DÂN CHỦ – CÁI BÁNH KHÔNG DỄ LÀM, KHÔNG DỄ ĂN!

DÂN CHỦ – CÁI BÁNH KHÔNG DỄ LÀM, KHÔNG DỄ ĂN!

Trần Huy Thuận 

Gần đây, hai từ dân chủ được khá nhiều vị lãnh  đạo nước ta nhắc đến. Đầu tiên có lẽ phải kể đến quan điểm khá cụ thể của nguyên chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An khi ông đặt vấn đề về việc sửa đổi Hiến pháp: “toàn dân có được hưởng quyền lợi và làm nghĩa vụ tham gia ý kiến và phúc quyết  hay không?” (trong bài trả lời phỏng vấn Tuanvietnamnet.vn ngày 24/6/2010: http://www.tuanvietnam.net/2010-06-24-cuu-chu-tich-quoc-hoi-ban-viec-sua-hien-phap).

Tiếp đến, là phát biểu có tính chất hứa hẹn của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng khi ông đến thăm Đại tường Võ Nguyên Giáp nhân kỷ niệm 65 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên: “Quốc hội Việt Nam sẽ tiếp nối truyền thống vẻ vang trong suốt 65 năm qua, không ngừng phát huy dân chủ, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thực sự của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân” (http://dantri.com.vn/c21/s20-448987/chu-tich-quoc-hoi-tham -dai-tuong-vo-nguyen-giap.htm). Và ngay sau khi đắc cử cương vị mới, ông Tổng bí thư Đảng Nguyễn Phú Trọng lại nhấn mạnh: “đây là dân chủ thực chất chứ không phải là “trình diễn với nhau cho có dân chủ” (nguồn: http://vietnamnet.vn/vn/chinh-tri/6772/tan-tong-bi-thu—toi-lam-khong-phai-de-danh-bong-.html).

 Vậy, thực chất dân chủ là gì và làm thế nào để Dân được thực thi một cách có hiệu quả quyền làm chủ của mình theo  đúng nghĩa mà Hồ Chủ Tịch đã nói cách nay già nửa thế kỷ: “Mọi quyền lực đều thuộc về Nhân dân”?

 Trước hết, Dân chủcụ thể, là thực tế, là hành động chứ tuyệt đối không phải là lời nói suông –  là cái bánh vẽ! Nhưng cái bánh dân chủ cũng không phải là cái bánh dễ làm, càng không phải là cái bánh dễ ăn!

 Muốn có dân chủ, điều kiện tiên quyết là Dân phải có tự do. Tự do  ở tất cả mọi mặt đời sống xã hội, như đi lại, cư trú, học hành, chăm sóc y tế; như thành lập hội đoàn, ngôn luận (Hồ Chí Minh nói: “Dân chủ là làm sao cho Dân mở miệng”), hội họp, biểu tình, tín ngưỡng,… Khuôn khổ duy nhất của tự do chỉ là quyền lợi Dân tộc, lợi ích và chủ quyền Quốc gia. Chỉ những gì vi phạm quyền lợi dân tộc, quyền lợi quốc gia mới gọi là lợi dụng tự do để chống lại nhân đân, chống lại tổ quốc.

 Dân muốn thật sự tự do, thật sự dân chủ trước hết phải nâng cao dân trí. Dân trí thấp, Dân thiếu hiểu biết, là trở ngại lớn nhất, trực tiếp nhất và nguy hại nhất đối với việc thực thi tự do và dân chủ. Khi Dân chưa biết những quyền lợi tối thiểu mà luật pháp quốc tê, luật pháp trong nước quy định cho mình, sống chỉ biết “chấp hành”, “tuân theo” ngay cả khi cũng chẳng biết tại sao phải cấp hành, vâng theo; cả khi điều đó gây thiệt hại cho chính bản thân mình, thì không thể nói rằng Dân đã có Dân trí. (Từ những năm đầu thế kỷ trước, dân ta đã được dạy rằng: “Khai dân trí, hậu dân sinh” – Theo Phan Châu Trinh). Nói “Mọi quyền lợi đều thuộc về Nhân dân” không đồng nghĩa với việc Dân trực tiếp làm tất  cả. Làm mà thiếu hiểu biết, thậm chí không hiểu gì cả, thì còn tồi tệ và nguy hiểm hơn không làm! Lê-nin nói: “Ngu dốt cộng nhiệt tình thành phá hoại”. Hồ Chí Minh cũng coi sự ngu dốt là một loại giặc, ngay những tháng đầu tiên sau Cách mạng tháng Tám, người đã nêu cao khẩu hiệu “Diệt giặc dốt“.

Dân chủ có thể được thực hiện trực tiếp  hoặc  gián tiếp. Dân chủ trực tiếp chỉ thật sự hiệu quả khi dân trí cao. Dân chủ gián tiếp sẽ vô nghĩa nếu người dân không lựa chọn đúng người có đầy đủ phẩm chất đại diện cho mình. Chỉ xét một việc cụ thể như xây dựng luật: Một đạo luật nào đó trước khi ban hành đã được bao nhiêu cái đầu học giả, tiến sĩ có kiến thức chuyên sâu về

từng lĩnh vực nghiên cứu soạn thảo, rồi lại được Quốc hôi thảo luận, góp ý sửa đổi từng lời văn, từng dấu chấm câu, ấy vậy mà khi luật đi vào cuộc sống, vẫn có những sơ hở, vẫn bị lợi dụng…

 Vậy thì, việc Dân  lựa chọn người thực sự có hiểu biết thay mặt mình tham gia bàn soạn chuyện Quốc sự, nói lên tiếng nói, nguyện vọng, tâm tư… của mình, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho mình  là hoàn toàn hợp lý. “Trực” hay “gián” chỉ là hình thức.  Và hình thức đó tùy thuộc bản chất cũng như mức độ quan trọng của từng vấn đề cụ thể. Không thể khẳng định hình thức này dân chủ hơn hình thức kia và ngược lại.

Như vậy, Dân thực hiện quyền dân chủ thông qua “người đại diện” của mình là bình thường, thậm chí cần thiết, trừ phi người đại diện đó có hành vi phản bội. Không thể nói: “từ Dân làm chủ đích thực chuyển sang Quốc hội thay mặt cho dân làm chủ…. là sự thay đổi, sự xa rời rất lớn, rất cơ bản về người chủ đích thực của đất nước” (NVA  –  Bài báo đã dẫn). Nói thế phải chăng là phủ nhận vai trò của Quốc hội, là đối lập Quốc hội với Nhân dân? Và như thế, quyền lực của Nhân dân sẽ được đề cao? Không, ông nguyên Chủ tịch Quốc hội đã nhầm: Ngay trong điều 32 Hiến pháp 1946 mà ông đưa ra làm căn cứ cũng xác định: “Những việc quan hệ đến vận mệnh quốc gia sẽ đưa nhân dân phúc quyết, nếu 2/3 tống số nghị viện đồng ý” (Dân chỉ tiến hành việc phúc quyết khi có được sự đồng thuận của đa số đại biểu Quốc hội).Vấn đề nằm ở chỗ: Dân có thực sự được tự do lựa chọn người đại diện của mình hay không và người đại diện đó có thực sự hành động vì Dân hay không?!.

Dân chỉ thực sự làm chủ, khi chính quyềncông cụ của Dân. Nói rộng ra, tất cả các cơ quan Lập pháp, Hành pháp, Tư pháp đều thực sự của Dân, do Dân, vì Dân. Nghĩa là các cơ quan này chỉ được làm những gì có lợi cho Dân, cho Nước, tuyệt đối không vì lợi ích nào khác. Một khi Dân không đồng tình thì các cơ quan đó cần bình tĩnh xem xét lại toàn bộ chính sách cũng như việc làm của mình chứ không phải cả tiếng chụp cho Dân cái mũ “lợi dụng dân chủ”. “Chụp mũ” là một hành vi cửa quyền, lợi dụng chức quyền, lộng quyền chống lại quyền và lợi  ích chính đáng của Dân.

 Chính quyền muốn thực sự là công cụ của Dân, phải công khai chương trình hành  động trước Dân, để Dân – và người đại diện của Dân, có thể kiểm tra giám sát hoạt động của mình. Cán bộ chính quyền ở cấp cao đến mấy, cũng vẫn chỉ là người làm công ăn lương của Dân, phục vụ Dân. Tám chục năm Dân theo Đảng làm Cách mạng, không ngoài mục đích xoá bỏ chế độ ăn trên ngồi trốc, bóc lột, hà hiếp, đè nén, áp bức, nhũng nhiễu Dân. Không có lý gì lại cứ để tồn tại mãi tình trạng “hành dân là chính”.

 Tóm lại, nếu hình tượng DÂN CHỦ là cái bánh của chung mọi người, thì phải hiểu rằng, cái “bánh” đó không phải là cái bánh dễ làm, càng không phải là cái bánh dễ ăn! Việc thực thi nó phải ở cả hai phía, Dân và Chính quyền của Dân. Phải bằng hành động chứ không phải bằng lời nói suông! Dân chủ trên giấy tờ là dân chủ hình thức. Dân chủ mà không có Tự doDân chủ giả hiệu! Chỉ hô hào DÂN CHỦ mà không chú trọng việc nâng cao dân trí, là mị Dân – đương nhiên dân trí không có nghĩa thậm chí không đồng nghĩa với bằng cấp!

 

1/7/2010

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: