Quốc hội và thử thách kiểm soát tài khóa

Quốc hội và thử thách kiểm soát tài khóa

– Tuần trước, trong một phiên họp của Ủy ban Tài chính – Ngân sách, 100% thành viên Ủy ban này đã không đồng ý với đề xuất miễn thuế cho một số đối tượng tại tờ trình của Chính phủ.

Thực tế, hiếm khi một vấn đề liên quan đến tài khóa lại ghi nhận được sự phản đối mạnh mẽ đến thế, nhất là trong bối cảnh có nhiều ý kiến về vai trò của cơ quan lập pháp trong vấn đề chính sách tài khóa.

Trước phiên họp trên, dường như mọi yếu tố đều đang ủng hộ Chính phủ. Nghị quyết 13 về một số giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường được ban hành vào ngày 10/5 nhận được sự ủng hộ rộng rãi trong công luận vì “đánh trúng” vào tâm lý của số đông doanh nghiệp đang mệt mỏi với tình hình kinh doanh hiện tại.

Đó là cơ sở để ngày 16/5, Chính phủ đã trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét báo cáo Quốc hội ban hành nghị quyết bổ sung một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường, theo đó giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp năm 2012 đối với một số đối tượng doanh nghiệp và miễn thuế khoán giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2012 đối với một số đối tượng khác.

 

Tuy nhiên, ngay cả khi Chính phủ khá tự tin với đề xuất của mình, Ủy ban Tài chính – Ngân sách chỉ đồng ý với đề xuất giảm thuế và phản đối đề xuất miễn thuế với lý do vào tháng 8/2011, theo đề xuất của Chính phủ, Quốc hội cũng đã ban hành nghị quyết số 08/2011/QH13 bổ sung một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân.

Ví dụ này đưa tới tranh luận về một trong những vấn đề tưởng như đã được minh định từ lâu. Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, “quyết định kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của đất nước; quyết định chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia; quyết định dự toán ngân sách Nhà nước và phân bổ ngân sách Nhà nước; phê chuẩn tổng quyết toán ngân sách Nhà nước; quy định, sửa đổi hoặc bãi bỏ các thứ thuế”.

Ngay trong thời điểm này, một dự án nghiên cứu của Bộ phận xóa đói giảm nghèo và cải cách kinh tế của Học viện Ngân hàng Thế giới (WBIPR) đã đưa ra những đề xuất thú vị liên quan đến việc tăng cường vai trò giám sát của Quốc hội trong các quốc gia và hỗ trợ các nhà lập pháp hiểu rõ hơn vai trò của mình trong chu trình ngân sách. Dự án này cũng đưa ra các đề xuất về việc thúc đẩy trách nhiệm giải trình tài chính của chính phủ cũng đang được đẩy mạnh, bao gồm việc tăng cường giám sát tài khóa của quốc hội.

Joachim Wehner là nhà nghiên cứu về tài chính công và là chuyên gia tham gia chính trong dự án này nhấn mạnh: “Các cơ quan lập pháp trên thế giới có nhiệm vụ xem xét ngân sách nhà nước hàng năm và ủy quyền cho Chính phủ trong công tác thu chi ngân sách. Ngay sau quá trình thực hiện ngân sách, cơ quan kiểm toán độc lập có trách nhiệm lập báo cáo cho cơ quan lập pháp liệu ngân sách đã phê duyệt có được thực hiện một cách nghiêm túc hay không”, ông nói.

Tuy nhiên, các nghiên cứu của WB cho rằng, các đại biểu quốc hội ở các quốc gia đang đặt ra những câu hỏi rằng liệu họ nên làm gì để có thể tham gia hiệu quả hơn vào quá trình ngân sách.

“Trong khi mỗi quốc gia có hoàn cảnh và thách thức khác nhau, rõ ràng vai trò của Quốc hội cần phải được tăng cường. Một số nhà lập pháp đã có những bước đi tích cực để có thể thực sự có vai trò lớn hơn trong quá trình ngân sách”, Joachim Wehner nói. Tất nhiên, để đáp ứng được những yêu cầu này, điều quan trọng là phải nâng cao được kiến thức về vai trò của cơ quan lập pháp trong quá trình lập ngân sách.

“Thách thức đặt ra với những nhà lập ngân sách là làm thế nào có thể đảm bảo sự tham gia tích cực của cơ quan lập pháp sẽ góp phần tăng cường chứ không phải là làm giảm đi hiệu quả ngân sách. Sự tăng cường tham gia của các cơ quan lập pháp quốc gia trong quá trình lập ngân sách là cần thiết và có thể đóng góp tích cực vào kết quả ngân sách ở các cấp độ khác nhau”, ông kết luận.

Đầu năm nay, các thành viên của Ủy ban Tài chính Ngân sách thuộc Quốc hội Việt Nam cũng đã tham gia Hội thảo về vai trò của các Ủy ban Tài chính công nghị viện các quốc gia khu vực châu Á – Thái Bình Dương do Ngân hàng Thế giới tổ chức tại Australia.

Trở về từ hội thảo này, Tiến sĩ Trần Văn, Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách nói “cứ nhìn một xã hội được tổ chức tốt chứng tỏ ngân sách quốc gia đã được sử dụng một cách hiệu quả dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân”.

Theo ông Văn, thực tiễn một số quốc gia cho thấy, hoạt động của Ủy ban Tài chính công nhằm thẩm tra, giám sát: báo cáo tài chính của tất cả các cơ quan hành pháp; các báo cáo kiểm toán của Tổng kiểm toán về báo cáo tài chính của các cơ quan hành pháp; báo cáo tài chính hoặc các báo cáo thuộc trách nhiệm của Ủy ban theo quy định của pháp luật. Đồng thời, Ủy ban Tài chính công cũng thực hiện thẩm tra về bất kỳ các báo cáo tài chính nào nêu trên hoặc báo cáo ra nghị viện, khởi xướng và phát triển báo cáo giám sát hàng năm trên cơ sở báo cáo tài chính hàng năm, yêu cầu bất kỳ một cuộc điều tra nào trong phạm vi quyền hạn của mình theo quy định của pháp luật.

Tiến sĩ Trần Văn đề xuất rằng, cần chú ý quy định rõ hơn nhiệm vụ và quyền hạn của Quốc hội trong việc quyết định chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia, chính sách tài khóa, chiến lược tài chính quốc gia. Trong sửa đổi Luật Ngân sách Nhà nước, cần nghiên cứu bổ sung nội dung tăng cường trách nhiệm của Kiểm toán Nhà nước, Ủy ban Tài chính Ngân sách, các cơ quan Quốc hội đối với thẩm tra, quyết định, giám sát ngân sách nhà nước, tài chính công hay bổ sung nội dung về chế độ báo cáo của Chính phủ trong việc thực hiện ngân sách nhà nước, tăng cường hoạt động giám sát việc thực hiện các kiến nghị của Ủy ban Tài chính – Ngân sách, của Kiểm toán nhà nước.

Có quá nhiều ví dụ đã và đang ‘thử thách’ vai trò của Quốc hội trong thời gian qua. Trên bước đường chuyên nghiệp hóa và khẳng định mình là cơ quan dân cử đáng tin cậy của nhân dân, rõ ràng, Quốc hội cần phải tiếp tục khẳng định một cách mạnh mẽ hơn nữa vai trò của mình, không chỉ là với vấn đề chính sách tài khóa.

Hiếu Dân

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: