hẹn, ông chủ giới thiệu với Nhài người Việt Nam tên là Tấn – phụ trách vụ việc này. Đúng hẹn Tấn thông báo ngắn gọn : Chủ của căn hộ ở phố… quận… hồi 6 năm trước – đã chết vì tai nạn ô tô cách đây 3 tháng. Căn hộ đó giờ do một gia đình người Việt khác thuê lại. Chồng tên là Chính, vợ là Phương. Họ có đứa con nuôi 10 tuổi tên là Tiến, có một quán ăn nhanh đặt trên xe ở cửa trạm Tramwei số 26, gần vườn thú Đông Berlin (3). Gia đình họ sống hạnh phúc.

Thông tin của Tân làm Nhài choáng váng.

Cô xúc động… xúc động mạnh rồi bật khóc. Thế là dự tính tìm lại Ty đã không thể thực hiện. Cô tự trách mình, nếu đừng qúa mặc cảm, cẩn thận. Nếu… nếu… về đến Berlin, tìm đến ngay, biết đâu còn cứu vãn được tình thế. Tất cả đã qúa muộn. Nhài khóc thật sự, khóc như cô đã từng khóc một mình trong buồng kín khi quay lưng bỏ chồng con ra đi. Tân thông cảm với khách hàng, lẳng lặng đứng dậy sang buồng bên, lát sau trở ra đưa cho Nhài ly cà phê bốc khói. Nhài đã dần lấy lại được bình tĩnh, sửa lại dung nhan cuối cùng lên tiếng :

– Anh có tìm hiểu về bé Tiến không ?

– Nó hiện sống cùng nhà với vợ chồng kia. Sau khi anh Ty mất, Chính xin với chính quyền nhận Tiến làm con nuôi. Chính quyền quận đồng ý và 4 tuần trước đây, Tiến mới chính thức trở thành con nuôi của vợ chồng anh Chính. Họ yêu qúy Tiến như con ruột mình…

Nhàn nghe với vẻ trầm ngâm. Tân im lặng chờ. Lát sau hỏi : Chúng tôi cần phải làm gì tiếp ?

– Không cần. Việc tôi nhờ đến đây có thể chấm dứt. Anh chuyển hộ tới ông chủ lời cám ơn. Gửi cho tôi hoá đơn thanh toán, Việc tiếp theo tôi sẽ tự làm.

Bước ra khỏi cửa Văn phòng thám tử,  Nhài nẩy ra quyết định… không trở về quán ăn của mình mà đi tới Viện thẩm mỹ nằm gần vườn thú ZOO. Người phụ trach là một phụ nữ Đức trạc trên dưới 40 tuổi đẹp một cách kiêu kỳ. Sau khi nghe khách hàng bầy tỏ nguyện vọng, bà ta vui vẻ : Bà đã tìm đúng chỗ. Viện chúng tôi ngoài nhiệm vụ như đã ghi trên bảng hiệu, còn nhận làm các dịch vụ phục vụ các xưởng phim, các buổi hội giả trang. Bao gìờ bà muốn tiến hành ?

– Ngay bậy giờ.

Bà chủ đứng dậy, lịch sự dơ tay chỉ, Nhài bước theo vào một phòng khác… một người đàn ông, 2 người đàn bà đang làm việc, dừng tay tiến tới, bà kia nói ngắn gọn : Hãy làm cho bộ mặt bà khách này biến dạng, già đi 10 tuổi nhưng không được xấu – Đọan quay sang Nhài mỉm cười tiếp – Bà còn yêu cầu gì khác không ?

– Đủ rồi – Nhàn đăm chiêu, lơ đễnh đáp lại.

– Tiếp tục – Bà ta quay sang dục nhân viên, chào Nhài, rồi quay đi.

… Hai giờ sau từ trong phòng hóa trang đi ra, Nhài đã biến thành một mệnh phụ trạc 40 tuổi, có bộ mặt phong trần, nghiêm nghị, đôi mắt to, đen đã ẩn sau cặp kính mầu nâu, có độ râm chừng 15%. Đầu tóc theo mốt phổ thông đang thịnh hành. Cô tiến đến phía chiếc xe du lịch, bảo chàng thanh niên người Thô đang ngồi bên tay lái : Anh lên tầu điện ngầm về quán phụ với bếp trưởng. Để xe đãy tôi tự lái được rồi. Người kia lễ phép gật đầu mở cửa xe ra, đi. Nhài cho xe chạy về hướng Đông Berlin, gửi xe vào bãi đậu, tiến vào phía quầy ăn nhanh đặt trên một chiếc ô tô chuyên dụng.

Hôm nay thứ 3, hơi vắng khách. Chính giao lại cho vợ trông qúan hàng, đi mua sắm mấy thứ nguyên liệu phụ, chuẩn bị cho cả tuần. Thấy người đàn bà nước ngoài tiến vào, cô Phương đứng bên quầy vội đon đả mời khách bằng tiếng Đức không mấy sõi : Mời bà dùng thử món cơm chiên thập cẩm của chúng tôi.

– Món nào của cô ngon nhất – Nhài nói bằng tiếng Việt.

– Ôi… chị là người Việt à ? Thế mà em cứ tưởng bà Tây lai nào cơ. Nếu vậy mời chị ăn món cơm Vịt. Gía chỉ bằng non nửa so với trong Resstaurant nhưng chất lượng không thua kém.

– Được, cho tôi một đĩa.

Phương bật bếp thao tác… ít phút sau đưa cho Nhài đĩa cơm nóng hổi, thơm lừng. Vừa đưa miếng vịt quay lên miệng… Nhài chợt nẩy ra một ý… nuốt vội… ngẩng lên hỏi : Cửa hàng này đông khách không ? Có mình cộ bán thôi à ?

– Cũng khá chị ạ – Phương tươi tắn, xởi lởi – Doanh thu bình quân hàng ngày cũng được vài ba trăm EU. Do chồng em đảm trách chứ. Em chỉ là phụ.

– Tôi sống bên Mỹ, về thăm người nhà. Thấy bên này làm ăn được muốn mở một nhà hàng ăn uống trong Center nhưng lại không quen thung thổ. Vợ chồng cô có muốn hợp tác với tôi không ?

– Nhưng chúng em không có vốn, vào Center phải nhiều tiền lắm…  không đủ sức…

– Không sao, vốn tôi lo. Cô chú góp sức, góp nghề, trực tiếp nấu là đủ.

– Thế thì tốt. Khoản đó chúng em làm được. Chị yên tâm đi.

– Cô được mấy chắu, lớn chưa ?

– Cám ơn chị, em có – Phương ngập ngừng… một chút rồi mới tiếp – một cháu trai, 10 tuổi.

– Sao sinh thưa thế ?

– Cuộc sống khó khăn, bọn em còn phải tranh thủ… vẫn còn thời gian vài năm nữa sẽ sinh thêm đứa nữa… Giữa lúc đó chiếc xe WV Passat táp vào cửa quán. Phương ngẩng lên ngừng câu chuyện, bảo : Nhà em đã về.

Chính xuống xe đi vào. Phương đon đả : Anh về, may quá, chị đây có chuyện muốn bàn với nhà mình về hợp tác mở quán ăn.

– Thế à ? Chào chị. Vừa nói Chính vừa tươi cười bước tới. Nhài nhìn Chính thoáng biến sắc nhưng có lẽ các chuyên gia hóa trang đã lường đến chuyện này nên Chính không hề nhận ra. Anh bắt tay người đàn bà có tuổi với cảm tình ra mặt : Rất hân hạnh được làm quen với chị. Xin chị cho biết quý danh và chi tiết cụ thể về sự hợp tác này.

– Tôi là Nhàn. Tôi có ý định mở một quán ăn nhanh hỗn hợp Á – Âu trong Center bên Tây Berlin. Đầu bếp món Âu đã có, cần đầu bếp món Việt Nam. Tôi ăn thử thấy thực đơn cơm Vịt của anh khá ngon, nẩy ra ý định… không biết anh có hứng thú cộng tác với tôi không ?

– Hứng thú chứ ! Đó là mơ ước của những anh em làm nghề ăn uống như chúng tôi. Vào Center phải ”có cổ, có cánh”… ấy là chưa kể tới túi tiền. Cả hai điều này tôi đều không có – Chính thành thực.

– Tôi đã nói với cô ấy rồi : Cả hai thứ tôi đều có. Anh cứ việc ra sức là đủ.

– Như thế thì tuyệt. Xem nào – Chính suy tính một chút – Tiếc là bây giờ tôi có việc bận, hay là chiều nay mới chị đến nhà, chúng ta bàn chi tiết.

– Được.

– Đây là địa chỉ của tôi. Sau 19 giờ mời chị đến.

– 19 giờ 30 đi ! – Nhài bật ra ngay vì nghĩ rằng giờ đó chắc bé Tiến chưa đi ngủ (4), cô có thể tự do ngắm, tiếp xúc với con.

Nhà của vợ chồng Chính ở trên tầng 3 của biệt thự cổ, được công ty kinh doanh nhà ở của Quận mới sửa chữa nâng cấp. Vẫn chàng trai người Thổ phụ bếp đi cùng. Trước giờ hẹn 15 phút, Nhài đã gõ cữa . Một cậu bé to cao hiện ra. Nhài giật thót mình, mặt biến sắc : Y như thể Ty đang đứng trước mặt. Đứa bé dường như cũng có phản xạ nhíu mày… Nhài lấy vôi bình tĩnh hỏi : Cho hỏi, chú Chính, cô Phương có nhà không ?

– Dạ có ! Bố mẹ cháu đang ở trong bếp, mời Cô – lưỡng lự chút ít rồi cậu bé nói nhanh – mới Bác… vào. Chỉ một chi tiết nhỏ, Nhài lại thấy tim mình giật thót, nhắc lại ” Bố… mẹ… Bác…”. Vừa lúc Chính ló đầu từ gian bếp ra, tươi cười : Mời anh chị vào . Tiến giúp bố tiếp nước mời khách nhé ! Tôi dở tay một chút, chị thông cảm. Tự nhiên.

Nhài thấy không khí trở nên thân tình, cô không ngồi, tiến thẳng vào bếp tò mò nhìn. Thì ra vợ chồng Chính đang cùng nhau ”thi công” món chả nem – ”Dường như anh ta nhận ra… sao lại biết mình thích ăn nem rám nhỉ” – Nhài ngẫm nghĩ thoáng lo lo. Người lái xe đã bưng vào những hộp các tông qùa của đứa trẻ. Mặc dù rất muốn mua cho con trai nhiều thứ có giá trị, nhưng rồi cô gạt ngay ý nghĩ đó. Sợ lộ nên chỉ mua những thứ thông thường cho cả nhà : Hoa, Bánh kẹo. Rượu X.O, một máy Gam boy loại đắt tiền cho con trai. Tiến nhận quà vui mừng ra mặt…

20 phút sau, mọi thứ đã được bầy lên bàn. Cả nhà Chính cùng hai người khách quây quần bên mâm cơm thịnh soạn, đày hương vị quê hương. Bữa ăn có các món mà 6 năm trước sống với Ty, Nhài hay làm thết đãi Chính và các bạn. Duy cò khác hơn : Gia vị bỏ đúng liều lượng, ướp, nướng rán đúng quy trình nên hương vị, mầu sắc các món bầy trên đìa thơm, đẹp, trông hấp dẫn hẳn lên. Cũng có thể đã lâu Nhài không được thưởng thức nên ăn rấr ngon.

Bửa ăn kết thúc vào lúc 9 giờ. Ngày mai cuối tuần, hôm nay lại có khách nên bé Tiến vẫn chưa bị bố mẹ ép đi ngủ. Vả lại dưới con mắt của nó, bác khách như có sức hút, mỗi khi nó nhìn trôm y như rằng bắt gặp tia mắt của bác ta nhìn lại chăm chú. Tiến chần chừ cố tính chưa muốn đi ngủ, khác với mọi món khách thường đến thăm bố mẹ. Em đâm rụt rè, thậm chí không dám nhìn trộm nữa. Khi bố mẹ thu dọn bàn, chuẩn bị món tráng miệng và đồ uống, Tiến xăng xái mang giúp bố khay chén, ấm, hộp chè. Nhài không thể kìm lòng, nắm lấy cổ tay cậu bé nắn… nắn, hỏi : Cháu mấy tuổi rồi – Ngồi xuống đây – vừa nói Nhài vừa vuốt từ cô tay con lên đến nách. Thằng bé hơi buồn buồn nhưng chỉ mỉm cười nhăn mặt… Nhàn quên mất vai trò nhìn vào mắt bé… cô chỉ muốn áp mặt vào đầu nó mà ghì, day day….

– Cháu 10 tuổi – Tiến dè dặt.

– Cháu có thích đồ chơi mà bác mua không ?

– Dạ, cháu thích lắm. Vừa lúc Chính mang nốt các thứ ra, ngồi đối diện, nhìn Tiến nói nhẹ nhàng : Ngày mai nghỉ lễ nên con không cần ngủ đúng giờ. Nhưng bây giờ bố mẹ có chuyện cần bàn với bác đây. Con vào giúp mẹ những việc đang dở để mẹ ra cùng bố bàn chuyện. Sau khi làm xong, con vào phòng ngủ nhé.

– Vâng ạ ! Tiến vui vẻ đứng dậy. Trước lúc quay người còn nhìn Nhài với cặp mắt vừa ngơ ngác như thăm dò, vừa tin cậy…

Nhài vụt bừng tỉnh. Cuộc tiếp xúc chớp nhoáng, vụng trộm với con trai đã gieo vào lòng cô ấn tượng quá mạnh. Thằng bé cứ như thiên thần trong lòng… Cô không quan tâm đến lời nói xới lởi của Phương vừa từ trong bếp ra. Vẫn như đang đắm chìm trong mộng ảo, tiếng Chính vang lên: Nào, chúng tôi muốn nghe kế hoạch hợp tác của chị.

Nhài bừng tỉnh, hơi hốt hoảng  : Tôi đã tìm và thuê được trong Center một quầy bán đồ ăn nhanh. Mọi thứ đã sẵn nong sẵn né. Nếu anh chị đồng ý, ngày mai có thể sang tham quan và quyết định.

– Chúng ta sẽ hợp tác như thế nào ? Chính dè dặt.

– Sẽ có 2 phương án : Thứ nhất, anh chị góp vốn – góp bao nhiêu cũng được – cuối tháng trừ mọi chi phí kể cả việc trả lương cho hai người – lãi chia theo tỷ lệ. Thứ hai, anh chị đến làm thuê, tôi trả lương.

– Chị có thể cho biết, gía trị đầu tư ban đầu của cơ sở này là bao nhiêu ? Xin lỗi, tôi không phải tò mò, chỉ muốn biết cụ thể để lượng sức mình đi đến quyết định chọn phương án hợp tác…

– Đó là ý kiến của người biết làm ăn. Không sao. Trừ khoản tiền đặt cọc cho chủ Center để có chỗ – nhưng khoản này tôi đảm nhiệm, anh không phải lo. Tới hôm qua tổng số là 300 trăm nghìn.

– Thế thì chúng tôi sẽ chọn phương án hợp tác thứ nhất, góp 1/3 vốn đầu tư. Nhưng…

– Tuyệt diệu.Anh chưa cần quyết định ngay. 2 giờ chiều mai tôi sẽ cho người mang hợp đồng rôi đưa anh chị sang tham quan cơ sở. Tôi cũng cần trao đổi với các đồng sự… sau đó chúng ta sẽ chính thức ký hợp đồng liên doanh. Liệu có vấn đề gì không ?

– Không. Thế là xong. Mọi chuyện để ngày mai quyết định tiếp. Bây giờ mời chị thưởng thức Cà phê Lâm Đồng thứ thiệt pha bằng Phin, sữa đặc Con gái (5). Chè Thái Nguyên loại hảo hạng. Còn đây là hai đặc sản đó, biếu chị mỗi thứ 1 cân, đem về uống thử. Vừa lúc trong bếp có tiếng động. Phương đứng dậy đi vào, lúc trở ra, có cả Tiến. Nhài và Chính nhìn chưa hiểu ra chuyện gì, Phương giải thích : Con trai không thể đi ngủ vì câu chuyện của chúng ta qúa hấp dẫn… nên trở ra bêp ”nghe trộm”.

– -… Chuyện bình thường đang bàn thôi con ạ. Nếu con thích, ngày mai bố mẹ cho con cùng đi. Sau này lớn lên con hãy học ngành quản trị kinh doanh để nối nghiệp. Mà con cũng cần phải biết thật… Còn bây giờ chuyện đã bàn xong, nên đi ngủ để mai lấy sức đi cả ngày kẻo sẽ mệt đãy.

Nhài chỉ còn biết im lặng, nhìn con chăm chắm. Thằng bé dường như biết lỗi bẽn lẽn không nói lên lời. Cô Phương rất tâm lý xoa dịu : Mẹ nói đùa là con nghe trộm. Đừng giận. Người trong nhà, con lại là con trai, đây là việc lớn đáng lẽ phải cho con ngồi cùng nghe mới đúng. Lần sau bố mẹ sẽ rút kinh nghiệm. Còn bây giờ chuyện làm ăn đã bàn xong. Con nên đi ngủ nhé. Tiến đứng dậy lễ phép : Con xin lỗi bố mẹ. Xin lỗi bác. Dứt lời Tiến đi về phòng mình, khép cửa nhẹ.

Lợi dụng cơ hội, Nhài đưa đẩy : Thằng bé thông minh, ý tứ, hiểu phong tục của ta, nói tiếng Việt còn sõi hơn nhiều đứa lớn tuổi… Anh chị dậy cháu giỏi thật.

Phương nhìn chồng.

Chính đưa mắt lơ đãng… ngậm ngùi : Có lẽ bi kịch gia đình nó đã thấm vào xương tủy khiến nó trở nên khôn trước tuổi chăng ?

– Sao, anh nói rằng bi kịch gia đình nó à ? Anh chị không phải là bố mẹ đẻ của cháu ?

– Chúng tôi là bố mẹ nuôi. Nhưng thực ra chắu cảm nhận được chúng tôi không có gì khác với bố đẻ. Bởi vì mới 4 tuổi, mẹ bỏ đi với người đàn ông giầu có khác, bố con nuôi nhau, nhà tôi đã thay họ chăm bẵm chắu cho tới nay…

– Sao lại thế ? Mẹ nó đi ? Bố nó làm gì mà không chăm được lại phải để chị Phương thay ?

– Tôi đã nói, đây là bi kịch gia đình… Ở xứ này một người đàn ông lười ở nhà ôm con cũng chẳng sao, không đói – thậm chí vẫn sung túc. Nhưng đối với người đàn ông có bản lĩnh là cực hình. Thằng bé 4 tuổi mẹ bỏ, làm sao bố cũng lại quang quật con… bố nó đành bỏ việc, gà trống nuôi con. Mãi sau vợ tôi tới giúp, bố nó mới đi làm. Điều kỳ quái, cậu ta kiên quyết không lấy ai, mặc dù có nhiều người đàn bà cảm phục, tình nguyện đến. Cảnh đó kéo dài suốt 6 năm chứ có ít đâu. Ba tháng trước do sơ xuất cậu ta đã bị chết trong một tai nạn ô tô.

– Em nuôi chắu từ lúc bé – Phương góp thêm – Chắu lại không cảm nhận được tình cảm cụ thể của mẹ đẻ nên nó coi em như mẹ đẻ vậy. Nhà em nghiêm khắc, thẳng thắn nên Tiến có vẻ sợ bố mà gần gũi với em hơn. Đúng như chị nhận xét : Điều gì cháu cũng hiểu, nói năng chuẩn xác, gẫy gọn, ứng xử tinh tế, khác hẳn những đứa trẻ cùng trang lứa.

Cô Phương thỏa sức khoe con. Nhài im lặng ngồi nghe hai người ca ngợi đứa con nuôi, trong khi cô sinh ra nó mà chẳng nói được lời nào.. Lòng cô tê tái, như dao cắt kim đâm. Chợt nhận ra, nếu còn ngồi nán lại thêm, chắc chắn cô sẽ òa khóc… Nhài ngẩng lên, vờ nghiêm nghị : Thật mừng cho anh chị có đứa con xinh đẹp, thông minh, đáng yêu  . Bây giờ cũng đã khuya, tôi xin phép, chiều mai chúng ta hẹn gặp lại.

Họ chia tay nhau trong tâm trạng một bên vui, còn bên kia buồn não ruột…

 

Đã 3 tháng trôi qua mà vợ chồng Chính không gặp lại Nhài. Là bởi ngay buổi chiều hôm sau hẹn hai vợ chồng sang đi xem cơ sở kinh doanh, Nhài nhờ cô bạn thay mình tiếp họ, nhắn rằng phải trở lại Mỹ thu xếp việc gia đình, chuyển hẳn sang châu Âu sinh sống, người bạn – cũng là cổ đông lớn của công ty – thay mình giao tiếp với Chính trong qúa trình làm thủ tục góp vốn và bắt tay làm việc.

Nhà hàng qủa thật bán chạy khiến Chính, Phương bận túi buị, không còn thời gian nghĩ tới những chuyện khác. Đã có kinh nghiệm phục vụ ở quầy ăn nhanh trên đường phố từ mấy năm nay, hai vợ chồng đem áp dụng vào cơ sở này mà lượng khách thường xuyên gấp hơn 5 lần quán cũ… Ngoài tiền lương, mỗi tháng còn được chia lãi xuất gấp 2 lần tiền lương đã nhận. Cuộc sống của hai vợ chồng sung túc, giầu lên so với lúc còn tự đứng ra kinh doanh. Hai người vui mừng khôn xiết, cảm ơn số mệnh đã mỉm cười. Phương vốn lòng thành một hôm bảo chồng: Chúng mình đã làm một việc tốt thực hiện được nguyện vọng của Ty, chăm sóc bé Tiến chu đáo nên anh ấy phù hộ, khiến vợ chồng mình gặp may, làm ăn phát tài.

Chính tuy không tin, nhưng anh cũng không phản đối nhận định của vợ. Trong thâm tâm. anh thương Ty, thương bé Tiến. Lòng thương đã bao trùm tất cả để vượt lên trên mọi khó khăn, thực hiện ước nguyện cuối cùng  của người bạn xấu số. Đìều an ủi lại là bé Tiến thực sự yêu qúy vợ chồng anh. Khoảng cách, ranh giới giữa con Nuôi và con Đẻ đã không còn.

Một buổi chiều 4 tháng sau khi gia nhập ASIA IMBISS TRE XANH của ”bà Nhàn”. Chính, Phương đang tất bật phục vụ khách, một người phụ nữ xinh đẹp từ ngoài cửa tiến vào. Chị ta chọn chỗ ngồi xa khuất trong góc, gọi món ăn, mà lại không có trong thực đơn. Phương đứng bán vốn chiều khách sau khi biết đó là người Việt từ một nước khác đến, cô hỏi với vẻ thân tình : Chị thật thích món ăn này à ? Trong thực đơn đã được trình duyệt… không có. Nhưng em sẽ hỏi anh đầu bếp xem, có thể nấu được không. Nguyên liệu đều có sẵn cả rồi. Chị viết cụ thể ra đây cho em và chờ một lát nhé !

Người khách mỉm cười thoả mãn, gật đầu làm theo. Phương đưa mảnh giấy kia cho Chinh : Anh xem có thể nấu được món này không. Một phụ nữ từ nước khác đến, có nguyện vọng vì theo chị ta, hơn 6 năm không được ăn món này.

Chinh cầm mảnh giấy đọc, đưa mắt nhìn ra chỗ Nhài, mặt biến sắc… Cô khách ngồi hướng mặt về phía Chính đang đứng – bình thản nhìn lơ đãng khắp quầy hàng. Chính hối hả : Em ra bảo cô ấy chờ, 20 phút sẽ có, rồi sau đó cứ phục vụ khách khác, để cô ấy cho anh.

Chính quay sang nói với người phụ bếp…  bắt tay làm.

Món khách đặt hoàn thành, Chính làm thêm đĩa tôm tẩm bột rán, xúc bầy ra đĩa đặt vào chiếc khay, cùng Bia, ly, bát đũa, các lọ gia vị nhưng không phải dành cho một người mà lại cho 3 người. Khi chuẩn bị xong, Chính cởi bỏ tạp dề, quần áo đầu bếp, khoác chiếc áo véc tông, bưng khay thức ăn đi đến trước mặt người khách. Nhài ngẩng lên, làm ra vẻ vui mừng khẽ thốt :

– Ô, anh… làm ở đây à ?

– Còn cô, chán nước Thổ rồi hay sao mà lại xuất hiện ở đây ?

– Thì cũng phải thay đổi chút ít cho cuộc đời thêm mầu sắc chứ. Tuy thế, lại thây nhớ món xưa… nghe người ta đồn quán này chiều khách, nấu ngon lại rẻ, tôi đến thử…

Chính đặt khay thức ăn lên bàn, kéo ghế, thong thả ngồi xuống, im lặng nghe. Nhài để cho gìong tự sự tuôn trào, ngừng một chút rồi lại tiếp – Nhưng sao anh mang ra nhiều thế?

– Đúng ! Cho 3 người. Cô, tôi và cả Ty nữa. Cô không cảm thấy lúc nào Ty cũng ở bên cạnh chúng ta ư. Nào, Ty, cậu hãy cùng bọn mình nâng ly, gắp món mà 3 đưa mình đặt chân tới nước Đức hồi 10 năm trước, vào nhà hàng bên Tây Berlin, cậu gọi chúng ta cùng ăn – vừa nói Chính vừa nhấc hai ly bia lên ngang mặt, nghiêm trang làm bộ chúc rượu.

Nhài không nói gì làm theo.

Chính nhìn Nhài… tợp một ngụm, đặt ly bia của Ty xuống… – Gắp vào chiếc bát không – để bên cạnh ly bia – con tôm nõn cỡ 150 Gram, bọc trong lớp bột vàng rượm, mấy miếng thịt bò xào lăn, cuộn tròn như chiếc sâu kèn khổng lồ, dục – Ăn đi. Các món mà cậu thích do đích thân tơ làm đãy.

Lúc đầu Nhài còn cố gượng làm ra vẻ thờ ơ. Nhưng đến lúc này thì không còn chịu được nữa bởi Chính gợi lại quá khứ cùng hiện tại mà mấy tháng qua cô đã lén lút tiếp xúc, chứng kiến. Nhài đặt ly bia xuống bàn, nước mắt tuôn trào, bật thành tiéng nấc… gục xuống. Chính lặng lẽ nhìn. Hai mắt hướng chăm chắm vào Nhài. Một lúc sau, dường như đã thấy hả cơn giận, mới lên tiếng tiếp, gịong nhỏ nhẹ : Bây giờ cô sống ra sao ? Còn ở Thổ hay về Đức rồi ? Có hạnh phúc không ?

Nhài lại càng khóc to hơn.

Từ lúc chồng bưng khay thức ăn ra cho người khách Phương đã bắt đầu chú ý. Khi hai người đối đáp… và cô khách khóc, Phương bảo người bán phụ thay, xăm xăm đi ra nhưng vẫn giữ bình tĩnh, hỏi Chính : Có chuyện gì thế anh ? Sao cô ấy khóc ?

– Cô ấy chính Nhài, là vợ trước của Ty, mẹ bé Tiến, mới từ bên nước Thổ về. Vè mặt Phương chùng xuống, khẽ nhắc : Hai người về nhà  đi. Về nhà nói chuyện cho thoải mái, tự nhiên. Ở đây đông người, ảnh hưởng tới khách…

Nghe đến đây, Nhài ngẩng lên, lấy khăn giấy trong túi sắc lau mắt, lên tiếng : Xin lỗi chị. Tôi qúa xúc động khi anh ấy nhắc lại chuyện xưa chứ không có gì đâu…

– Tôi hiểu, tin chồng tôi chứ. Tôi nhắc là vì sợ ảnh hưởng tới cửa hàng không phải hiểu lầm… ghen tuông đâu. Hay sang Resstaurant, có bàn phục vụ riêng. Chắc chị cần biết nhiều chuyện về Ty, về bé Tiến. Cứ đi đi, đừng ngại.

Nhài nhìn thẳng vào mắt Phương, gật đàu, hướng sang Chính. Chính quay sang bảo vợ :

– Em thu dọn, hết giờ cứ về, nhưng chớ hở chuyện này ra để con trai biết. Phương gật đầu, im lặng. Chính, Nhài đứng dậy đi bộ sang khách sạn nằm đối diện với Center, bên kia đường.

Cơn xúc động đã dịu, lắng đọng… Nhài không khóc nữa nhưng nét mặt buồn. Chính không chịu được cảnh nhìn đàn bà khóc sướt mướt, vả lại 6 năm sau mới gặp, trông Nhài có vẻ tiều tụy… Không khí căng thẳng dịu đi. Cơn giận tức, ghét lui dần… Khi người bồi đặt hai ly rựơu lên bàn, lui ra, Nhài chủ động lên tiếng : Chính cho tôi biết Ty bị tai nạn trong trường hợp nào ?

– Cậu ấy lái xe say rượu, va phải chiếc xe tải… Đưa vào nhà thương hai giờ sau mới mất…

– Lúc anh ấy sắp mất, anh có mặt không ?

– Rất may, hôm đó cửa hàng của bọn mình đóng cửa. Mình và Phương đều đến kịp…

– Anh ấy nói gì trước khi ”đi” ?

– Giao bé Tiến cho bọn mình chăm sóc. Chính nhìn thẳng vào mắt Nhài. Nhài nhìn lại… ngần ngừ… định hỏi thêm nhưng rồi lại thôi. Chính hiểu ý cái nhìn của Nhài, im lặng… Lát sau Nhài tiếp : Tôi quá ân hận. Tưởng rằng… nhưng không ngờ… Thôi, số mệnh đã an bài… Chẳng sao cưỡng lại được.

– Bây giờ Nhài sống ra sao ?

– Chồng tôi cũng mới mất. Tôi quyết định trở lại Berlin – Nhài ngần ngừ… ngần ngừ… lát sau giọng rắn rỏi – Một trong những vấn đề lớn nhất phải làm là tìm, chăm sóc con thay anh Ty. Nhài ngừng lại. Chính im lặng nhìn chăm chăm… Nhài như khộng chú ý đến người đối diện, tiếp – Giờ biết chắu đã được anh chị chăm nom, thú thật khi… tôi rất… yên lòng…

Ánh mắt Chính dịu đi.

Nhài tợp ngụm rượu, tiếp : Khi anh Ty còn sống, tôi có thể yên tâm thực hiện mục đích của mình mà không e ngại. Giờ anh ấy đã mất… tôi lại ở đây, không thể làm phiền anh chị nuôi con thay cho tôi… Nhất định không thể được. Anh chị có thể giúp, cho được làm cái việc khó khăn này : Giao lại bé Tiến cho tôi ! Tôi sẽ đến bù lại cho anh chị thật xứng đáng…

Nhài ngừng đột ngột ngẩng nhìn, chờ đợi.

Chính nhuớng mắt nhìn lại, thong thả nói như tự vấn lương tâm mình : Điều đó Ty không trối trăn lại. Không thể làm trái ý người đã khuất ! Làm như vậy chả hóa ra cô trả công nuôi dưỡng chắu ư ?

– Đền bù công dưỡng dục là xứng đáng. Cha mẹ sinh con, nuôi con cũng chỉ làm mục đích sau này già, được con cái chăm sóc lại…

– Cô đừng nói nữa. Chúng tôi không cần những thứ đó.

– Nhưng chắu đích thực là con tôi. Mẹ nuôi con là thiên kinh địa nghĩa mà !

– Thế mẹ bỏ con lúc còn thơ dại là gì ? Phải nói là Trời không dung, Đất không tha mới đúng chứ ? Vả lại trên cơ sở pháp lý, cô đã từ bỏ chắu… Tiến đã là con hợp pháp cuả chúng tôi. 8 năm nữa chắu thành niên sẽ tự quyết định số phận mình…

Nhài gục xuống, im lặng. Lát sau ngửng lên nài nỉ : Tôi đã hiểu ra lỗi lầm của mình… đã phải trả gía đó bằng sự ân hận ngày đêm trong suốt mấy năm qua. Anh chưa sinh con, chưa thấm được sự chia lìa đứa con mà mình dứt ruột đẻ ra… anh hảy thương xót tôi như đã từng thương xót Ty. Hơn nữa hãy thương xót chắu Tiến. Không có ai, không có gì bù đắp nổi sự thiếu thốn, mất mát tình mẹ con, khi hai người sống gần nhau mà không được coi nhau là con, là mẹ.

Nhài hạ giọng nói như chỉ cho riêng mình : Anh chị còn bên nhau… có thể sinh những đứa con khác. Còn tôi… mất tất cả rồi !

Trên khuôn mặt hốc hác được lớp kem che đi sự xúc động tột cùng, nhưng dường như càng xanh tái hơn, trông Nhài thật thê thảm. Chính không còn chút nào giận người đàn bà này nữa. Ngay từ lúc họ đến với nhau, sống, chia tay nhau… chưa lúc nào anh có chút cảm tình với Nhài mà chỉ có sự ghét bỏ. Khi nhìn Ty hấp hối, điều đầu tiên nghĩ tới là Nhài ! Anh cho rằng cái chết của bạn mình là do Nhài gián tiếp gây ra, thề sẽ không bao giờ tha thứ nếu có dịp gặp lại.

Thế mà giờ đây, trước mặt Chính, người đàn bà mà anh ghét bỏ trở nên đáng thương. Tận trong đáy sâu cõi lòng, vang lên tiếng thì thầm :”Thôi, hãy tha thứ cho người. Đó là số mệnh… khi họ làm  điều gì – kể cả đi đến cõi chết – cũng đã bị số mệnh chi phối. Họ cứ cắm đầu làm… để rồi sau đó gánh chịu hậu qủa và sự trừng phạt. Thế thì ta ở ngoài, có quyền gì thay đấng tối cao tiếp tục trừng phạt… ban cho người số mệnh” ?

Nhài không khóc nữa. Cô như không còn nước mắt. Từ trong đôi mắt bàng bạc kia Chính thấy rất giống ánh mắt của Ty lúc cậu ta say rượu… Chính ân cần cúi xuống, đặt tay lên vai Nhài, khẽ khàng : Thôi được rồi. Cô nhận ra lỗi lầm là đủ. Tin rằng dưới ấy, Ty cũng đồng tình với tôi mà tha thứ. Chúng tôi sẽ trao lại bé Tiến cho cô chăm sóc. Nhưng có điều này cô cần chuẩn bị : Bé Tiến rất thương bố. Thông minh – không, phải nói rằng nó có bản lĩnh, phát triển trước tuổi. Chúng tôi thành thực mong cho mẹ con cô đoàn tụ. Nhưng chưa biết ý thằng bé thế nào.

– Chỉ cần anh chị ủng hộ, nhất định chắu sẽ nghe. Vả lại – Nhài ngần ngừ… – lẽ nào chắu lại từ chối tấm lòng của người mẹ.

Chính im lặng… trầm ngâm… lát sau tiếp : Tôi cần về thuyết phục Phương. Tất nhiên khó, nhưng cô ấy là người phụ nữ có lòng thương người, bao dung, hiểu biết. 6 năm qua cô ấy thương Tiến như con ruột. Giờ trao lại cho người khác không phải chuyện dễ. Tuy nhiên nhất định thuyết phục được. Còn nữa, cần phải thăm dò, chuẩn bị tinh thần cho bé Tiến. Khi nào thấy thuận lợi, tôi sẽ thông báo… sẽ thống nhất ngày sang tận nhà, công khai sự xuất hiện của cô, nói cho chắu biết sự thật. Mong rằng mọi chuyện suôn sẻ. Chính nhấn mạnh: Trong khi tiếp xúc, chớ nói gì xúc phạm tới Ty, dù là lời bóng gió, hay tối nghĩa. Vì nó coi bố như thiên thần.

Nhài vồ lấy tay Chính xiết chặt. Trong người cô như bừng lên sức sống mới…

Cuộc họp mặt được hai người thống nhất sau đó 2 tuần.

Phương ”thông” nhanh hơn Chính tưởng. Cô qủa thật có tấm lòng rộng mở. Nhưng Tiến thì dửng dưng khi nghe Chính thông báo rằng có người quen bên ”mẹ đẻ” muốn gặp. Nhất là lúc Chính nói bóng gió ”nếu Mẹ đẻ con tự nhiên xuất hiện trước mặt con sẽ thế nào” ?

– Con chẳng thế nào cả. Mẹ của con là Mẹ Phương, hàng ngày bên con. Người khác thì con không biết – Tiến trả lời ráo hoảnh.

Lát sau mới lại lơ đãng, dè dặt :

– Người đó là ai thế, bố ?

– Cứ yên trí, lúc đó con sẽ biết – Chính trả lời lập lờ.

Hôm nay Nhài ăn vận lịch sự. Với sắc đẹp vốn có cộng sự trang điểm của các chuyên gia Viện Thẩm Mỷ, trông cô rực rỡ hơn so với tuổi 29 của mình. Cô đến đúng giờ. Cả nhà Chính đã chờ sẵn. Nhài bước vào, Chính, Phương đã chuẩn bị tinh thần nên đón Nhài vui một cách rất tự nhiên. Khi tất cả đã an tọa, Chính kéo Tiến đến trước mặt, hướng sang phía đối diện, ngập ngừng… rồi tiếp với giọng nhỏ nhẹ, tình cảm : Bố giới thiệu với con, Đây là cô Nhài, Mẹ đẻ của con, khi sinh con ra, nuôi con đến 4 tuổi… do hoàn cảnh… phải đi xa… giờ trở lại muốn đón con về ở cùng.

Tiến chăm chú lắng nghe, nhìn chăm chăm vào mặt Nhài.

Nhài cố làm ra vẻ vui. Cô nghĩ rằng với hình dáng bề ngoài, nhất định con trai sẽ có ấn tượng tốt mà chấp nhận. Phải chừng vài phút im lặng trôi đi. Mọi người không ai lên tiếng. Nhài bắt đầu trở lại khuôn mặt đăm chiêu… Phương, Chính hết nhìn Tiến lại nhìn Nhài nhằm khích lệ. Cuối cùng Tiến dằng khỏi tay Chính, đứng thẳng, rắn rỏi lên giọng nhưng vẫn rõ giọng của đứa trẻ chưa vỡ tiếng : Đây mà là mẹ đẻ con ư ? Lúc bố còn sống không bao giờ nhắc cho con biết có mẹ đẻ. Chỉ có mẹ Phương cho con ăn, ngủ, mua cho con đồ chơi, dắt con đi học… Con chỉ có mẹ Phương, có hai người bố. một người đã chết… Con không có ai là người thân, ngoài bố Chính, Mẹ Phương.

Mọi người kinh ngạc nhìn nhau im lặng.

Mặt Nhài tái dại.

Tiến cúi mặt, khẽ tiếp – Nếu bố mẹ không thích con nữa thì con vào trại mồ côi. Con không đi theo ai hết. Dứt lời Tiến vùng vằng đi ra. Khi khuất sau khung cửa, Phương mới hốt hoảng chạy theo, gọi giật giọng :

– Tiến… Tiến… chờ mẹ… mẹ nói câu này… không phải…

Chính ngơ ngác…

Nhài ứa nước mắt, mồm lẩm bẩm nhắc đi nhắc lại ”giời ơi… giời ơi”… rồi òa khóc. Khóc ngày một to hơn. Chính cũng đầm đìa nước mắt, hướng sang Nhài nói nhát gừng : Bi kịch… Thôi… Nhài… thằng bé không thể tiếp nhận được ngay… hãy cho con chút ít thời gian… nó tĩnh trí lại, chúng tôi khuyên giải… mọi chuyện sẽ ổn.

– Giời ơi là giời ! Giời ơi ! – Nhài không nín, vẫn khóc, mồm vẫn lẩm bẩm lặp đi lặp lại câu than giời ơi… kia !

 

Vienheim – Tháng 6 năm 2002.

Berlin tháng 4/2011

LXQ

—————–

 

GHI CHÚ

 

(1). Nguyên văn : Ở Hiền, gặp Lành. Nhân vật cố tình biện báo đọc trệch đi…

(2). Ở Đức, các khu động dân cư người ta xây dựng các khu buôn bán khang trang đồ sộ, nhiều tầng, diện tích hàng vạn mét vuông… gọi là Center (Trung Tâm). Trong này có rất nhiều hãng buôn, cửa hàng phục vụ đáp ứng mọi nhu cầu của người tiêu dùng…

(3). Thủ đô Berlin có hai vườn bách thú nằm ở hai vùng Đông và Tây…

(4). Trẻ con ở Đưc – 8 giờ tối, bố mẹ bắt buộc phải đi ngủ đề sáng hôm sau dậy sớm (7giờ) đi nhà trẻ, đi học…

(5) Một loại nhãn hiệu sữa nước, đóng hộp, giống như sữa ông Thọ của ta…

 

 

 

NGÀY XUÂN, CÙNG LÊ XUÂN QUANG – MỘT NGƯỜI CON XA TỔ QUỐC BÀN ĐÔI ĐIỀU VỀ MIẾNG NGON QUÊ NHÀ (phần 2)

Cháo TIM, GAN, BỒ DỤC

Gần 30 năm rong ruổi, lăn lộn với nhiều nghề, tích cóp được chút vốn, bạn tôi quyết định dừng chân trên con đường phiêu bạt : Mở nhà hàng ăn uống món ăn  ’’Thuần Việt’’.

Trước khi triển khai công việc, anh mời vài người bạn tới góp ý cho dự án rồi ’’thưởng thức dăm ba món cổ truyền cùng với món ‘’mới toanh’’ – cập nhật chọn lọc từ chương trình dậy nấu ăn  qua internet, sách báo… Vốn là chỗ thân quen, tôi nhận lời ngay.

Sau khi nghe anh trình bầy tóm tắt ý định… Tuy dự án có sức thuyết phục, tôi vẫn thấy gợn lên thắc mắc: Mức thu nhập của dân Đức đang giảm, thấp hơn so với mấy năm trước, sức mua kém, đã có hàng chục cửa hàng ăn uống lớn, bé của ngưòi Việt ở thành phố, các quán ăn Tầu nhan nhản… mở tiếp – liệu sẽ ra sao?  

– Không sao – Bạn tỏ vẻ quyết tâm – Chấp nhận cạnh tranh bằng những ’’độc chiêu’’, bằng sự đổi mới. Ngừng một chút, bạn vẻ tự tin : Mình sẽ tung ra những món ăn Thuần Việt cổ truyền để tự khẳng định thương hiệu.

Tôi chưa lên kịp tiếng bạn tợp hớp ‘’cuốc lủi’’, tiếp: Khách ăn Đức đã ăn các món có thực đơn của châu Á – cũ mèm, lai tạp, khi thấy có thực đơn mới – tuy đối với người Việt là qúa cũ, còn đối với khách hàng Đức lại gây kích thích làm họ muốn thay đổi khẩu vị. Mình sẽ cho quán Hoa Nhài mở cửa trái ngược với thời gian của các của hàng ăn uống thông thường bằng cách cho lệch giờ: Hoạt động từ 8 giờ tối đến 4 giờ sáng, phục vụ những khách có nhu cầu ăn đêm…

Tôi tiếp tục ’’phản biện’’: Món ăn có thể yên tâm, sẽ thu hút khách nhất là khi thành phố có tới gần 50 nghìn cư dân Việt sinh sống. Biết nơi có bán món ăn cổ truyền, họ sẽ tìm đến. Chỉ cần mươi phần trăm đến thôi đã đủ thắng lợi rồi.

– Nhưng các món ngon hấp dẫn dân ta thường chế biến từ nguyên liệu dễ phân hủy (lòng lợn, tiết canh…) hoặc ăn tái, ăn sống (gỏi) trong khi vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm của Đức rất khe khắt. Nên nhớ – dân Đức không chuộng các món ăn này.

Lại nữa – phục vụ cho người ăn đêm xem ra khó thực hiện. Luật của Đức: Cửa hàng ăn uống chỉ được phép mở đến 23 giờ. Các vấn đề này sẽ giải quyết ra sao?

Bạn chậm rãi giải thích: Vệ sinh thực phẩm phải tuyệt đối tuân thủ theo quy định. Phải ‘’hi sinh’’ những món ngon, truyền thống… nhưng khó thực hiện ở Đức. Về mở cửa ban đêm, tôi đã tìm được một căn nhà hầm nằm trên một phố sầm uất, gần ga xe lửa, ga tầu điện ngầm đầu mối giao thông công cộng, đông người đi lại. Có thể bố trí được nhiều buồng với nhiều chức năng. Tuy tiền thuê rẻ, nhưng đầu tư cho sửa sang, cấu trúc lại – khá tốn. Không sao, cốt là đáp ứng được nhu cầu xử dụng. Vấn đề chính : Muốn có khách ăn, trước hết phải quảng bá, giới thiệu món ăn ‘’có một không hai’’ cả trên báo giấy, tờ rơi lẫn trên Internet…. Việc này phải nhờ anh – bạn hướng vào tôi – quản lí, điều hành cho trang Web, tiến hành in ấn Card Menu , tổ chức mang đến tận các thùng thư của từng nhà trên phố để khách ăn đọc được sẽ tới ăn thử. Chỉ cần họ đến 1 lần là chúng ta sẽ chinh phục đưọc dù là người khó tính…

Thấy cách làm có’’bài bản’’, tôi bị dự án của bạn ‘’thu phục’’ nên đồng ý ngay. Bạn quyết định sẽ khai trương cửa hàng vào trưóc Noel.

Hai ngày sau, dự án bắt đầu triển khai…

2 tháng sau nữa, quán Hoa Nhài chính thức đi vào hoạt động.

Hôm khai trương, vì có việc đột xuất phải đi xa không được dự, 1 tháng sau trở về, tôi quyết định ra xem Hoa Nhài ’’nở về đêm, hương sắc’’ – thế nào?

Hôm nay thứ 6, quán động nghịt người ăn uống, sàn khiêu vũ trong khí thế – ’’Xả láng’’ nhạc điện tử chói tai, các cặp ra nhẩy hăng say.

– ‘’Một tháng sau khai trương mà lượng khách thế này là sống rồi’’ – tôi nhủ thầm và vui với kết qủa của bạn mình!

Chọn một chổ khuất trong góc nhà, ngồi ngắm, chờ tiếp viên tới. Thấy 10 nhân viên phục vụ – 5 nam. 5 nữ – tíu tít chạy luôn chân… chờ một lúc nữa vẫn chưa thấy ai tiếp, đành đứng dậy định ra về tự hẹn hôm khác sẽ trở lại. Vừa lúc, một cậu trai ăn bận đồng phục bồi bàn, tiến đến vui vẻ, hỏi: Thưa, chú cần gì cháu xin phục vụ. Cháu biết chú đến nhưng đang dở với món khách đặt bàn, mong chú thông cảm.

– Không sao. Tôi hiểu. Nếu cậu bận cứ đi phục vụ khách. Hôm khác tôi trở lại.

– Thưa chú không được. Ông chủ đã dặn tất cả nhân viên phục vụ: Chú đến, bất cứ lúc nào cũng phải phục vụ ngay, nhanh nhất và không được tính tiền, lấy rượu cuốc lủi của riêng ông chủ để tiếp chú.

– Thế à? Nhờ câu chuyển lời cám ơn của tôi tới ông ấy. Cậu thử giới thiệu xem các món đặc trưng ‘’Thuần Việt’’ của các vị xem sao. Tôi ’’rao’’ trên mạng mà chưa thực mục sở thi – nếm thử.

– Thưa chú, có tất cả 3 nhóm món ăn. Nhóm thứ nhất chế biến nền tảng là Gạo, gồm: Phở, Cháo, bánh Cuốn, Bún chả, mổi loại có từ 2 đến 5 món. Nhóm thứ 2 – Cậu ta đang định thao thao giới thiệu, tôi ngắt lời ngay: Thôi, lần khác trước khi nếm thử hãy nói tiếp. Còn bây giờ, cho bát cháo Tim, Gan, Bồ dục. Trong khi chờ, cho tôi li cuốc lủi trước. Chàng trai lịch sự đáp – vâng rồi đi ngay.

Vài phút sau cậu bưng tới li rượu cỡ 50 mililít, mầu trắng trong, đang sủi tăm. Tôi nhấp môi: Qủa thật đây mới chính là cuốc lủi mà hơn 20 năm trước đã từng uống: Thơm sực mùi rượu gạo nếp, khi đi vào cổ họng chỉ hơi nóng nhưng không cảm thấy sốc, rát cổ, rồi khi vào tới dạ dầy, thì nóng dần lên, mạch máu chạy rần rật, tâm trạng phấn khích hẳn lên. Tôi cứ nhấp môi… nhấp môi… thoáng cái – chừng dăm phút – li đã vơi đi một nửa.

Cũng vừa lúc bát cháo tim, gan, bồ dục đã được đặt lên bàn. Chưa xúc ăn mùi cải cúc, tía tô, hạt tiêu và mùi chín thơm của gan, bồ dục, tim – các bộ phận đặc biệt của cỗ lòng lợn – đã nức hương. Trên mặt bát cháo bốc khói. Sờ tay vào thành bát – nóng ran. Dùng thìa đảo cháo từ trên xuống dưới, xúc miếng gan đưa vào miệng nhai: Gan mềm, nước ngọt đậm từ míêng gan tứa ra, xúc tiếp miếng bồ dục rồi cải cúc, nhai thấy thơm dòn… Tim, Gan, Bồ dục nấu cháo mới có được hương vị nguyên chất vì những miếng sắt ra đã được hấp chín trong lớp vỏ bọc của bột gạo nhiệt lượng cao (1), không mất nước, không qúa chín thành dai…

Đang tập trung tận hưởng, cảm nhận hương vị của bát cháo, bỗng tiếng bạn vang lên: Xin lỗi. Mình đang bận chút việc, các em thông báo nhưng chưa ra tiếp ông! Thế nào, bát này chất lượng đã bằng cháo của bà béo ở phố Trân Nhân Tông chưa?

Bạn nhắc lại kỉ niệm: Hơn hai mươi năm trước, sau khi lĩnh lương tháng, hai chúng tôi thường rủ nhau đi ăn đêm ở cửa hàng cháo tim gan, bồ dục của bà hàng người to béo mà khách ăn thường gọi tắt: Qúan bà béo!

Bây giờ lại đưọc ăn, tôi không còn có điểm chuẩn để so sánh vì hai bát cháo cách xa nhau gần 30 năm – đều có nguyên liệu như nhau, được chế biến theo cùng một quy trình. Nhưng hơn 30 năm trước mặt bằng kinh tế của đất nước còn kém, toàn dân đói, chỉ khi có tiền mới được ăn nên thấy ngon, mức độ ngon dường như cao hơn. Còn bây giờ, ở đây – cuộc sống dư dả, muốn ăn lúc nào cũng được, tiếc, lại không có ai bán. Tuy nhiên, có sự khác nhau dễ nhận ra: Gạo nấu cháo bây giờ là của Thái Lan, mùi cháo thơm hơn hẳn! Nước cháo cũng ngọt đậm đà hơn có lẽ do nưóc sườn lợn, gà gìa nguyên chất mà ở bên này các nguyên liệu đó rất rẻ, không cần dùng qúa liều bột ngọt để chiêu dụ khẩu vị của người ăn…

Thấy tôi vẫn chưa trả lời, bạn nhắc lại: Cháo đạt yêu cầu chứ?

– Tuyệt vời – tôi nói nhanh trước khi nuốt miến gan bùi, ngậy….

– Như vậy tôi yên tâm rồi.

– Thế còn những món dân dã – đặc sản khác – ông có bán không?

– Trong số hàng mấy chục loại, tôi chỉ chọn mỗi loại vài món chứ sức đâu mà giăng ra. Vả lại cũng không nên đưa ra nhiều món sẽ loãng. Mặt khác, có muốn cũng không làm được vì quy định vệ sinh thực phẩm ràng buộc. 5 loại cháo chỉ chọn nấu 4 loại: cháo lòng, cháo sườn, cháo tim gan, cháo gà . 5 loại phở cũng chỉ bán phở chín, phở xào mềm. Bánh cuốn chỉ làm 2 loại nhân thịt và bánh chay ăn vói chả quế, giò luạ. Dưòng như để cho tôi ăn, không phải trả lời… bạn tiếp:

Bún cũng vậy, chỉ làm bún chả Nem (chả giò), chả nướng. Tóm lại, tôi thực hiện triệt để nguyên tắc: Qúy hồ tinh bất qúy hồ đa…

– Đúng là phương châm làm ăn của giới thương gia trong thời cạnh tranh gay gắt! Làm sao ông có được ’’vốn – các món’’ – này?

– Tôi phải về bên nhà học tại những lò nấu ăn có đẳng cấp trước khi triển khai công việc . Thời buổi này làm ăn nhất định phải chuyên nghiệp. Sản phẩm làm ra phải đạt chất lượng cao giá thành hạ để khai thác tối đa thị hiếu của khách hàng. Không gì bằng món ăn đậm đà chất dân tộc. Món ngon đích thực của tôi sẽ đáp ứng được sở thích của họ. Ngừng lại, bạn nhìn tôi vẻ thăm dò,chậm rãi : Biết ông rất sành ăn, muốn nhờ ông nếm thử lần lượt gần 20 món rồi phát biểu, góp ý. Tôi biết dù thế nào, cũng phải có điều chỉnh để hợp khẩu vị của dân Đức – thí dụ độ cay, độ chua, nước mắm – chẳng hạn. Tôi tin cậy trình độ thẩm định của ông lắm. Xin tặng ông danh hiệu ‘’Cái lưỡi vàng’’ của giới Ẩm thực Việt ở thành phố này!

– Ông ca tụng tôi hơi qúa. Dù vậy vẫn khoái. Có điều, chỉ phong danh hiệu ‘’suông’’ chưa đủ. Ông hãy hào phóng hơn: Phải có phong ‘’bao’’ – vật chất – đi kèm mới tăng gía trị của sự suy tôn lên!

Sợ Bạn hiểu lầm, tôi tiếp ngay: Với tôi, không cần phải phong bao như người đời vẫn làm… Tôi chỉ xin ông hướng dẫn quy trình nấu cháo để khi thèm ăn, tự làm, không phải đến đây quấy rầy.

– Riêng ông thì ôkê. Bạn vừa nhấp li rượu cậu phục vụ mang đến, tiếp: Gọi là cháo nên nguyên liệu, quy trình chế bién cháo rất quan trọng. Trước hết cho gạo tẻ, thơm – vào nồi nấu thành cơm nhão. Gạo đã chín, xúc ra nồi khác, dùng muôi đánh cho nát, cọ rửa sạch nồi nấu kia cho hết khê, cháy, đổ nước đun sôi, cho cơm nhuyễn vào, tiếp tục quấy đều cho sôi thành loại bột sền sệt, laị đổ ra nồi khác.

– Ninh sườn lợn, gà gìa – lấy nước đủ dùng cho số cháo bán trong ngày. Tim, gan, bồ dục phải tươi (tốt nhất lấy từ lợn giết trong ngày), bồ dục bổ tư, bỏ phần lõi, đem ướp gia vị, từng thứ, để riêng.

– Cho vào đáy bát đựng cháo rau cải cúc, tía tô,  lòng đỏ trứng gà (nếu muốn ăn).

– Tăng Gas cho lửa cháy to, lấy nồi tùy theo to nhỏ cho 1 hay nhiều người ăn, (không qúa 4 người mỗi lần nấu). Múc nước xuơng và cháo trộn lẫn, quấy đến khi sôi, cho tim gan, bồ dục vào, chừng 1 phút, đổ vào bát, rắc hạt tiêu lên trên (nếu thích ăn cho thêm mùi ta, mùi tầu, húng bạc hà) và thế là ông đã có bát cháo đúng như bát ông vừa ăn…

Còn đang định nói về cách nấu cháo gà, cháo lòng, một nhân viên báo cáo có nhóm nhạc Đồng Quê đến bàn việc tổ chức cho sàn nhẩy vào tối mai thứ 7, Bạn xin lỗi hối hả đi ngay.

Còn lại một mình tôi vừa nhâm nhi, vừa suy nghĩ: Trong khi một số người mở nhà hàng ăn uống, sợ thất bại – đã mượn chiêu bài China Resstaurant làm chỗ dựa. Nhưng rồi vẫn phải bán đổ bán tháo cửa hàng, chịu lỗ vì không có khách ăn. Nguyên nhân chính: Đầu bếp không chuyên nghiệp, nấu không ngon, món không ra Tầu, chẳng ra Ta nên thất bại. Cho dù chính hiệu China nhưng mãi không thay đổi cũng làm khách hàng sành ăn chán nữa là thương hiệu rởm, đầu bếp tay nghề kém, món lai tạp hổ lốn…

Bạn tôi đã suy nghĩ mãi về vấn đề này trước khi đưa ra mô hình: Chọn món ăn truyền thống dân tộc – thuần Việt đẻ kinh doanh. Đối với dân ta là cũ, nhưng đối với khách hàng ở Đức lại chính là món mới về mọi phương diên: Tên gọi, nguyên liệu chế biến, quy trình gia công, gia vị để cuối cùng tạo hương vị đặc sắc của món ăn mà họ chưa từng biết đến…

Hình thức, cấu trúc của cửa hàng, mục tiêu, nội dung phục vụ cùng sản phẩm tung ra, kết qủa cuối cùng là món ngon, lạ miệng, gía cả phải chăng – đã chinh phục được khách hàng khó tính!

Điều cơ bản đáp ứng được sở thích của họ: Muốn thưởng thức món ăn thuần khiết, cổ truyền của những sắc dân đang hiện diện trên nước Đức, mà không tốn tiền đi du lịch đến tận quốc gia kia. Vì vậy qúan Hoa Nhài của bạn mở ra, khách hàng đọc Card Menu, xem quảng cáo trên mạng… tìm đến ăn thử, thấy đúng cho nên quán đã đứng vững, phát triển, cho dù sinh sau đẻ muộn…

Thời đại của các doanh nghiệp tồn tại trên sự cạnh tranh. Không có bản lĩnh, cái đầu không phát huy hết tác dụng của bộ não, cứ lười nhác dựa dẫm, cóp nhặt của người rồi làm ăn theo kiểu chụp giật – sẽ không thể tồn tại được ở thời đại này.

Qúan ăn mang tên Hoa Nhài của bạn tôi là một minh chứng xác thực!

Berlin – 20.10.2011

LXQ

 

(1) – Nước tinh khiết sôi nhiệt độ 100 độ C. Nước có tạp chất, đặc biệt là Cháo, khi sôi nhiệt độ tăng hơn. Bởi vậy những người bị bỏng cháo rất nguy hiểm, da chổ bị bỏng sẽ lột hết…

 ***

RƯỢU CUỐC LỦI:

Theo lệ thường, cứ đầu tuần, tôi đến Hoa Nhài trao đổi việc quảng cáo rồi thông báo số lượng khách đặt tiệc cho những ngày cuối tuần để nhà hàng chuẩn bị. Công việc xong, bạn – ông chủ quan –  mời Rượu Cuốc Lủi, nhần mạnh: ’’tự tay tôi nấu từ gạo nếp cái Hoa vàng mua từ cửa hàng thực phẩm châu Á, các huynh uống thử’’.

’’Vương quốc Lúa Nước’’, chẳng những thức ăn nuôi sống cư dân là Gạo và ngũ Cốc. Thức uống hảo hạng – Rượu – cũng được chưng cất từ gạo Nếp – thứ gạo có nhiều đường, dân ta thường dùng để nấu xôi, cúng lễ thần linh, tổ tiên. Gạo Nếp có từ rất lâu đời, cách đây hàng nghìn năm ghi trong dã sử, truyền thuyết: Bánh chưng – Bánh dầy.

Có món nhắm ngon, không có rượu – món ngon mất hấp dẫn. Rượu kích thích dịch vị tiêu hóa – ăn cảm thấy ngon hơn. Vì vậy, trong bất cứ bữa liên hoan, ăn tươi, tiệc chiêu đãi nào cũng phải có rượu (…).

Trên hành tinh này, mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đều có rượu, nấu từ những nguyên liệu đặc trưng của đất nước mình. Dân Việt nấu rượu từ ngũ cốc (…), nhưng đặc biệt nấu, cất bằng gạo nếp thơm (nếp Cẩm, nếp cái hoa Vàng…) – sẽ cho thứ rượu có thể coi là ’’quốc hồn, quốc túy’’ của dân Việt (1).

Ở miền Bắc, Rượu Cuốc Lủi làm tử gạp nếp, chưng cất bằng phương pháp thủ công.  Dù đã nếm thử một số rượu ngon, qúy của thiên hạ – tất nhiên đắt gấp hàng chục lần so với Cuốc Lủi của ta – tôi vẫn cho rằng Cuốc Lủi – nếu là loại cực phẩm – 10 kílô nếp cái hoa vàng chỉ lấy 3 lít, (nồng độ đạt tới trên 50 độ rượu) – ngon hơn bởi đậm hương vị gạo nếp thơm, dịu, uống nhiều không nhức đầu mệt mỏi, không sốc đến độ muốn’’quậy phá’’… chỉ say, mê xỉu đi, tỉnh dậy cơ thể thêm sảng khoái.

Cuốc Lủi còn để ngâm: Rắn (tam, ngũ xà), các loại Cao (Hổ cốt, Khỉ, nhung Hươu, Mật gấu…), các loại thảo mộc qúy (nhân Sâm, Hà thủ ô, Tam thất…) – sẽ chữa được nhiều bệnh, tăng lực cho những người yêu thích, có nhu cầu…

Riêng Cuốc lủi hạng 1 ngâm với Tắc kè, Hải Mã, nhân Sâm – theo dân gian uống vào sẽ cường dương, tráng khí. Còn theo những ‘’hiệp sĩ chăn gối’’ thì… Tuyệt đỉnh dai sức, tăng khoái cảm!  

– Sao lại có tên Cuốc Lủi? Nghe ngồ ngộ – Tôi hỏi?

Bạn lặng lẽ nhìn tôi, trấm ngâm: Theo một ’’sâu rượu’’: Tên Rượu Cuốc Lủi ra đời từ hơn 70 năm trước. Thơì đó thực dân Pháp cấm dân ta nấu rượu. Nếu phát hiện ai nấu lậu, kẻ xấu số bị bắt đi tù ngay. Dân muôn uống rượu, phải ra ngoài đồng hay những nơi có bụi rậm để chưng cất. mùi tượu khuyếh tán, tan nhanh. Nếu không may bọn Tây đoan truy lùng, khám xét, bà con ta đem dấu trong bờ bụi để phi tang. Dấu – nghĩa là ’’lủi’’ – nhanh như con Cuốc khi nhìn thấy người, sợ sẽ bị Người bắt đem chúng xáo măng như đối với Cò. (2).

Tên Rượu Cuốc Lủi bắt đầu xuất hiện từ đây.

Hơn 20 năm sau – vào giữa những năm sáu mươi của thế kỷ 20 (cách đây hơn 40 năm), Rượu Cuốc Lủi lại bùng phát ’’tái xuất giang hồ’’ bới do nền kinh tế của đất nước thời đó rất nghèo, dân đói triền miên, cả miền Bắc trong hoàn cảnh ’’Hạt gạo chia ba’’(3). Một vài vị trong cơ quan quản lý lương thực đề xuất: Cấm nấu rượu sẽ tiết kiệm được khối lượng lớn gạo – tiêu phí, phục vụ cho nhu cầu ’’xa xỉ’’.

Tóm lại : Cấm nấu rượu vì thiếu gạo ăn. 

Dù đã có rất nhiều chỉ thị, nghị quyết, hội nghị, nhiều cuộc vận động… Năng xuất lúa vẫn dậm chân tại chỗ, thậm chí thụt lùi  Mỗi Hecta ruộng cố sức mỗi năm cũng chỉ thu được 3 tấn thóc. Còn 5 tấn/hecta là niềm mơ ước. Hậu qủa là kinh tế Nông nghiẹp suy sụp, dân đói, kéo theo nhiều hệ lụy… Các nhà lãnh đạo thời đó lúng túng không tìm ra lối thoát, trong khi lại dị ứng với loại kinh tế cá thể, mà trên thực tế, người nông dân mong muốn thực sự ’’Người cầy có ruộng’’, hay ít ra họ phải cảm thấy ruộng là của mình, mới phát huy hết tiềm năng để tăng năng xuất lúa, làm ra nhiều thóc gạo phục vụ xã hội…

Trước tình hình nan giải, khắc nghiệt giữa lý thuyêt và thực tế, ông Kim Ngọc – bí thư tỉnh ủy Vĩnh Phú (bây giờ chia thành 2 tỉnh Vĩnh Phúc, Phú Thọ) – đã đề xuất một phương thức canh tác mới trong nông nghiệp: Khóan sản phẩm cho Nông dân. Nội dung chủ yếu của chủ trương này là: Giao ruộng đất cho Nông dân tự chủ sản xuất, thu hoạch, tiêu dùng, nhà nước đóng vai trò giúp đỡ, thu thuế đủ thóc theo kế hoạch, đáp ứng nhu cầu, đảm bảo sự phát triển kinh tế, đời sống của nhân dân trong hoàn cảnh đất nước đang có chiến tranh.

Trước khi công bố luận thuyết của mình, ông Kim Ngọc đã lặng lẽ cho mấy xã của huyện Vĩnh Tường – huyện trọng điểm lúa của tỉnh – làm thử. kết qủa rất khả quan. (sau này nông dân gọi vui là ’’Khoán chui (lủi)’’. Có điều: Phương thức sản xuất này sẽ làm lu mờ, đi đến xóa bỏ Hợp tác xã nông nghiệp (bây giờ thì đã rõ). Làm gì thì làm nhưng thời điểm đó, bỏ HTX nông nghiệp – không được!  Thế là ’’tai hoạ’’ ập xuống đầu con người qúa thông minh, có tâm huyết với dân với nước ’’cầm đèn chạy trước… thời đại’’.

Cái mới manh nha nhưng bị tư duy cũ cùng hoàn cảnh của thời đại ngăn trở. Ông Kim Ngọc – nhà cách tân hàng đầu của Đảng Lao Động Việt Nam trong lĩnh vực Nông nghiệp (sau 1976 đổi tên thành ĐCSVN), bị chỉ trích kịch liệt. Gay gắt nhất: Nhà Lí luận hàng đầu của Đảng – viết bài cho đăng trên tạp chí Học tập (4) – cơ quan lí luận của Đảng – phê phán ông Kim Ngọc ,, ghép cho tội: Muốn đi ngược lại chủ trương đường lối chính trị của Đảng, dung dưỡng đường lối kinh tế tư bản…. Bí thư tỉnh ủy Kim Ngọc bị mất chức, về vườn, rồi chết trong đau buồn, uất ức… (5)

Khoảng gần 20 năm sau (1986), Đảng Cộng Sản Việt Nam mới có nghị quyết về Nông nghiệp số 10 – Nông dân gọi tắt là Khóan 10. Từ một nước Nông nghiệp lạc hậu, vừa ra khỏi chiến tranh, không nuôi nổi mình, các vị lãnh đạo hàng năm phải ’’vác rá, đeo bị gậy’’, ngửa tay đi xin các nước bạn trong phe XHCN : Bột mì, hạt lúa mạch, sữa bột (dùng cho chăn nuôi gia súc) – về cho dân ăn, cứu đói. Thế mà chỉ một thay đổi chút ít trong đường lối kinh tế, Việt Nam đã bứt phá thật ngoạn mục, đi lên, trở thành nước xuất khẩu gạo có thư hạng trong nhóm các nước châu Á có gạo xuất khẩu. Ý tưởng của ông Kim Ngọc do nhiều nguyên nhân, hoàn cảnh… phải thực hiện chậm lại gần 20 năm.

Đó là một khúc quanh của lịch sử…

Tiếc thay!

Thời đó, bất cứ cá nhân nào không theo lối mòn đã vạch sẵn, nói lời ’’hơi’’ đi ra ngoài khuôn mẫu đều bị xếp vào nhóm ’’tư tưởng có vấn đề’’, thậm chí – ’’chống Đảng’’. Người ta không cần xem xét ’’ý kiến trái tai’’, cứ phủ định, dập tắt, thay vì phải nghiên cứu, tìm cách giải phóng cho nông dân khỏi sự ức chế, để huy động tối đa tiềm năng khiến họ chăm chỉ, cần mẫn tăng năng xuất lúa. Ngược lại hội chẩn sai –  không trị bệnh trong ’’tâm can’’ mà lại đi chữa ’’ngoài da’’: Cấm chợ ngăn sông, cấm lưu thông lúa gạo, không được chế biến, làm thức ăn từ gạo như: Bún, Phở, Bánh trái…

Nghiêm khắc, triệt để nhất: Cấm dùng gạo nấu rượu! 

Muốn thực hiện được mục tiêu ’’Có gạo’’, các cấp chính quyền ở cơ sở qúan triệt tinh thấn cấm rượu, coi , buôn bán rượu là phạm pháp.

Dân nghiện buộc phải ’’cai’’ rượu!

Cán bộ công nhân viên, tết nhất, năm thì mười họa, gia đình đông người mới được mua phân phối một chai rượu trắng hiệu Lúa Mới của Quốc doanh, nấu bằng mía đường, ngô, khoai, sắn – pha cồn thực phẩm, hoặc một chai rượu Màu – hương chanh, cam, dứa – sặc sụa mùi cồn công nghiệp.

Nhưng Rượu là thứ đã tồn tại trong lòng dân Việt hàng nghìn đời, không lệnh nào có thể cấm được. Thế là – Nhà nước cấm cứ cấm, cứ bắt ! Dân nấu cứ nấu, bán cho nhau. Rượu Cuốc Lủi được phục hồi, tiếp tục phát triển. Nó mang ý nghĩa được nấu, bán ’’chui, lủi’’, rồi người dùng và cả xã hội chấp nhận như là ’’Thương hiệu’’ có sức thuyết phục. Khi xưa Cuốc Lủi, lủi trốn Tây đoan, còn bây giờ Cuốc Lủi trốn Chính quyền (Thuế vụ – Tài chính). Cụm danh từ gợi cho người nghe hình ảnh con Cuốc bé nhỏ khi gặp người, sợ bị hại – Cuốc ’’lủi – trốn’’ rất nhanh vào bụi rậm.

’’Cuốc Lủi’’ tồn tại cùng Quốc Doanh, thách thức Quốc Doanh – về chất lượng! Đến nỗi, suốt vài thập kỉ, nhất là từ cuối những năm sáu mươi, cả những  năm bẩy mươi, tám mươi – hàng ngày, từ 5 cửa ô của Hà Nội, dăm ba trăm người trên xe khách, xe thồ, xich lô, xe đạp, cắp nách, xách tay, dấu dấu diếm diếm – từng chai (nút lá chuối khô), từng can nhựa, từng chiếc bong bóng trâu (1*) trong đựng Cuốc Lủi – mang vào cung cấp cho dân Hà Thành. Nếu không có nguồn rượu lậu vào phục vụ các đệ tử Lưu linh đất nghìn năm văn vật, (vốn đã quen, nghiện dùng rượu) – sự thể sẽ ra sao ?

Người buôn lậu rựơu cũng chỉ lấy công làm lãi, bất chấp mạo hiểm (khi vận chuyển), cố kiếm chút lời về bù đắp cho cuộc sống thiếu thốn của gia đình mình. Trong một bài viết của nhà văn Phùng Qúan kể chuyện Thi sĩ Hoàng Cầm lúc cuộc đời bi đát nhất (…) đã từng nấu rượu lậu ngay tại nhà và đã bị chính quyền Tiểu khu – (Phường)…’’cảnh cáo’’!

Hà Nội lúc bấy giờ có khoảng hơn nửa triệu dân, với hàng chục nghìn người có nhu cầu dùng rượu. Đặc biệt dân Đình Bảng, Từ Sơn, Vân Hà (nay thuộc Bắc Ninh) – Lò Cuốc Lủi khổng lồ – và cả những xã ven đô ngày đêm kìn kìn mang Cuốc Lủi vào cung cấp cho những cái dạ dầy đang bị cơn khát rượu dầy vò…

Chỉ cái tên Cuốc Lủi, bạn đã diễn giải tỉ mỉ hoàn cảnh xuất xứ của một thương hiệu ra đời từ một thời kì lịch sử. Tôi thoả mãn tìm hiểu, quay trở lại mục đích chính, hỏi: Tại đây – nước Đức, ông có thể tự sản xuất được thứ rượu ngon này rồi bán cho những người ’’yêu Cuốc Lủi’’ như tôi không? Tôi ao ước Cuốc Lủi được sản xuất theo đúng quy trình của dân gian. Nếu làm được như vậy, nó sẽ là thứ rượu làm vang danh đất Việt như rượu của vùng Boóc đô (Pháp) Vodka Gorbachop (Nga) hay các thương hiệu rượu nổi tiếng của những cường quốc Rượu?

– Ý kiến ông rất hay và rất trúng. Nhưng chưa thể làm được. Tôi chỉ cất mỗi tháng vài chục lít để uống và tặng bạn bè. Muốn bán phải được nước Đức cho phép. Hàng nhập khẩu phải được Đức kiểm nghiệm đóng dấu KCS, nộp thuế. Bán chui, nấu chui để kinh doanh là phạm pháp, sẽ bị phạt đến sạt nghiệp ngay.

Ngừng lại một chút, bạn tợp… hớp… khà –  đoạn mới tiếp: Tôi đang tiến hành liên kết với một số cơ sở chưng cất rượu thủ công ở mấy làng nghề nâu rượu truyền thống bên nhà để sản xuất Cuốc Lủi rồi xin phép đưa vào Đức. Nhưng theo thói quen ’’cổ truyền’’ làm ăn nhỏ của dân ta, xem ra ý tưởng này khó mà thực hiện được.  

– Tin rằng với khả năng của ông, nhất định sẽ được. Tuy nhiên xin nhắc: Người Việt ta  nói chung, ít chú ý đến chữ tín trong kinh doanh. Cứ vài mã hàng đầu tiên, bao giờ cũng đảm bảo chất lượng, rồi sau đó thì thụt lùi một cách rất tệ hại…. Thế là dù có ’’yêu nước’’ đến mấy, cũng đành ’’chào’’ !

Bạn ngắt lời ngay: Tôi là người hiểu rõ vấn đề này hơn ai hết vì đã từng là nạn nhân của tệ nạn ăn gian, làm dối của các lái buôn vô lương. Tất nhiên cái chính là vấn đề kiểm tra chất lượng sản phẩm (KCS). Không thể tin được lời hứa hẹn của đám thủ lĩnh lái buôn, trong mắu đậm đặc chất ’’Gà què ăn quẩn cối xay’’. Nhất định phải được người có kinh nghiệm, có kĩ thuật nghiệm thu bằng thiết bị hiện đại theo tiêu chuẩn của EU trươc khi đóng chai, chuyển đi.

Không phải chủ hàng nào cũng làm ăn chụp, giật gian dối. Do không có kiến thức kinh doanh, không hiểu luật chơi khi đã gia nhập WTO, họ cũng bị cấp dưới, công nhân của mình lừa đến nỗi phải gánh hậu qủa oan, Trong thâm tâm, chủ hàng cũng muốn cố gắng thực hiện đảm bảo hàng chất lượng. Bởi vì 1 lít rượu đúng chất lượng, tôi có thể mua với gía gấp 5 so với bán trên thị trường trong nước. Mất hợp đồng là ’’đói’’!

– Cuốc Lủi của ta ngon là vậy, sao – khi chiêu đãi các nguyên thủ Quốc gia đến họp thượng đĩnh APEC, bộ phận lễ tân lại đi chọn rươụ vang Đà Lạt? Ta đâu có nhiều Nho, trình độ chưng cất, uy tín của thương hiệu rượu Vang Đà lạt là cái gì mà đãi khách qúy – tôi ngắt lời bạn, hỏi.

– Chịu! Chắc có nguyên nhân riêng… Đã có nhiều người thắc mắc như ông mà không có lời giải đáp. Theo tôi, người đề xuất có thể do không có kiến thức về rượu, sính ngoại, coi thường vốn qúy cổ truyền của dân tộc. Cũng có thể họ đặt lợi ích cá nhân , lợi ích của nhóm mình lên trên lợi ích Quốc gia nên đưa ra ý kiến này hòng kiếm chút lễ mọn của tay cò mồi… Vang ngon, nổi tiếng là loại được cất từ Nho. Cả châu Âu đều trồng được Nho nên đều sản xuất được Vang. Nhưng chỉ có Vang Ý, Pháp – nấu từ Nho của một vài vùng của nước họ rồi với kinh nghiệm chưng cất hàng trăm năm mới có được thứ rượu xứng danh hảo hạng, khiến cả thế giới ngưỡng mộ. Đà Lạt của ta  đâu có Nho, quy trình công nghệ, kinh nghiệm sản xuất kém – làm sao có Vang ngon. Sao lại không chọn Rượu Cuốc Lủi – ’’quốc hồn, quốc túy’’ của vương quốc lúa nước – Việt Nam mà chiêu đãi ’’tiến’’ các ’’Vua APEC’’?

Các vị khách này hầu như được thết đãi các loại rượu qúy mỗi khi đến làm khách các quốc gia khác. Giờ đến Việt Nam, lại phải ’’nhấp môi’’ thứ rượu vang ’’Rởm’’, liệu họ sẽ có phản cảm gì về đất nước xuất khẩu nhiều sản phẩm dùng cho Ăn – Uống, đặc biệt là Gạo? (6)

Tiếc thay chúng ta đã để lỡ cơ hội quảng bá một thương hiệu rượu đặc trưng của Việt Nam – đến các vị ’’Thủ lĩnh – Lái buôn’’  – thương thặng!

– Vậy bao giờ chúng tôi có thể đàng hoàng mua Cuốc Lủi của ông? Nếu có, tôi đề nghị ông hãy cứ giữ tên CUỐC LỦI do dân Việt đặt – thương hiệu đã ghi dấu ấn sâu đậm của dân tộc trong giai đoạn lịch sử. Khi nào nó mới có thể hiện diện trên các kệ hàng của nước Đức, của EU như X.O, Uýtxki, Napoléon, Remi Martin?…

– Với cung cách làm ăn như thế này, không thể nhanh được, xin các vị hãy kiên nhẫn chờ!

Berlin : 10.04.2008 – 25.10.2010

LXQ

(1*) – Bong bóng (bọng đái) con trâu tẩy sạch, đem phơi khô dùng để chứa rượu rất tốt, dễ vận chuyển lại dai bền không sợ thủng.

(1) Phía Nam cũng có Rượu như Cuốc lủi – tên là Rượu Đế. Theo dư luận, Rượu Đế – cũng chưng cất từ gạo và có tên xuất xứ tương tự như Cuốc Lủi…

(2) Lấy ý của bài ca dao: Con cò mà đi ăn đêm/Đậu phải cành mền lộn cổ xuống ao… ông nỡ lòng nào đem tôi xáo măng…

(3) Danh từ minh hoạ cho câu ’’Thắt lưng buộc bụng’’ – ý nói chịu gian khổ để chi viện cho công cuộc thống nhật đất nước. Hạt gạo chia ba là chi viên cho 3 chiến trường: Miền Bắc, Miền Nam, Lào – Miên.

(4) Hiện nay đổi tên thành Tạp chí Cộng sản. Người viết bài này là ông Trường Chinh lúc đó là chủ tịch Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội, nhà lí luận hàng đầu của đảng LĐVN.

(5). Nhà văn Hoàng Hữu Các có bài ký viết về ông Kim Ngọc khi ông đã mất – đăng trên báo Văn Nghệ, đọc rất hay, xúc động. Vì đã lâu nên không nhớ chính xác tựa đề… hình như: Tiếng vọng của Đất!

(6) Nghe đâu, các trưởng đoàn tùy tùng của các nguyên thủ quôc gia, sau khi nếm thử Vang Đà Lạt, họ ’’nhăn mặt’’ – yêu cầu đổi ngay sang dùng Vang Pháp, Vang Ý…

Kỳ sau: BÚN CHẢ NEM – CHẢ CHÓ

NGÀY XUÂN, CÙNG LÊ XUÂN QUANG – MỘT NGƯỜI CON XA TỔ QUỐC BÀN ĐÔI ĐIỀU VỀ MIẾNG NGON QUÊ NHÀ

MIẾNG NGON QUÊ NHÀ

Món Nướng : Cá , Lợn sữa –

Lê Xuân Quang (Berlin)

Các món ăn dân dã của ta không thể viết, nói tóm tắt trong dăm ba trăm trang sách. Bởi, mỗi nơi trên đất Việt đều có những đặc sản riêng. Lấy Hà nội – đất nghìn năm văn vật, nơi tập trung những tinh hoa của đất Việt – mà nói : Thứ nào ngon nhất của các địa phương đều được mang đến quảng bá, giới thiệu . Chỉ kể vài món làm thí dụ: Chả cá Lã vọng (làm bằng cá Lăng), Phở – Nam Định, Canh bánh đa – Hải phòng, Bún thang, bánh đậu xanh – Hải Dưong. Bánh gai Ninh Giang – Hưng Yên… ’’Húng Láng – Tương Bần – Nước mắm Vạn Vân – Cá rô đầm sét’’ vân vân và v.v…

Hoa qủa thì có: Chuối Ngự Hà Nam (tiến vua), nhãn Lồng – Hưng Yên , vải Thiều Hải Dương, mận Mẫu Sơn, hồng Hạc Trì, bưởi Đoan Hùng, chè móc câu Thái Nguyên… sau 1975 có các đặc sản phưong Nam : Xoài cát, Sầu riêng, măng cụt, bưởi Năm roi, Thanh long và còn rất nhiều thứ khác nữa…

Tôi là người Nam Định – một địa phương không chỉ sản sinh ra những danh nhân văn hóa, khoa bảng, vua quan (từ cổ chí kim…) mà còn có nhiều đặc sản và các món ngon, qúy hiếm, lừng danh cả nước. Hồi mới thống nhất, năm 1978 – tôi vào Sài gòn, đi trên đường phố luôn bắt gặp 2 bảng hiệu: ’’Thịt cầy 7 món’’, ’’Phở Bắc’’ – 2 món này có xuất xứ từ Nam Định. Thế nhưng nếu kể ra còn nhiều món khác (tôi đã và sẽ kể dần). Bài viết này xin giới thiệu một đặc sản độc đáo: Cá và lợn sữa nướng bằng vỏ trấu!

Ngay từ thời xã hội loài người còn hoang sơ – mọi dân tộc trên hành tinh đều biết dùng lửa nướng chín thức ăn . Cách nướng nguyên thủy – còn truyền đến bây giờ, là: Đốt đống lửa, xâu vật cần nướng (gà, thỏ…) vào cây que (gỗ, sắt) rồi hơ trên ngọn lửa, xoay đi lại cho chín đều, hoặc cho trực tiếp vào đống than hồng… Thịt, vật nướng ăn rất thơm, ngon.

Dân Nam Định có cách nướng hơi khác (trừ thui chó, nướng chim). Họ làm sạch con vật, ướp muối và gia vị, lấy lá chuối xanh, tươi – rải xuống đất, đặt con vật cần nướng lên trên, lấy nồi đất (hoặc nồi gang) úp kín, đổ trấu (vỏ của hạt thóc sau khi xay, sàng – thải ra) – trùm lên rồi đốt lửa. Trấu chắy âm ỉ, sau dăm ba giờ (tùy theo vật nướng), tắt lửa, bới tro, con vật nướng chín trong hơi nóng, ảm mùi thơm của trấu cháy. Cách nướng này, dân Nam Định gọi là ’’ủ đống rấm’’!

Thịt nướng kiểu ủ đống rấm ngon vô cùng. Ngon không thể miêu tả bằng lời, chỉ có thể tóm tát: Thơm mùi thịt ướp hương vị không bị mất hơi, được mùi thơm của trấu chắy thẩm thấu, ảm vào – tạo cho người ăn cảm giác: Nuốt vào đến đâu, thấy ngon, khoái khẩu, biết mùi vị thịt nướng – đến đó!

Tôi nhớ lại những lần gần tết – vào ngày 20 – 21 tháng chạp – trước ngày 23 ông táo lên chầu trời. Bố thuê người tát ao nhà, với thỏa thuận: Những con cá chép từ 2 kílô trở lên, người tát thuê không được chia, còn lại tất cả cá tôm chia đôi mỗi bên một nửa. Trong số những con cá chép to nhất, bố để nguyên con, đem nướng chín cúng ông táo (…). Cách nướng như đã nói ở trên.

Con cá chép nướng xong, đặt lên đĩa.

Chúng tôi vây quanh bố trầm trồ sít xoa… đứa nào cũng nuốt nước bọt ’’ừng ực’’ bởi mùi thơm của cá bộc lên ngào ngạt. Cũng may, bố nhớ đến lũ trẻ nên đặt cạnh con chép to là vài con chép con bọc thêm lá chuối (chống cháy). Chúng tôi hău hắu nhìn. Bố cười bảo: Các con không được ’’hỗn’’, để bố cúng ông Táo, thắp hương chắy tàn, xong – mới được ăn . Dù thèm ’’rỏ rãi’’, chúng tôi đành tiu nghỉu lảng ra sân đốt pháo.

Lúc dọn cơm, cả 3 anh em được mẹ gắp chia cho miếng lườn toàn thịt nạc (chỗ ngon nhất) đầu, bụng bố mẹ ăn. Cho đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ con cá chép nướng 2 kí lô kia: Vẩy, vây, đuôi vẫn còn nguyên nhưng gắp đưa lên miệng, nhai dòn tan. Thịt của cá không nhão mà hơi dai, phải nhai kĩ, càng nhai chất ngọt, bùi của thịt cá tứa ra rồi nuốt mới thật đã – Chao! Tuyệt vời…

Sau này có dịp đi tứ xứ, tôi đã từng ăn đủ thứ cá đưọc các đầu bếp Việt, Tầu, Đức, Nga, Tiệp – chế biến thành món ăn. Tuy mỗi món cá do những đầu bếp tài ba chế biến, có hương vị đặc sắc riêng, nhưng không thể có món cá nào ngon bằng con chép nưóng theo kiểu ủ đống rấm – của miền quê Nam Định mà tôi đã từng được ăn!

Cũng cách nướng như vậy, chúng tôi còn được ăn lợn sữa (cả lợn bao tử). Món nướng này trở thành kỉ niệm sâu sắc thời thơ ấu, đã theo tôi trong suốt cuộc đời: Năm 1956 – 1957, dân quê tôi gặp trận đói. Trận đói này không khủng khiếp như trận đói năm 1945. Bấy giờ, tuy cũng đói nhưng vẫn còn cái ăn để cầm cự cho đến mùa gặt. Dân làng đều phải ăn cháo cám và những thứ có thể ăn độn được… Nhà tôi ăn 1 bữa cháo cám, còn bưa kia độn ngô khoai sắn. Vừa ra khỏi cuộc chiến tranh chống Pháp, lại quây quần đêm ngày ’’mải mê’’ đấu tố nhau làm trễ nải việc đồng áng… Nhưng tôi nhớ rõ: Mùa đông năm 1956 – 1957 rất rét, điều đó đã góp phần làm lúa thất thu và nạn đói đã xẩy ra…

Người ăn cả cám của lợn nên nhà có con lợn nái (lợn nuôi để đẻ con) cám còn lại chỉ đủ cho nó cầm hơi. Tuy vậy con lợn vẫn sinh được 10 con. Bố mẹ nhìn lũ lợn con mới sinh còn đỏ hỏn, chưa mở mắt – trầm ngâm… chợt bố bảo mẹ: Không có cách nào nuôi chúng được. Có lẽ… có lẽ – bố ngập ngừng mãi mới thốt lên lời – giết thịt chúng thôi!

Mẹ hốt hoảng: Đừng, như thế tội nghiệp lắm!

– Nhưng nếu không, lũ con chúng vẫn sẽ chết, lúc đó vât đi hết, chi bằng giết thịt, con minh còn được mấy bữa ăn tươi.

Mẹ thương cảm mắt rớm lệ…

Bố biết ý giải thích: Theo nhà Phật, không được sát sinh. Giết lũ lợn còn đỏ hỏn lại càng không nên !

Đạo công gíao lại có cách lí giải : Thứ nào có trên mặt đất chính là Chúa Trời ban cho người ăn để sống. Trời sinh ra nó để nuôi con người, như vậy Chúa Trời cho phép ăn thịt sinh vật khác nên không sợ mang tội…

– Nhưng – Mẹ vẫn ngần ngừ…

– Phật cũng còn dậy: Giết, ăn thịt súc vất là hóa kiếp để nó đi đầu thai chuyển kiếp, giúp cho chúng được làm một kiếp sinh linh mới khá hơn. Nói đến đây, bố ngừng lại, giọng nhỏ dần: Vả lại trong hoàn cảnh bất khả kháng như bây giờ, đành phải chịu thôi.

Lý luận của bố đã thuyết phục được mẹ.

Thế là bố vao chuồng lợn, tiến đến chô lợn mẹ đang nằm – lũ con vẩn đang ngậm vú. Bố nhặt từng con bỏ vào chiếc thúng… chúng cọ quậy mồm ọ ẹ… Lợn mẹ – dù mới sinh đang nằm – chồm dậy xông vào tấn công ’’kẻ’’ mang con nó đi… Sự chống trả chỉ vô ích, nó chỉ còn biết lùi sát chân tường mồm hộc… hộc.

10 con lợn sữa được bố tiến hành đem nướng như quy trình nướng cá… Mấy giờ sau, chúng tôi được thưỏng thức món nướng ngon tuyệt, tôi có thể nói: Chưa có món thịt nướng nào ngon bằng!

Món thịt lợn sữa vừa hết, chú Khanh – em ruột bố – lại gọi sang nhà làm thịt con lợn nái, đang chửa, vì đói đã chết đột ngột… Chúng tôi lại tiếp tục được ăn thịt lợn bao tử , nướng – nghĩa là lũ lợn con hãy còn nằm trong bụng mẹ chưa ra đời . Lúc đó tuy còn nhỏ nhưng khi cắn, nhai thịt nướng, tôi vẫn có cảm gíac gai… gai trong dạ. Cho đến bây giờ – đã hơn nủa thế kỉ qua, bố mẹ đã về với tổ tiên – tôi vẫn nhớ lại khuôn mặt mẹ rơi lệ và lợn mẹ vùng vẫy tuyệt vọng giữ con…

Sau trận đói năm 56 – 57, tôi không bao giờ còn được nhìn, nghe dân làng nói đến việc giết lợn sữa hay lợn bao tử. Bởi vì người nông dân không đói, không đến bước đường cùng – không bao giờ chịu giết lợn con. Chỉ đơn giản: Nuôi lợn con vài tháng sau bán, sẽ lãi nhiều hơn nếu giết từ lúc mới đẻ….

Tuy vậy vẫn bán tin bán nghi. Thời bao cấp, mỗi khi Hợp tác xã cho phép các đội sản xuất giết lợn chia nhau để ăn têt, tôi lại chú ý nghe, xem… Bởi vì ấn tượng bố đem nướng lũ lợn con (…) vẫn đọng lại trong trí tưởng. Mùi vị của thịt lợn sữa nướng – theo cách ủ đống rấm – đã hằn sâu trong tiềm thức, trong tâm can dù lúc đó hãy còn là đứa bé dăm mười tuổi. Dù thời gian đã trôi đi hơn nửa thế kỉ, ấn tượng đó trong tôi vẫn không phai mờ…

Cho đến nay, sắp bước vào thế hệ ’’cổ lai hi’’ – mỗi khi nghĩ lại chuyện xưa… lời giải thích ’’đầy thuyết phục’’ của bố, hình ảnh mẹ… lại hiện ra rõ nét như cuốn phim quay chậm, tiếng nói của bố mẹ lại vang vọng trong tâm tưởng… nhất là hình ảnh lợn mẹ’’gào thét thất thanh’’, lao tới tấn công bố hòng giữ – bảo vê những đứa con, đỏ hỏn, mắt nhắm nghiền…

Chính lúc này lòng tôi lại trào dâng cảm giác nao nao… cổ tắc nghẹn…gai gai…

Berlin – 29 tháng chạp năm 2012

LXQ

 

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 98 other followers